Кіріспе

Лавр тұқымдасына жататын гүлді өсімдіктер туысы. Автоматты taxobox.
|сурет = Viñátigo hojas. JPG
|сурет қолтаңбасы = Persea indica жапырақтары мен жемісі
|сурет2 = Жасыл авокадо жапырақтары (Persea americana). jpg
|сурет2 қолтаңбасы = Авокадо (Persea americana) жапырақтары
|таксон = Persea
|автор = Mill.
|бөлімдер қатары = Түрлер
|бөлім = Мәтінді қараңыз. Толық тізім
|синонимдер =
Machilus Nees (мүмкін синоним)
Mutisiopersea Kosterm. Tamala Raf. Осы туыстың ең танымал өкілі – авокадо, P. americana, оның ірі, жеуге жарамды жемісі үшін субтропиктік аймақтарда кеңінен өсіріледі.

Шолу

Олар орташа мөлшердегі ағаштар, толық жетілген кезде биік болады. Жапырақтары қарапайым, ланцет тәрізді немесе кең ланцет тәрізді, түрлеріне қарай ұзындығы және ені өзгеріп отырады, сабақтарында спираль бойынша немесе кезектесіп орналасқан. Гүлдері қысқа шашақтарда болады, алты кішкентай, жасыл сары гүл қабаттары, ұзындығы шамамен, тоғыз аталық және бір ұрықты жұмыртқалықтан тұрады. Жемісі - дөңгелек немесе алмұрт пішіндес жидек, бір тұқымын ет тәрізді қабықпен қоршаған; түрлеріне қарай мөлшері өте әр түрлі, мысалы, P. borbonia және P. indica түрлерінде, P. americana кейбір сорттарында дейін жетеді.

Тарату және экология

Персея түрлерінің таралуы фрагментті, 70-ке жуық Неотропикалық түрі бар, Оңтүстік Америкадағы Бразилия мен Чилиден бастап Орталық Америка мен Мексикаға дейін, Кариб теңізі мен АҚШ-тың оңтүстік-шығысына дейін кеңейген; Мадейра және Канар аралдарына ендемик P. indica бір түрі; және 80 түрі Шығыс және Оңтүстік-Шығыс Азияда таралған. Түрлердің ешқайсысы қатал қыс суығына төзімді емес, ең төзімділері – P. borbonia, P. ichangensis және P. lingue температураны шамамен төмендете алады; олардың барлығына үнемі ылғалды топырақ қажет, ал құрғақшылыққа төзімді емес. Осы түрлердің көптеген түрлері жойылу немесе орманды жою қаупі бар ормандарда кездеседі, мысалы, Орталық Чилидегі P. lingue. Лавр тұқымдасы Гондвана құрлығының флорасының бір бөлігі болды және көптеген туыстар Палеоцен кезеңінде Антарктида арқылы мұхиттық көпірлермен Оңтүстік Америкаға көшіп келді. Оңтүстік Америкадан олар континенттің көп бөлігіне тарады. Солтүстік және Оңтүстік Америка тектоникалық плиталары Неогеннің соңында біріккен кезде, жанартаулық тау құрылысы арал тізбектерін жасады, олар кейіннен Мезоамерикандық құрлық көпірін құрады. Плиоцен кезеңіндегі көтерілу түрлену үшін жаңа орта жағдайларын құрды. Африканың өсіп келе жатқан ксерофиттік құрлығында кейбір туыстар, Антарктиданың мұздануынан бастап шамамен 20 миллион жыл бұрын және Бенгела ағысының пайда болуынан бастап жойылып кетті, ал басқалары, Оңтүстік Америкаға және Мезоамерикаға жеткен Бейльшмидия және Нектандра сияқты түрлер, Африкада бүгінгі күнге дейін бірнеше түрде сақталған. Дегенмен, бұл туыс Африкада жойылып кетті, P. indica-дан басқа, ол бүгінде Қанар аралдары мен Мадейраның тұманды тауларында тіршілік ететін, қауіп төндірілген түр. Қазбалық деректер бұл туыстың Палеоцен кезеңінде Батыс Африкада пайда болғанын және Азияға, Оңтүстік Америкаға, Еуропаға және одан Солтүстік Америкаға тарағанын көрсетеді. Африканың, Батыс Азияның және Жерорта теңізінің Олигоценнен Плейстоценге дейінгі кезеңде біртіндеп кеуіп кетуі және Плейстоцен кезеңінде Еуропаның мұз басуы осы аймақтарда туыстың жойылуына әкеліп соқты, нәтижесінде қазіргі таралуы қалыптасты. Бұл ортаға ауыл шаруашылығының үнемі қол сұғуының қаупі бар, сондықтан лавр ормандарының жануарлар мен өсімдік түрлері бұрынғы мекендерінде сирек кездеседі және олардың ортасының одан әрі жоғалуымен қауіптенеді. Мезоамерикада Персея көптеген жаңа түрлерге көбейді, ал олардың кейбіреулерінің жидектері Мезоамериканың таулы жаңбырлы ормандарында тіршілік ететін трогоноидтар үшін құнды тағамдық көз болып табылады. Әсіресе, жарқыраған кветзалдың сүйікті жемісі авокадоның жабайы туыстарының жидектері. Бұл тоғайдағы олардың әртүрлі пісу уақыты кветзалдардың орманның әртүрлі биіктік деңгейлеріне көшіп-қонуын анықтайды. Кетзалдың аузының ені шамалы болғандықтан, ол ағаштың төменгі жапырағы арқылы ұшып бара жатқанда ұстап алған шағын жидекті (агуакатильо) тұтас жұтады, содан кейін ағаштан шамалы қашықтықта тұқымын қайтадан құсады. Wheelright 1983 жылы ата-ана кветзалдардың жас балапандарға жемістерді жеткізу үшін жәндіктерге немесе кесірткелерге қарағанда әлдеқайда аз уақыт жұмсайтынын байқады, бұл жануарларды аулауға қарағанда жемістерді алудың оңайлығын көрсетеді. Жаңа туған балапандар ұрықтанғаннан кейінгі алғашқы екі аптада тек жидектермен тамақтанады, сондықтан бұл жидектердің жоғары тағамдық құндылығы болуы керек. Орнитологтар әдетте судың, қанттың, азоттың, шикі майлардың және көмірсулардың жалпы пайызын ғана есептейді. Персея түрлерінің личинкалары кейбір Lepidoptera түрлері үшін тағамдық өсімдіктер болып табылады, соның ішінде алып леопард мотылы, Coleophora octagonella (тек P. carolinensis-пен қоректенеді) және Hypercompe indecisa.

Бұрын осы жерде орналастырылған

Cinnamodendron cinnamomifolium (Kunth) Kosterm. (P. cinnamomifolia Kunth немесе P. mexicana (Meisn.) Хемсл. ретінде) Laurus azorica (Seub.) Franco (P. azorica Seub ретінде)