Кіріспе

Рибейринья — Португалияның Азор аралдарындағы Хорта муниципалитетіне қарасты фрегезия ("азаматтық округ"). 2011 жылғы халық санағы бойынша халқы 427 адамды құрайды, ауданы 12,26 км². Оған Канадинья, Ча да Круз, Эспальфатос, Ломба дос Эспальфатос және Руа да Игрежа сияқты елді мекендер кіреді.

Тарих

Парафия өз атын қоныстану кезеңінде пайда болған шағын өзен мен аңғардан алады. Риберинха португал тілінде сөзбе-сөз "кішкентай рибейра", яғни шағын өзен аңғары дегенді білдіреді, өйткені орналасқан жеріне байланысты осылай аталды. Жаңа қоныс аударушылар өздерінің ауылын жағалаудан екі шақырым қашықтықта салған, себебі бірнеше рет қарақшылардың шабуылдары болған. Бұл қашықтық тұрғындарға жағалауды бақылауға және басып кірушілерге тұзақ құруға мүмкіндік берді. Бір аймақ – Посейрао-дус-Моуруш – осы тұзақтардың бірі, онда қарақшылар (каналдың маврлары деп аталған) тұзаққа түсті. 1643 жылы дін қызметкері Диого дас Шагастың айтуынша, парафия 71 үйден және 254 тұрғыннан тұрған. Екі жарым ғасырдан кейін Сан-Матеус-да-Рибейринья шіркеуі салынды және 1998 жылдың 9 шілдесінде болған күшті жер сілкінісіне дейін парафиядағы діни өмірдің орталығы болып қалды. Фаялға қатысты ең қызықты оқиғалардың бірі – Иберия одағының аяқталуына байланысты, 1640 жылы Салаодағы испан тұрғындары Седростағы көршілерімен үйлерінен қуылды. Көптегендері Рибейриньямен шекара арқылы қашып, киімдері мен мүліктерін алып кетті, олар зорлық-зомбылық кезінде жоғалып кетті. Шайқас кезінде киімдері лақтырылған жер "Эшпалхафатош" деп аталды, бұл "шашыраған костюмдер" дегенді білдіреді, себебі жол бойында әшекейленген киімдер шашылып жатқан. 1932 жылдың 21 мамырында Испанияның Виго қаласына бағыт алған он екі қозғалтқышты Dornier Wall (DO X) гиганттық гидроұшағы қауымның алдында тоқтады. Жалпы, бұл аймақтың халқы 1890 (1,112), 1940 (1,031) және 2001 жылғы соңғы санақта (439) күрт азайды. Бұл негізінен эмиграцияның, экономикалық қиындықтардың және ауыл шаруашылығы өндірісінен бас тартудың (және оның төмен деңгейдегі тұрмыс енуінің) салдары. Каналға қарап тұрған Рибейринья маяғы аралдағы маңызды нысандардың бірі болды. Португал жазушысы Виторино Немесио көптеген еңбектерінде осы туралы айтқан, тіпті маяқтың экс-либрисін "Mau Tempo no Canal" шығармасында жазған. Маяк төртбұрышты, ақ азулежу (плитка) жабынған; тіктөртбұрышты негізі және орталық мұнарасы бар. Құрылысы 1915 жылдың мамыр айында басталып, 1919 жылдың қысында (1 қарашада) аяқталды. Оның оптикасы (кристалдан жасалған) және фонары (ішінара қызыл) оны бірегей Әлемдік мұра ретінде ерекшелендіреді. 1998 жылғы жер сілкінісінен кейін ғимарат ірі жарықтар мен ішкі құрылымның нашарлауына байланысты тасталды. Жер сілкінісінің ошағы Понта-да-Рибейринья жағалауынан 5 км қашықтықта болғандықтан, маяқ қирап қалды. 2001 жылы ғимаратты бұзуға жасалған әрекет Лига дос Амигос ду Фароль (Маяк достарының лигасы) науқанынан кейін тоқтатылды. Олардың маяқты сақтау және қайта құру мақсаты әлі орындалмады. Ал ескі жабдықтар "Casa do Povo da Ribeirinha" үйіне тапсырылды.

Физикалық география

Рибейринья екі морфологиялық құрылымның ішінде орналасқан: ежелгі Рибейринья жанартау кешені және Педро Мигель Грабен құрылымы. Ежелгі Рибейринья вулкандық кешеніне күшті өзгерген пирокластикалық шөгінділермен араластырылған лава ағындары кіреді, ал приходтың батыс бөлігінде орталық вулканның жақындағы жанартаулық белсенділігінен пайда болған күл мен помпамен жабылған. Аймақта жанартаулық құрылымдар болмаса да, ол аралдағы кез келген орталық жарылыстан және Тамброзо сияқты төбелерден шығатын заттарға осал. Приход маңызды геологиялық жарылымдармен кесіп өтеді: Chã da Crus жарылымы (1998 жылғы 9 шілдедегі жер сілкінісі кезінде қайта белсендірілді), Ribeirinha Espalhaftos жарылымы және Carapeto жарылымы, солтүстік-солтүстік-батыстан оңтүстік-оңтүстік-шығысқа қарай бағытталған. Гаспар және авторлар тобы (1998) 1998 жылғы жер сілкінісі кезінде пайда болған Ribeirinha Espalhaftos жарылымымен бір бағыттағы солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай бағытталған құрылымдық жарылым болу мүмкіндігін қарастырады.

Адам географиясы

Қоғамның өзі Рибейринья өзенінің аңғарында орналасқан аудандарға және Рибейринья мен Эспальхафатос сияқты бірнеше таулар мен тіктеу жартастарға орналасқан бөліктерге бөлінеді. Әкімшілік тұрғыдан Рибейринья Ломба Гранде (543 метр) және Ломба да Рибейра (209 метр) бойымен жүргізілген шекаралармен бөлінеді (екі жер де Азор аралдарына тән көптеген эндемикалық өсімдіктер, бұталар мен ағаштармен жабылған). Ішкі жағындағы Трас-да-Серра платосы – вулканизм нәтижесінде пайдалған, сонымен қатар көптеген шаруашылық жерлер мен алуан түрлі табиғи көріністерді қамтитын қорғалатын аймақ. Бока-да-Рибейраның жабық порты Фаиал бұғазының ең солтүстік нүктесіндегі ең көне балық аулау порттарының бірі болып табылады. 2012 жылдың 22 наурызында Эспальхафатос ауданында, солтүстік және шығыс тұрғындарына қолжетімді, ең көп дегенде 30 адамға көмек көрсететін қарттарға арналған жеке күндізгі орталық ашылды. Жергілікті қажеттіліктерді қанағаттандыру және қарттардың тәуелділігін азайту мақсатында салынған ғимаратты Optimus Senium атты жергілікті компания ашты. Бұл компания бос тұрған мейрамхананы пайдаланып, тамақтандыру, қарттарды тасымалдау, күтім мен жайлы жағдай жасау, медициналық көмек, медбикелік және физиотерапиялық қызметтер, сондай-ақ әлеуметтік-мәдени және психологиялық сипаттағы шараларды ұйымдастыруға мүмкіндік алды.