Кіріспе

Сало – Португалияның Азор аралдарындағы Файал аралындағы Хорта муниципалитетіне қарасты "азаматтық приход" (freguesia). 2011 жылғы мәлімет бойынша, халқы 401 адамды құрайды, ал ауданы 10,40 км²-ге тең.

Тарих

Салоның тарихы 1620 жылға дейін жетеді, осы уақытта кастильдік отбасы осы жерге қоныс аударған. Алғашқыда 1589 жылы олар осы жерге қоныстанған, бірақ көршілермен туындаған дау-жанжалдан кейін оңтүстікке қарай жылжып кеткен. Олар аймақта жаңа үй салып, оны Карапета деп атады; Карапета (немесе Карапето) – «жалғаншы немесе өтірік айтушы» деген мағына беретін, қазір қолданылмайтын сөз. Салоның ядросы Карапетада, аймақты кесіп өтетін өзендердің аңғарларында қалыптасты. Жергілікті бұлақ (Фонте да Карапета) 1926 жылғы жер сілкінісінде жойылғанға дейін шағын қоғамдастықты (көбінесе испан қоныс аударушыларын) қолдады. Олар аралға Nossa Senhora do Perpétuo Socorro (Мәңгілік жәрдемнің Анасы) құлшылығын әкелді; әсіресе Испаниядан әкелінген мүсін болды. Мүсіннің биіктігі 80 см, және ол толығымен алтын жапырақпен қапталған. Бірнеше жылдан кейін мүсін алынып, Кантодан келген жергілікті отбасының қолына берілді, олар оны көп жыл бойы сақтады. 1640 жылы Иберия одағының тарауымен испандықтар Седрос тұрғындарымен қуылды. Деректерге сәйкес, Седрос тұрғындары бетперде киіп, сапырғы, орақ, пышақ және соқа ұстап, жергілікті тұрғындарға киімдерін жинап, шіркеуден кетуді бұйырған. Оларды Хортаға қарай жетелеп, кедрлер испандықтарды Альто-да-Рибейриньяға дейін (Рибейриньяның көршілес ауданында) сүйреп әкелді. Қуғыннан оралған тұрғындар жол бойында испандық киімдердің көптеп жатқанын тапты. Осыдан бастап бұл аймақ «Еспалхафатос» деп аталды, бұл сөздің мағынасы – «шашыраған костюмдер», жол бойында шашырап жатқан әшекейлі киімдерге сілтеме жасайды. Бірақ қоныс аударушылар аймаққа келуін жалғастырып, Ломба, Баррейро, Села және Канто сияқты қоғамдарға қоныстанды: 1730 жылға қарай Сало азаматтық ауылдық округке айналды. 1727 жылғы ескі капелланың орнына 1780 жылы Nossa Senhora do Socorro (Жәрдемнің Анасы) шіркеуі салынды. Бұл қарапайым ғибадатхана, бір ғана кемесі мен алтарі бар, ұзындығы 24,2 метр, ені 10,12 метр болатын. 1834 жылы шіркеу Хортадағы Сан-Жоао монастырының (Convento do São João) қиратылған үш алтын алтарьлық бөлігін, жаңа мінберді және Nossa Senhora do Rosário (Розарийдің Анасы) мен Nossa Senhora das Dores (Қайғының Анасы) арналған екі капелланы қосатын кеңейтілген жөндеу жұмыстарын алды. Бұл шіркеу 1998 жылдың 9 маусымында Салодағы көптеген көпірлер мен үйлерді қиратқан жер сілкінісіне дейін сақталды. Салодағы тағы бір аудан – Села, 1834 жылы діни ордендер таратылғаннан кейін ауылдық округке қоныстанған монах әйелдің арқасында дамыды. Монах әйел монастырдағы жайлылығына ұқсас қарапайым үй салды, онда ол өмірінің соңына дейін құлшылық етуін жалғастырды; осы контексте Села «клетка» дегенді білдіреді, яғни монах әйел монастырдағы тұрғын жайы ретінде пайдаланған қарапайым, аскетикалық бөлмелерді білдіреді. Ол тұрған аймақ Села деп аталды, өйткені жергілікті халық оның үйін «Casa da Cela» деп, содан кейін «Селаның орны» деп атады. Салоның өркендеген кезеңінде (1871 ж.) 285 үйде 1186 тұрғын тұрды. Осы кезеңнен бастап Солтүстік Америкаға эмиграция салдарынан халық саны аяусыз төмендеді. 1962 жылы 210 отбасы және 750 тұрғын болды. 1970 жылы 585 адамға дейін төмендеді: көршілес ауылдық округтың (Рибейринья) халқы көп болды. Су құбыры ауылдық округке 1948 жылдың 28 мамырында ғана келді, ал екінші бұлақ 1950 жылдың 26 шілдесінде ашылды.

