Кіріспе
Байдың үлкен ағашы, қазір Мейсидің үлкен ағашы (және қысқаша Мейсидегі үлкен ағаш) – 1948 жылдан бері Атлантаның дәстүріне айналған, биік кескен қарағайдан жасалған үлкен Рождество ағашы болды. 2013 жылы бұл ағаш автотұраққа орнатылған, әлдеқайда кіші жасанды ағашпен алмастырылды, бірақ 2014 жылы қайтадан шатырға көшірілді. 2023 жылдың желтоқсанында бұл дәстүр тоқтатылды.
Тарих
1948 жылдан бастап Rich дүкені Атлантаның орталық қаласындағы флагмандық дүкенінің үстіне үлкен қарағай ағашын орнатып, Алғыс айту күні кешінде оны жарықтандырып келді. Бұл идеяны жарнама бөлімінің басшысы Фрэнк Паллотта ұсынған. Кейіннен ағаш төрт қабатты "Кристалл көпірінің" үстіне орнатылды, ол бастапқы Rich дүкенін Форсайт көшесінің ар жағындағы жаңа ғимаратпен байланыстырды. Кешеннің шатырындағы ағаш, оның биіктігімен бірге, Атланта қаласының орталық ауданынан ондаған шақырым қашықтықта көрінетін "Ұлы ағаш" атанды. Rich дүкені 1991 жылдың ортасында жабылатынша және ағаш Андерграунд Атлантадағы кішкентай, көзге түспейтін жерге көшірілгенше ондаған жылдар бойы көрінді. Содан кейін ол Ленокс Сквер сауда орталығына көшірілді, бірақ ондағы ағаш Кристалл көпірінде тұрғандағыдай әсерлі көрініс бермеді. Ағаш Атлантаның дәстүріне айналған соң, оған тағы да қызығушылық тудыратын элементтер қосылды. Олардың ішінде Стоун-Маунтин паркінің үй жануарлары бағынан уақытша алынған бұғылары бар Санта Клаустың шеберханасы да болды, ата-аналар мен балалар Санта Клаусқа барар жолда одан өтетін. Дүкен ішінде "Сантаның құпия дүкені" де жұмыс істеді, онда үлкендерге кіруге рұқсат болмады, ал балалар шағын сауда алаңына кіре алатын. Бұл "Рождество рухы" көшеде, терезелерде скрипка тартып тұрған періштелер бейнеленген анимациялық көрмелермен басталды. 1975 жылы Rich дүкендер желісі Federated Department Stores компаниясына сатылды. Бірнеше жыл бойы қысқарғаннан кейін, Federated 1990 жылдары Rich дүкенінің орталық бөлімін жабып, ағашты жақын жердегі Андерграунд Атлантаға көшірді. 2000 жылы ағаш Rich's Lenox Square сауда орталығының шатырына, Бакхед (қаланың солтүстік бөлігі) ауданына, орталық және орталық аудандардың солтүстігіне орналастырылды. Federated 2000 жылдардың басында R. H. Macy's дүкендерін Rich's дүкендерімен біріктіруді бастады, ал қалған Rich's дүкендері Rich's Macy's деп қайта аталды. 2006 жылдың 1 қаңтарында Rich атауы толығымен алынып тасталды да, бүкіл елге танымал Macy's таңбасы қолданыла бастады. 2005 жылғы мерекелік маусым "Rich's Great Tree" ағашының соңғы жылы деп есептелді, бірақ дәстүр "The Great Tree at Macy's" (екі жылдан кейін Rich's Macy's Great Tree) атымен жалғасты. Ағашқа қатысты екі оқиға болғаннан кейін (2011 жылы орнатылған кезде сынды, ал 2012 жылы ағашты алып тастаған кран құлап, дүкенге зақым келтірді), 2013 жылдың қараша айында Macy's компаниясы Ұлы ағашты кішкентай жасанды ағашпен алмастыратынын және оны сауда орталығының тұрақ орнының бұрышына орналастыратынын хабарлады, осылайша Атлантаның 65 жылдық дәстүрі ресми түрде аяқталды. Атланта тұрғындары жаңа ағаш жылдар өте келе биіктейтінін күтуде, өйткені Macy's компаниясы бюджетіне қарай алдағы жылдары ағашқа қосымша бөлімдер қосуды жоспарлап отыр, себебі олар Alpharetta қаласындағы өндірушіден үш футтық (шамамен бір метрлік) бөлімдерді сатып ала алады. 2020 жылы COVID-19 пандемиясынан туындаған өзгерістер болды: лауазымды тұлғалар ағашты жабық есіктердің артында орнатты. 2023 жылдың желтоқсанында Macy's компаниясы жыл сайынғы ағаш жарықтандыру дәстүрін тоқтатып қойғанын мәлімдеді.
