Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ноймюнстер – Германияның Шлезвиг-Гольштейн жерінде, ортасында орналасқан қала. 79 000-нан астам тіркелген тұрғыны бар, ол Шлезвиг-Гольштейннің Киль, Любек және Фленсбург қалаларынан кейінгі төртінші ірі муниципалитеті болып табылады. Холстенхален мен Штадхалле қаланы маңызды сауда-жәрмеңке орталығына айналдырады.
Neumünster is a city in the middle of Schleswig Holstein, Germany. With more than 79,000 registered inhabitants, it is the fourth largest municipality in Schleswig Holstein (behind Kiel, Lübeck and Flensburg). The Holstenhallen and the Stadthalle make the city an important trade fair location.
Тарих
Қала алғаш рет 1127 жылы Виппендорп им Гау Фальдера деп аталады. Сол жылы епископ Вицелин Бремен архиепискобының тапсырмасымен миссионерлік жұмыс істеу үшін жіберілді. 1136 жылы Вицелин жаңа монастырь салды (латынша: novum monasterium, грекше: Neomonasterium, немісше: neues Kloster немесе neues Münster). "Novum monasterium" атауы ақырында Виппендорф және Фальдераның бұрынғы аттарын ығыстырып, қазіргі атауға алып келді. 1870 жылдың сәуір айында Ноймюнстер қала құқығын алды. 1903 жылдан бері Ноймюнстер "тәуелсіз қала" (немісше: Kreisfreie Stadt) мәртебесіне ие, себебі ол ауданның (немісше: Kreis) құрамына кірмейді. Гросфлеккен (ағылшынша: Large spot) – қаланың орталық бөлігінде орналасқан үлкен көше және қоғамдық кеңістік. 1848 жылдың наурыз айында неміс революциясының бір бөлігі ретінде және 1923 жылы инфляция кезеңінде Гросфлеккенде тәртіпсіздіктер болды. 1928-1933 жылдары қала Солтүстік Германиядағы шаруалардың наразылық қозғалысының аясында Ауылдық халық қозғалысы тарапынан сынға ұшырады, бұл Ханс Фалладаның "Кішкентай цирк" (Bauern, Bonzen und Bomben) романының негізі болды. Қаланың Ханс Фаллада сыйлығы оның құрметіне беріледі. Шлезвиг-Гольштейн нацистік партиясы 1925 жылы Хинрих Лохсе құрды. Ноймюнстердің жергілікті нацистік партиясы Гросфлеккендегі Хофбрау Мюнхен пиво зауытында бас қосты. 1926 жылы Жозеф Геббельс жергілікті мүшелерге сөз сөйледі. 1929 жылы жергілікті нацистік партияның 29 мүшесі болды, бірақ бір жылдан кейін бұл көрсеткіш 400-ге, ал 1932 жылы 2000-нан астам мүшеге жетті. Нацистер билікке келгеннен кейін Гросфлеккен Адольф Гитлер алаңы (ағылшынша: Adolf Hitler Platz) деп аталды. 1938 жылғы "Хрусталь түнде" барлық еврей еркектер тұтқындалып, КЗ Саксенхаузенге жіберілді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде 1945 жылы Ноймюнстер одақтас әскерлері тарапынан бірнеше рет бомбаланды, себебі қала теміржол торабы және өнеркәсіптік орталық ретінде маңызды болды. 1945 жылдың мамыр айында британдықтар қаланың бақылауын өз қолына алды. 1946 жылдың күзінде Шлезвиг-Гольштейн штаты құрылды және соғыстан кейінгі Ноймюнстерде алғашқы муниципалдық сайлау өтті. Ноймюнстер тоқыма өнеркәсібінің орталығы болған, алғашқы тоқыма фабрикасы 1566 жылға дейін барып жетеді. Алайда, шетелден келген бәсекеге байланысты өнеркәсіп ақырында қаладан кетіп, Ноймюнстердің соңғы мата фабрикасы 1990 жылдардың басында жабылды. Бұл және басқа да себептерге байланысты Ноймюнстерде жұмыссыздық деңгейі жалпыұлттық орташа көрсеткіштен жоғары болды. 2012 жылы McArthurGlen Group қаланың өнеркәсіптік аймағында 15 000 шаршы метрді алып жатқан дизайнерлік сауда орталығын ашты.