География

Сало (тарихи түрде Соло деп те аталады) аты пирокластикалық снарядтардан пайда болған, саз, құм және тефра қоспасының атауынан шыққан. Риберинья Грабені мен Седрос платосы арасында орналасқан Сало аймағы – 64 мм-ден кіші лапиллиялық бөлшектер немесе тефралық снарядтардың шөгінділерінің жиналған жері. Сало атауы осы материалдардың бұл жердегі тарихи жергілікті атауын көрсетеді; қазіргі португал тілінде «Сало» сөзі тікелей «үлкен зал» немесе «қонақ бөлме» деген мағынаны білдіреді, ал жанартаулық шығарылымдарға қатысты мағынасы белгісіз. Бұл қауым Файал аралының солтүстік жағалауында, Риберинья мен Седрос арасында орналасқан және E. R. 1 1a аймақтық тас жолы арқылы басқа елді мекендермен байланысады, бұл жол аралды айналып өтеді және Хорта қаласына қосылады. Қауым бірнеше «шағын елді мекендерден» (көршілес аудандарға ұқсас) тұрады, олардың ішінде Канада до Аррабальде, Канада до Барао, Канада да Дона Катарина, Канада до Местре, Карпето де Баиксо, Карпето де Сима және Сало кіреді.

Экоөңірлер/қорғалған аумақтар

Қоршаған ортаны қорғаудың маңызды аймақтарының бірі – Parque Florestal do Cabouco Velho (Кабукоу Велхо орман паркі), ол азаматтық приходтағы Алта қаласында орналасқан. 5 гектар аумақты құрайтын бұл саябақта эндемикалық өсімдіктер мен жануарлар дүниесін сақтау мақсатында қорғалған аймақта пикниктерге арналған орындар, грильдер мен жуынатын бөлмелер қарастырылған. Бүгінде Parque de Campismo (қорық паркі) аралдың туристік тартымдылығы мен жергілікті шараларына қосымша мүмкіндіктер ұсынады, саяхатшылар мен туристер үшін кемпінгке арналған орындар, грильдер және қоғамдық жуынатын бөлмелер бар.

Экономика

Салоандықтар тарихи тұрғысынан үйлерінің жанында шағын бау-бақшалар мен жер участаларын өңдеген. Осы бау-бақшаларда өсірілетін дақылдар – кең таралған тәтті картоп, бұршақ, безнек, жергілікті ямс және таро, сондай-ақ жеміс ағаштары (мысалы, апельсин, лимон, алма, инжір, шие, мандарин және абрикостар) болған. Ауыл шаруашылығымен қатар, салоандықтар өз ресурстарын балық аулауға да жұмсайды. Бір кезде Салау портында екі кит аулау кемесі тоқтаған, ол Азор аралдарындағы алғашқы кит аулау порттарының бірі болды. Сао-Хорхе мен Грасиоза аралдары арасындағы кит аулауға қолайлы суларға байланысты Companhia Baleeira Saloense кит аулау компаниясы дамыды. Коммерциялық кит аулау тоқтатылғаннан кейін, қоғам балық аулау мен ауыл шаруашылығына, сондай-ақ сүт өнімдерін өндіруге қайта бағытталды.