Кіріспе

Қазіргі Алжир еліндегі Аннаба қаласының ежелгі атауы.

Hippo Regius (сондай-ақ Гиппо немесе Hippone деп те аталады) – қазіргі Алжир еліндегі Аннаба қаласының ежелгі атауы. Тарихи тұрғыдан алғанда, бұл қала финикиялықтар, берберлер, римдіктер және вандалдар үшін маңызды орталық болған. Гиппо 435-439 жылдар аралығында вандалдар патшалығының астанасы болды, бірақ 439 жылы вандалдар Карфагенді басып алғаннан кейін астана Карфагенге көшірілді. Бұл қала бірнеше ерте христиан кеңестерінің орталығы болды және Батыс христиандығындағы аса маңызды шіркеу әкесі – Гипполық Августиннің туған жері болды.

Тарих

Гиппо – ʿpwn сөзінің латыншасы, бәлкім, «жайлы теңіз жағасы» деген мағынаны білдіретін ûbôn сөзімен байланысты. Қалаға бірінші болып шамамен б.з.д. 12 ғасырында Тирден келген финикиялықтар қоныстанды. Оны Гиппо Диарритустан (қазіргі Тунис мемлекетіндегі Бизерте қаласы) ажырату үшін римдіктер кейіннен Гиппо Регий деп атады («Патшалық Гиппо»), себебі ол нумидиялық патшалардың резиденцияларының бірі болған. Жақын орналасқан өзен латын тілінде Убус деп аталды, ал шығысындағы шығанақ Гиппо шығанағы (Hipponensis Sinus) деп белгіленді. Убус өзенінің сағасына жақын орналасқан теңіз қаласы болған ол римдік колонияға айналып, дамып, Рим Африкасының маңызды қалаларының біріне айналды. Бұл қала Киелі Августин Гипполықтың өмірінің соңғы жылдары епископтығының орталығы болды. 430 жылы вандалдар Солтүстік Африка жағалауымен шығысқа қарай жылжып, қамалданған Хиппо Регий қаласын қоршауға алды. Қаланың құлауы христиан халқының көп бөлігі үшін өлімге немесе ариандық дінге өтуге әкелетінін жақсы білген Киелі Августин және оның дін қызметкерлері басып келгендерден аман қалғандары үшін дұға етті. 28 тамыз 430 жылы, қоршау басталғалы үш ай өткен соң, Киелі Августин (75 жаста) аштықтан немесе күйзелістен қайтыс болды, себебі қаланың сыртындағы бидай егістіктері жиналмай жатты. 14 айдан кейін аштық пен қаутарлы аурулар қала тұрғындары мен қала сыртындағы вандалдарды қырып-жойды. Қала вандалдардың қолына көшіп, Гейзерик патша оны 439 жылы Карфаген басып алынғанға дейін Вандалдық Корольдіктің бірінші астанасы етіп белгіледі. 534 жылы Шығыс Рим империясы оны басып алды және 698 жылға дейін римдік билікте болды, содан кейін мұсылмандар басып алды; арабтар VIII ғасырда қаланы қайта жаңартты. Қаланың кейінгі тарихы қазіргі (араб және отаршылдық) атауларымен байланысты қарастырылады. Он бірінші ғасырда үш шақырым қашықтықта бербер зиридтері Белеб-эль-Анаб қаласын құрды, оны испандықтар XVI ғасырда бірнеше жылға басып алды, кейіннен Франция да Луи XIV билігінде солай істеді. Франция осы қаланы 1832 жылы қайта басып алды. Ол Боне немесе Бона деп аталды және Алжирдегі Константин (департаменті) үкімет орталықтарының біріне айналды. Онда 37 000 тұрғыны болды, оның ішінде 10 800 – түпкі тұрғындар, 9 400 мұсылман және 1 400 натурализацияланған еврейлер. 15 700 – француз, ал 10 500 – шетелдіктер, оның ішінде көптеген итальяндықтар болды.

Гиппопоний кеңесі

Үш шіркеу кеңесі Гиппо қаласында (393, 394, 426) және тағы да көптеген синодтар 397 жылы (екі сессия, маусым және қыркүйек) және 401 жылы, барлығы Аврелийдің тұсында өтті. Ежелгі (Солтүстік) Африка шіркеуінің синодтары, кейбір ерекшеліктерден басқа (мысалы, Гиппо, 393; Милевум, 402) Карфагенде өткізілді. Әйіс Киприанның хаттарынан білетініміздей, қудалау уақытынан басқа, африкалық епископтар жылына кем дегенде бір рет, көктемде, кейде күзде жиналатын болған. Мысалы, Әйіс Киприан басшылығымен оның басқаруының он жылдығында (249–258) алты немесе жеті синод, ал Аврелийдің (391–429) тұсында он бестен астам синод өткізілді. 393 жылғы Гиппо синоды жыл сайын жалпы жиналыс өткізуді бұйырды, бірақ епископтар үшін бұл тым ауыр болып табылса, ал 407 жылғы Карфаген синодында жалпы синодты Африканың барлық қажеттіліктеріне байланысты қажет болған жағдайда ғана өткізу туралы шешім қабылданды және ол мақсатқа ең қолайлы жерде өткізілуі керек еді. Елдің барлық епископтары жалпы синодқа қатысуға міндетті емес еді. 393 жылғы Гиппо синодында әр шіркеу провинциясынан "қадірлі" адамдарды жіберу туралы бұйрық берілді. Триполиден (Ливияда) тек біреуі қажет болды, себебі сол провинцияның епископтары кедейлікте өмір сүрді. 393 жылғы Гиппо синодында және қайтадан 397 жылғы Карфаген синодында Киелі кітаптардың тізімі жасалды, және осы кітаптар қазір де католик канонының құрамында саналады.

Титулярлық епископтық кафедра

Гиппоний епархиясы 1400 жылы номиналды түрде қайта жандандырылды, католик латын титулды епископтығының ең төменгі дәрежесі ретінде, бірақ оған ешқандай иеленуші тіркелмеген. 23 қыркүйек 1867 жылы Константин Рим-католик епархиясымен ресми түрде біріккен кезде ол өмірден кетуімен тоқтады.