Кіріспе
Құс түрі. Гвиана трогоны (Trogon violaceus) – трогон және квецальдар отбасының құсы. Ол Бразилия, Француз Гвианасы, Гайана, Суринам, Тринидад және Венесуэлада таралған.
The Guianan trogon (Trogon violaceus), is a near passerine bird in the trogon and quetzal family Trogonidae. It is found in Brazil, French Guiana, Guyana, Suriname, Trinidad, and Venezuela.
Таксономия және жүйелеу
Гуана трогоны 1788 жылы неміс натуралисі Иоганн Фридрих Гмелин Карл Линнейдің «Жаратылыс жүйесі» еңбегінің қайта қаралып, кеңейтілген нұсқасында ресми түрде сипатталды. Ол оны Trogon тұқымдасына жататын басқа трогондармен бірге орналастырды және Trogon violaceus деген екі атауын берді. Гмелин өз сипаттамасын 1765 жылы жарияланған неміс ботанигі Жозеф Готлиб Кёльреутердің суреті мен сипаттамасына негіздеді. Гмелин типтік орнына нақты мекенжай көрсетпеді, бірақ ол Суринам деп белгіленді. Violaceus деген сөз латын тілінен алынған және «күлгін түсті» деген мағынаны білдіреді. Қазіргі кезде бұл түр монотиптік деп есептеледі: ешқандай кіші түрлер танылмайды. Гуана трогоны бұрын күлгін трогон деп аталған, және оның құрамына кіші түрлер ретінде жолақты трогон (T. caligatus) және Амазония трогоны (T. ramonianus) кірген. 2008 жылы бір митохондриялық генге негізделген Trogon тұқымдасының молекулалық филогенетикалық зерттеуі жарияланды. Ол Гвиана трогоны, көк тәжді трогон (T. curucui) және Сурукуа трогоны (T. surrucura) анық клада құрағанын, бірақ Гвиана трогонының үш кіші түрі монофилетикалық топты құрамағанын анықтады. Гуана трогоны Америка орнитологиялық қоғамының Оңтүстік Америка жіктеу комитеті (SACC), Халықаралық орнитологиялық комитет (IOC) және Клементс таксономиясы бойынша монотиптік түр ретінде қарастырылады. BirdLife International’s Handbook of the Birds of the World (HBW) оны күлгін трогонның номинативтік кіші түрі ретінде қарастырады. HBW сондай-ақ SACC, IOC және Клементс екі толық түрдің құрамында қарастыратын тағы бес кіші түрді қамтиды, олар – жолақты трогон (T. caligatus) және Амазония трогоны (T. ramonianus). SACC үш түрге бөлінуді қайта қарау қажет деп санайды. Гуана трогонының әні – «жедел, қуыс, төмен қарай баяулап келетін сыңғырлаулардың ұзақ тізбегі, кью-кью-кью-кью-кью-кью». Оның дауыстарына «шаршылап сөйлеу» жатады. Бұл түр «Венесуэлада сирек және жергілікті, бірақ Тринидад және Суринамда көптеп кездеседі».