Бастапқы ағаш
2012 жылға дейін әр жыл сайын ағаштың өзі шығыс ақ қарағайынан тұратын, әдетте шамамен 18 метрге жуық биіктікте болып, онда бірнеше шақырым электр сымдары, мыңдаған шамдар, жүздеген баскетбол доптай әшекейлер мен айна шары, сондай-ақ әсер үшін ондаған строб шамдары орналастырылған. Сондай-ақ, диаметрі екі метр болатын үлкен жарықтандырылған ағаш шыңы болды, бұрын қар жапырағы болған, ал Macy's компаниясынан кейін түсін өзгертетін LED жұлдызына айналды. 2009 жылы оның 125 қар жапырағы әшекейлері мен 125 металл қызыл Macy's жұлдыздары болды, бұл Рождестволық сауда маусымында дүкендерінде қолданылатын безендіруге ұқсас. Ағаштың жаңаруы үшін жүздеген галлон су (бір мың литрден астам) күн сайын (ауа райы мен ылғалдылыққа байланысты) қажет болды, сонымен қатар ағашты сергіту үшін аспирин таблеткалары да қолданылды (бірақ аспириннің қаншалықты тиімді екені белгісіз). Бұрын таңдалған ағашқа бір нәрсе болған жағдайда, оны қосалқы ретінде пайдалану үшін кесу және орнату жоспарланғаннан бір жыл бұрын таңдалды. Әдетте, ағаш Солтүстік Грузияның бір жерінен таңдалды. 2009 жылғы ағаш 1983 жылдың соңында отырғызылды, бұрын ол бір отбасының алғашқы Рождестволық ағашы ретінде үй ішінде қолданылған.
The tree was selected over a year before it was actually intended to be cut and used, so that it could be used as the backup should something happen to the tree that was previously selected. It was generally picked from somewhere in north Georgia. The 2009 tree was planted in late 1983 after being used indoors as a family's first Christmas tree.
Қызғылт түсті шошқа
"Қызғылт Шошқа" балаларға арналған шағын аспалы монорельстік ойын-сауық паркіне арналған аттракцион болды. Ересектерге жабық вагондарға сыю қиын болды, олардың ішінде балалар отыратын. Алғашқы аттракцион ойыншықтар бөлімінің төбесінен "ұшып" шықты. Кейін шошқа ғимараттан шығып, Ұлы Ағашқа айналдырылған шатырдағы Рождестволық ауылға көшірілді. Қызғылт шошқа ағаш астынан басталып, ойыншықтар бөлімінің үстінен ұшып өтіп, бастапқы орнына оралды. Алғашқы қызғылт шошқаның аты Присцилла болды. Сұраныстың жоғары болуына байланысты кейін Персивал атты екінші шошқа қосылды. Саяхатын аяқтағаннан кейін, жолаушыларға "Мен Қызғылт Шошқаға мініп келдім" деген жазуы бар стикер берілді. 1990 жылдары аттракцион Ағаштар фестиваліне көшірілді және Атланта тарих орталығында орналасты. 2004 жылы ол Ричтің Ленокс скверіндегі сауда орталығында қайта пайда болды, бұл Ұлы Ағаштың жаңа орны болды. Қызғылт Шошқаның жаңа нұсқасы – бұл дәстүрлі Zamperla Rio Grande пойыз аттракционы, онда кішкентай қызғылт шошқа локомотиві бастапқы аспалы монорельс дизайнының орнына, жердегі қызғылт, балалар өлшемдегі вагондарды тартады. Бастапқы монорельс балалар үшін тиімді және қауіпсіз аттракцион ретінде сақтау мүмкін болмағандықтан зейнеткерлікке шыққан деген болжам бар. 2020 жылы COVID-19 пандемиясы салдарынан аттракцион уақытша тоқтатылды, ал 2021 жылы Macy's аттракционның жабылатынын хабарлады.
