Кіріспе

Ноймюнстер – Германияның Шлезвиг-Гольштейн жерінде, ортасында орналасқан қала. 79 000-нан астам тіркелген тұрғыны бар, ол Шлезвиг-Гольштейннің Киль, Любек және Фленсбург қалаларынан кейінгі төртінші ірі муниципалитеті болып табылады. Холстенхален мен Штадхалле қаланы маңызды сауда-жәрмеңке орталығына айналдырады.

Тарих

Қала алғаш рет 1127 жылы Виппендорп им Гау Фальдера деп аталады. Сол жылы епископ Вицелин Бремен архиепискобының тапсырмасымен миссионерлік жұмыс істеу үшін жіберілді. 1136 жылы Вицелин жаңа монастырь салды (латынша: novum monasterium, грекше: Neomonasterium, немісше: neues Kloster немесе neues Münster). "Novum monasterium" атауы ақырында Виппендорф және Фальдераның бұрынғы аттарын ығыстырып, қазіргі атауға алып келді. 1870 жылдың сәуір айында Ноймюнстер қала құқығын алды. 1903 жылдан бері Ноймюнстер "тәуелсіз қала" (немісше: Kreisfreie Stadt) мәртебесіне ие, себебі ол ауданның (немісше: Kreis) құрамына кірмейді. Гросфлеккен (ағылшынша: Large spot) – қаланың орталық бөлігінде орналасқан үлкен көше және қоғамдық кеңістік. 1848 жылдың наурыз айында неміс революциясының бір бөлігі ретінде және 1923 жылы инфляция кезеңінде Гросфлеккенде тәртіпсіздіктер болды. 1928-1933 жылдары қала Солтүстік Германиядағы шаруалардың наразылық қозғалысының аясында Ауылдық халық қозғалысы тарапынан сынға ұшырады, бұл Ханс Фалладаның "Кішкентай цирк" (Bauern, Bonzen und Bomben) романының негізі болды. Қаланың Ханс Фаллада сыйлығы оның құрметіне беріледі. Шлезвиг-Гольштейн нацистік партиясы 1925 жылы Хинрих Лохсе құрды. Ноймюнстердің жергілікті нацистік партиясы Гросфлеккендегі Хофбрау Мюнхен пиво зауытында бас қосты. 1926 жылы Жозеф Геббельс жергілікті мүшелерге сөз сөйледі. 1929 жылы жергілікті нацистік партияның 29 мүшесі болды, бірақ бір жылдан кейін бұл көрсеткіш 400-ге, ал 1932 жылы 2000-нан астам мүшеге жетті. Нацистер билікке келгеннен кейін Гросфлеккен Адольф Гитлер алаңы (ағылшынша: Adolf Hitler Platz) деп аталды. 1938 жылғы "Хрусталь түнде" барлық еврей еркектер тұтқындалып, КЗ Саксенхаузенге жіберілді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде 1945 жылы Ноймюнстер одақтас әскерлері тарапынан бірнеше рет бомбаланды, себебі қала теміржол торабы және өнеркәсіптік орталық ретінде маңызды болды. 1945 жылдың мамыр айында британдықтар қаланың бақылауын өз қолына алды. 1946 жылдың күзінде Шлезвиг-Гольштейн штаты құрылды және соғыстан кейінгі Ноймюнстерде алғашқы муниципалдық сайлау өтті. Ноймюнстер тоқыма өнеркәсібінің орталығы болған, алғашқы тоқыма фабрикасы 1566 жылға дейін барып жетеді. Алайда, шетелден келген бәсекеге байланысты өнеркәсіп ақырында қаладан кетіп, Ноймюнстердің соңғы мата фабрикасы 1990 жылдардың басында жабылды. Бұл және басқа да себептерге байланысты Ноймюнстерде жұмыссыздық деңгейі жалпыұлттық орташа көрсеткіштен жоғары болды. 2012 жылы McArthurGlen Group қаланың өнеркәсіптік аймағында 15 000 шаршы метрді алып жатқан дизайнерлік сауда орталығын ашты.