The city was first formally mentioned as Wippendorp im Gau Faldera in 1127. In that year, the Bishop Vicelinus was sent there by the Archbishop of Bremen to perform missionary work. By 1136, Vicelinus built a new monastery there (Latin: novum monasterium, Greco Latin: Neomonasterium, German: neues Kloster or neues Münster). The name "Novum monasterium" eventually replaced the previous names of Wippendorf and Faldera and led to the current name. In April 1870, Neumünster received town privileges. Since 1903 Neumünster is a so called "independent city" (German: Kreisfreie Stadt) as it is not part of a district (German: Kreis). Großflecken (English: Large spot), a large, centrally located street and public space in the city, became a place for civil unrest several times. In March 1848, riots broke out at Großflecken as part of the German revolution and again in 1923 during a period of inflation. The city was criticized by the Rural People's Movement as part of a farmers' protest movement in northern Germany from 1928 to 1933, which was the basis for Hans Fallada's novel A Small Circus (Bauern, Bonzen und Bomben). The city's Hans Fallada Prize is named after him. The Schleswig Holstein Nazi Party was founded in 1925 by Hinrich Lohse. The local Nazi Party group of Neumünster met at Hofbräu München, a brewery at Großflecken. In 1926, Joseph Goebbels spoke to the local members there. In 1929 there were reportedly 29 members of the local Nazi Party group, but this number increased to 400 members a year later and to over 2,000 members by 1932. Shortly after the Nazi seizure of power, Großflecken was renamed to Adolf Hitler Platz (English: Adolf Hitler Place). On Kristallnacht in 1938, all Jewish men were arrested and sent to KZ Sachsenhausen. During World War 2, Neumünster was bombed multiple times by Allied forces in 1945, partly because of its importance as a railway junction and industrial city. The British took control of the City in May 1945. In the fall of 1946, the state of Schleswig Holstein was founded and postwar Neumünster held its first municipal election. Neumünster used to be a hub for the textile industry, with its first fulling mill going back to 1566. However, the industry eventually left the city due to competition from overseas and Neumünster's last cloth factory closed in the beginning of the 1990s. This, among other reasons, led to Neumünster having a relatively high rate of unemployment compared to nationwide averages. In 2012, McArthurGlen Group opened a designer outlet shopping center in the industrial section of the city, using approximately 15,000 square meters.
Қазіргі инфрақұрылым
Қала тоғыз ауданға бөлінеді: Böcklersiedlung Bugenhagen, Brachenfeld Rutenberg, Einfeld, Faldera, Gadeland, Gartenstadt, Stadtmitte, Tungendorf және Wittorf. Неймюнстер станциясы – алты (бұрын жеті) бағытта пойыз қатынайтын ірі теміржол түйіні, соның ішінде маңызды Гамбург-Альтона – Киль және Неймюнстер – Фленсбург бағыттары бар. Неймюнстердің жанындағы Эндорфта Deutschlandfunk бағдарламаларын таратуға арналған жоғары қуатты орта толқынды тарату құрылымы орналасқан, ол Эндорф таратушысы деп аталады, бірақ оны жиі қате түрде «Неймюнстер таратушысы» деп атайды. Қаланың әуежайы мен ауруханасы бар. «Stadtwerke Neumünster» (SWN) коммуналдық компаниясы жергілікті қалааралық автобус бағыттарын да басқарады. 2022 жылы SWN жексенбі және мереке күндері қалааралық автобус қызметін тоқтатты, оның орнына әдеттегі автобус тарифіне қосымша «жайлылық үстеме ақысы» төленетін, қажет болған жағдайда ғана іске қосылатын шаттл сервисін ұсынды. 2023 жылдың күзінен бастап, бірқатар тұрақты автобус бағыттары осы шаттл сервисімен алмастырылды. Қосымша төлемдер алынып тасталды және енді қызметті әдеттегі автобус билеттерімен пайдалануға болады.
The city is divided into nine neighborhoods: Böcklersiedlung Bugenhagen, Brachenfeld Rutenberg, Einfeld, Faldera, Gadeland, Gartenstadt, Stadtmitte, Tungendorf and Wittorf. Neumünster station is a major railway junction with lines running in six (formerly seven) directions, including the important Hamburg Altona–Kiel and Neumünster–Flensburg lines. Near Neumünster at Ehndorf, there is a high power medium wave transmission facility for transmitting the programmes of Deutschlandfunk, the Ehndorf transmitter, which is often named incorrectly as "Neumünster transmitter". The city has an airfield and a hospital. The utility company, "Stadtwerke Neumünster" (SWN), also manages local inter city bus routes. In 2022, SWN ended all its inter city bus service for Sundays and holidays, instead offering an on demand shuttle van requiring an additional "comfort surcharge" on top of regular bus fares. Beginning in autumn 2023 more regular bus lines were replaced by the on demand shuttle service. The additional fees were cancelled and the service can now be used with the normal bus tickets.
Білім
Киль қа қолданбалы ғылымдар университеті Ньюмюнстердегі кампусында медбикелік мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін ұсынады.
The University of Applied Sciences Kiel offers a bachelor's degree in nursing at its Neumünster site.