Үлкен ағаштың атақ-даңқы
1961 жылы ағаш және көпір "Time" журналының мұқабасында бейнеленді. Ұлы ағаш Рич дүкенінде тұрған кезде, ол Оңтүстік-Шығыс АҚШ-тағы Рождество маусымының ең танымал көрікті жері болды. Оңтүстік аймақтарынан келген ата-аналар балаларын Атлантаның орталығына осы көрікті жерді көру және Рич дүкенінің Санта Клаусымен суретке түсу үшін әкелді. Оның бар болған кезеңінде миллиондаған балалар мен олардың ата-аналары жыл сайын келіп тұрды. "Қызғылт шошқа" өзіндік ерекшелігімен өте танымал болды. Алғашқы қызғылт шошқа қызметтен шығарылғаннан кейін ондаған жылдар өткен соң да, бала кезінде осы шошқаға мініп жүрген атланталықтардың көптегені сол күндерді сағынып еске алады. Осы аттракцион 2004 жылы жарық көрген "Мен қызғылт шошқамен жүрдім: Атлантаның сүйікті Рождество дәстүрі" кітабына шабыт берді. Бүгінде атланталықтардың көптеген үйлерінде осыған қатысты естеліктерді табуға болады.
Үлкен ағаштың жарығы
2014 жылға дейін салтанатты жарықтандыру рәсімі, ауа райына қарамастан, Алғыс айту күніне орай өткізілді. 1980 жылдан бері ол WSB TV телеарнасында тұрақты түрде көрсетіліп келеді, қазір жоғары сапада көрсетіледі. Рождество әндерін әртүрлі музыкалық жұлдыздар мен жергілікті топтар орындайды, ал кем дегенде біреуін әдетте қоңыраулар хоры шырқайды. Ағаш сағаттың соңында, "Ой қасиетті түн" әнінің ең биік нотасында ("Ой қасиетті түн" жолында) жарықтандырылады және кем дегенде Жаңа жылға дейін әр түнде жанып тұрады. 2012 жылдан бері жарықтандырудан кейін бірден әсем фейерверк көрсетіледі. Бірнеше жыл бойы рәсім кешкі сағат 7:00-ден 8:00-ге дейін өтті, бірақ 2013 жылы дүкеннің ашылуына байланысты бір сағатқа ертерек басталды. 2014 жылы ол тағы бір сағатқа ығыстырылды, сондықтан жарық кезінде толық қараңғы болған жоқ, жергілікті күн бату уақыты сағат 17:30-да болды. 2015 жылы дүкендер одан да ертерек ашылады, бұл жарықтандыруды түске қарай жылжытады. Осы себепті 67 жылдық Алғыс айту күнінің дәстүрі тоқтатылып, жарықтандыруды алдыңғы жексенбіге ауыстырды. Бастапқыда төрт хор Кристалл көпірінің солтүстік жағынан ән шырқады, ол Форсайт көшесі арқылы Ричс сауда орталығының төменгі екі қабатын қоспағанда, барлық қабаттарын байланыстырды. Төрт қабаттан тұратын хорлар, төменнен жоғары қарай реттелген, бағдарлама барысында ән орындады. Көпірдің терезелеріне әр хордың екі жағына (сол және оң жағына) жасалмаған витраждар (Macy's әлі де қолданады) орнатылды, бұл рәсімге шіркеу сияқты әсер берді. Көшедегі шамдар өшірілді, сондықтан мыңдаған көрермендерге жарық бұрмаланбады, олар ауа райына қарамастан жыл сайын жиналатын. Сол кездегі рәсімнің жүргізушісі және әңгімешісі WSB Атланта радио және теледидарының Боб ван Камп болды, ол бір кезде Fox театрының органшысы болған. Сол кездегі рәсім Мәсіхтің туған күні туралы дәстүрлі оқуға, яғни "Рождестволық әңгімеге" негізделген, бүгінгідей жалпылама "мерекелік" тақырыптар мен музыкадан ерекшеленеді. Жылдар өте келе көрермендер саны артты. Рәсімнің орны көпірдің оңтүстік жағына дейін кеңейтілді. Осылайша тағы төрт хор қосылды. Әркім еститін болса да, хорлардың өнер көрсетуі көпірдің екі жағында кезекпен өтті. Рәсімнің соңында барлық көпір хорлары (екі музыкалық дәуірден де) әр қабатта жарықтандырылды және "Ой қасиетті түн" әнінің ең биік нотасына қарай жетеледі, сол сәтте үлкен ағаштың шамдары жанды да Атланта қаласының орталығын жарқырата түсті. 