Қазіргі инфрақұрылым

Қала тоғыз ауданға бөлінеді: Böcklersiedlung Bugenhagen, Brachenfeld Rutenberg, Einfeld, Faldera, Gadeland, Gartenstadt, Stadtmitte, Tungendorf және Wittorf. Неймюнстер станциясы – алты (бұрын жеті) бағытта пойыз қатынайтын ірі теміржол түйіні, соның ішінде маңызды Гамбург-Альтона – Киль және Неймюнстер – Фленсбург бағыттары бар. Неймюнстердің жанындағы Эндорфта Deutschlandfunk бағдарламаларын таратуға арналған жоғары қуатты орта толқынды тарату құрылымы орналасқан, ол Эндорф таратушысы деп аталады, бірақ оны жиі қате түрде «Неймюнстер таратушысы» деп атайды. Қаланың әуежайы мен ауруханасы бар. «Stadtwerke Neumünster» (SWN) коммуналдық компаниясы жергілікті қалааралық автобус бағыттарын да басқарады. 2022 жылы SWN жексенбі және мереке күндері қалааралық автобус қызметін тоқтатты, оның орнына әдеттегі автобус тарифіне қосымша «жайлылық үстеме ақысы» төленетін, қажет болған жағдайда ғана іске қосылатын шаттл сервисін ұсынды. 2023 жылдың күзінен бастап, бірқатар тұрақты автобус бағыттары осы шаттл сервисімен алмастырылды. Қосымша төлемдер алынып тасталды және енді қызметті әдеттегі автобус билеттерімен пайдалануға болады.

Білім

Киль қа қолданбалы ғылымдар университеті Ньюмюнстердегі кампусында медбикелік мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін ұсынады.

География

Ноймюнстер Швале және Штор өзендерінің жанында, Шлезвиг-Гольштейннің географиялық орталығына жуық, Кильдің оңтүстігінде, Гамбургтің солтүстігінде және Любектің батысында орналасқан. Аукруг табиғи паркі қаланың жанында.

Музейлер мен суретшілер үйі

Тух + Техника мұражайында темір дәуірінен бастап бүгінгі күнге дейін мата тоқу өнерінің тарихы және Неймюнстер қаласының тарихы көрсетілген. Неймюнстер қаласының мұражай, өнер және мәдениет қорының қолдауымен, 2007 жылдың 13 қазанында жаңадан ашылған мұражай арнайы салынған ғимаратта жаңартылған көрмемен таныстырылды. Герберт Гериш қоры 2001 жылы Бригитта және Герберт Гериштер құрған өнер қоры болып табылады және Неймюнстер қаласының Брахенфельд ауданында орналасқан. Қор аймақтық және халықаралық заманауи өнерді сақтауға, дамытуға және көрсетуге қызмет етеді. Қор құрылған кезде халықаралық мүсіндер паркі де салына бастады. Keramikkünstlerhaus Neumünster (2022 жылға дейін Stadttöpferei Neumünster) – 1987 жылдан бері көркем керамика саласындағы ең үздік халықаралық түлектерге жұмыс және тұруға стипендия беріп келе жатқан Неймюнстердегі суретшілер үйі. Керамикалық өнер үйі Неймюнстердің тарихи орталығындағы шағын Фюрстхоф көшесінде орналасқан. Үш қабатты кірпіштен салынған ғимарат шамамен 1900 жылы салынған.

Жануарлар дүниесі

Tierpark Neumünster 24 гектарлық орманды аумақта 100 түрлі сүтқоректілердің, құстардың және бауырымен жорғалаушылардың шамамен 700 жануарына қонақжайлық етеді.

Табиғат қорықтары

Неймюнстердің солтүстік-шығысында Эйнфельдке жақын орналасқан Досенмур көтерілген батпағы 521 гектар аумақты алып жатыр және Шлезвиг-Гольштейндегі ең үлкен және ең жақсы сақталған көтерілген батпақ болып табылады. Батпақтың жақсы жағдайының арқасында мұнда әртүрлі флора мен фаунаны зерттеуге болады. Эйнфельдер көлінің батыс жағалауындағы табиғат қорығы, шөгінді аймақтарымен және олардың алдындағы ашық су кеңістіктерімен бірге, табиғи жағалау ландшафтын қорғайды.

Спорт

1927 жылы салынған 10 000 орындық Grümmi Arena (бұрын VfR Stadion an der Geerdtsstraße деп аталған) – VfR Neumünster футбол командасының үй стадионы. Бұл стадионда бұрын мотоциклдермен жылдамдық жарыстары өткізілген, ал 1970 жылы құрылған Team 70 Neumünster 1973 жылы Батыс Германияның тұңғыш чемпионы атанды.