География
Ноймюнстер Швале және Штор өзендерінің жанында, Шлезвиг-Гольштейннің географиялық орталығына жуық, Кильдің оңтүстігінде, Гамбургтің солтүстігінде және Любектің батысында орналасқан. Аукруг табиғи паркі қаланың жанында.
Neumünster is located at the rivers Schwale and Stör, near the geographical center of Schleswig Holstein, south of Kiel, north of Hamburg and west of Lübeck. The Aukrug Nature Park is close to the town.
Музейлер мен суретшілер үйі
Тух + Техника мұражайында темір дәуірінен бастап бүгінгі күнге дейін мата тоқу өнерінің тарихы және Неймюнстер қаласының тарихы көрсетілген. Неймюнстер қаласының мұражай, өнер және мәдениет қорының қолдауымен, 2007 жылдың 13 қазанында жаңадан ашылған мұражай арнайы салынған ғимаратта жаңартылған көрмемен таныстырылды. Герберт Гериш қоры 2001 жылы Бригитта және Герберт Гериштер құрған өнер қоры болып табылады және Неймюнстер қаласының Брахенфельд ауданында орналасқан. Қор аймақтық және халықаралық заманауи өнерді сақтауға, дамытуға және көрсетуге қызмет етеді. Қор құрылған кезде халықаралық мүсіндер паркі де салына бастады. Keramikkünstlerhaus Neumünster (2022 жылға дейін Stadttöpferei Neumünster) – 1987 жылдан бері көркем керамика саласындағы ең үздік халықаралық түлектерге жұмыс және тұруға стипендия беріп келе жатқан Неймюнстердегі суретшілер үйі. Керамикалық өнер үйі Неймюнстердің тарихи орталығындағы шағын Фюрстхоф көшесінде орналасқан. Үш қабатты кірпіштен салынған ғимарат шамамен 1900 жылы салынған.
The Museum Tuch + Technik shows the history of the cloth making craft from the Iron Age to the present day as well as of the city of Neumünster. The museum, which is supported by the Foundation Museum, Art and Culture of the City of Neumünster, was reopened on October 13, 2007 with a revised exhibition in a specially constructed building. The Herbert Gerisch Foundation is an art foundation established in 2001 by Brigitte and Herbert Gerisch and based in Neumünster Brachenfeld. The foundation serves the care, promotion and presentation of regional as well as international contemporary art. At the same time as the foundation was established, an international sculpture park was continuously built up. The Keramikkünstlerhaus Neumünster (until 2022 Stadttöpferei Neumünster) is an artists' house in Neumünster, which has been awarding work and residency scholarships for outstanding international graduates in the field of artistic ceramics since 1987. The Keramikkünstlerhaus is located in the Fürsthof, a small street in Neumünster's historic city center. The three story brick building was built around 1900.
Жануарлар дүниесі
Tierpark Neumünster 24 гектарлық орманды аумақта 100 түрлі сүтқоректілердің, құстардың және бауырымен жорғалаушылардың шамамен 700 жануарына қонақжайлық етеді.
The Tierpark Neumünster houses about 700 animals from a total of 100 species of mammals, birds and reptiles on a wooded area of 24 hectares.
Табиғат қорықтары
Неймюнстердің солтүстік-шығысында Эйнфельдке жақын орналасқан Досенмур көтерілген батпағы 521 гектар аумақты алып жатыр және Шлезвиг-Гольштейндегі ең үлкен және ең жақсы сақталған көтерілген батпақ болып табылады. Батпақтың жақсы жағдайының арқасында мұнда әртүрлі флора мен фаунаны зерттеуге болады. Эйнфельдер көлінің батыс жағалауындағы табиғат қорығы, шөгінді аймақтарымен және олардың алдындағы ашық су кеңістіктерімен бірге, табиғи жағалау ландшафтын қорғайды.
The raised bog Dosenmoor near Einfeld northeast of Neumünster has an area of 521 hectares and is the largest and best preserved raised bog in Schleswig Holstein. Due to the good condition of the moor, a diverse flora and fauna can be explored here. The nature reserve on the western shore of Einfelder See protects the near natural shoreline landscape with siltation zones and the open water areas in front of them.
Спорт
1927 жылы салынған 10 000 орындық Grümmi Arena (бұрын VfR Stadion an der Geerdtsstraße деп аталған) – VfR Neumünster футбол командасының үй стадионы. Бұл стадионда бұрын мотоциклдермен жылдамдық жарыстары өткізілген, ал 1970 жылы құрылған Team 70 Neumünster 1973 жылы Батыс Германияның тұңғыш чемпионы атанды.
The 10,000 capacity Grümmi Arena (formerly the VfR Stadion an der Geerdtsstraße), built in 1927, is the home ground of the football team known as VfR Neumünster. The stadium once hosted motorcycle speedway and Team 70 Neumünster (founded in 1970) were the first champions of West Germany in 1973.