1970 жылдарға дейін рок-н-ролл танымал музыканың басым түрі болғанға дейін, Рождество әндері дәстүрлі, тіпті классикалық стильде орындалған, бірақ қазіргі заманда олардың көпшілігі евангелиелік музыка стилінде орындалады, соның ішінде "Ой қасиетті түн" әні де. Мысалы, бұрынғы жылдары "Ой қасиетті түн" опералық сопраномен орындалған, ал 2006 жылы оны Лиэнн Раймс орындады. 2009 жылғы концертте кантри әншісі Джош Тернер және евангелиелік әншісі Мэндиза (басты сөз сөйлеген) және би тобы SoReal Cru Merry Mixmas және басқа да альбомдардан классикалық Рождество әндерінің ремикстелген нұсқаларын пайдаланды. 2015 жылдан бастап Macy's Ұлы ағашының жарығы, сол жылы "Ұлы ағаштың 68-ші басылымы", Алғыс айту күнінен кейінгі жексенбіге, сағат 19:00-ге ауыстырылды. Бұл рәсімді Шығыс уақыт белдеуінің батыс шетінде күн батқаннан кейін дәстүрлі уақытына қайтарды. Бейсенбіден жексенбіге ауысу себебі туралы сұрағанда, Macy's өкілі "Біздің клиенттеріміз осылай қалайды" деді. Алайда, бұл қадамның нақты себебі - Macy's компаниясының "Қара жұма" саудасын Алғыс айту күні ертерек бастауы. 2015 жылдан 2019 жылға дейін рәсім Алғыс айту күнінің алдындағы жексенбіде өтті. 2020 жылы ол тағы да ығыстырылды, Алғыс айту күніне бір апта қалған бейсенбіге. 2020 жылғы рәсім COVID-19 пандемиясына байланысты шағын шақыру арқылы жеке іс-шара ретінде өтті. 2021 жылғы рәсім де жеке, тек шақыру арқылы өтті. 75-ші мерекелік рәсім 2022 жылдың 17 қарашасында, бейсенбіде өтеді.
Ричс-тен Мейсиге ауысу
2004 жылы жарияланғаннан кейін, 2005 жылдың басында Rich дүкендері Rich's Macy's болып өзгерді, ал сол жылғы және келесі жылғы Рождество мерекесінде Rich's Great Tree ағашы "Macy's-тің үлкен ағашы" деп аталды. 2007 жылы Rich дүкендерінің барлығы Macy's болып, 140 жылдық тарихы бар бөлшек сауда желісі таратылғаннан кейін, жаңа атау "Macy's Great Tree" деп өзгертілді. Rich дүкендерінен қалған жалғыз көзге көрінетін нәрсе – Ұлы ағаш және Rich ғимаратының түпнұсқа (1924) бөлігі, қазір Сэм Нанн Атланта Федералды ғимаратына тағы бір төрт қабатты көпір арқылы қосылған, бұл жерде бұрын Кристалл көпір орналасқан еді.
Ағаштардың сынғаны
2004 жылы Снеллвиллдегі ағаш жұмысшылар оны жерден шатырға көтеруге кран қолданып жатқанда, үштен екі бөлігі сынды. Ағаш орнату кешіктірілді (сол жылы 14 қараша Алғыс айту күніне 11 күн қалды), сондықтан жақын маңдағы Лития Спрингстен қосалқы ағаш (мұндай жағдайға дайындық үшін әрқашан таңдалады) асығыспен жеткізілді. 2003 жылы сегіз жұмысшы үш апта бойы осы үлкен әшекейлеу жұмысын орындады. Ағаш 1974 жылы да сынған, Федерация Ричті Рич отбасынан сатып алған жылдың алдында. 2011 жылы Дугласвиллдегі ағаш, ағаш таңдау конкурсының біріншісінде таңдалғаннан кейін, жүк көлігінен түсірілгенде жарылды. Қауіпсіздік туралы алаңдаушылықтарды айта отырып, тағы бір ағаш, біріншісіне жақын жерден әкелінді, Алғыс айту күніне дейін ағашты безендеуге бір аптадан да аз уақыт қалды.
Кранның құлауы
2013 жылдың жаңа жылдан кейінгі күні, ағашты алып тастап жатқан кранның иілігі сынып құлап, ағаштың діңгегі ішінара шатырды бұзып, үшінші қабаттағы ерлер бөліміне кірді. Бұзылған өрт сөндіру құбырларынан су шағылып, дүкеннің сол бөлігіне көптеген зиян келді. Дүкен ашылғанға дейін, таңертең ерте алып тастағандықтан ешкім жарақаттанбады. Жұмысшылар ағаштан шамдар мен үлкен әшекейлерді алып тастағаннан кейін оны бөлік-бөлікке кесіп шығарды.