Кіріспе
Кванттық механика қағидасы: "Тыйым салынбағанның бәрі міндетті"
Кванттық механика қағидасы. Кванттық механикада тоталитарлық принцип: "Тыйым салынбағанның бәрі міндетті" деп айтылады. Физиктер, соның ішінде Мюррей Гелл-Манн, бұл тіркесті және оның тоталитаризмге сатирикалық сілтемесін жиырмасыншы ғасырдың басындағы халық мәдениетінен қабылдады. Бұл тұжырым бөлшектердің өзара әрекеттесуінің күдікті ерекшелігіне сілтеме жасайды: шамалы ғана қарапайым сақталу заңдарымен тыйым салынбаған кез келген өзара әрекеттесу ғана рұқсат етілмейді, сонымен қатар өзара әрекеттесудің нәтижесіне үлес қосатын барлық "жолдардың" жиынтығына енгізілуі тиіс. Демек, егер тыйым салынбаса, оның орын алуына белгілі бір амплитуда ықтималдығы бар. Көп әлемдік кванттық механика тұжырымында принциптің тікелей мағынасы бар: мұндай сақталу заңымен тыйым салынбаған кез келген өзара әрекеттесудегі барлық мүмкіндіктер нақты орын алады (толқындық функцияның бір тармағында).
a principle of quantum mechanics
In quantum mechanics, the totalitarian principle states: "Everything not forbidden is compulsory." Physicists including Murray Gell Mann borrowed this expression, and its satirical reference to totalitarianism, from the popular culture of the early twentieth century. The statement is in reference to a surprising feature of particle interactions: that any interaction that is not forbidden by a small number of simple conservation laws is not only allowed, but must be included in the sum over all "paths" that contribute to the outcome of the interaction. Hence if it is not forbidden, there is some probability amplitude for it to happen. In the many worlds interpretation of quantum mechanics, the principle has a more literal meaning: that every possibility at every interaction that is not forbidden by such a conservation law will actually happen (in some branch of the wave function).
Сөз тіркесінің шығу тегі
Бұл сөз тіркесі де, кванттық физикаға қолданылуы да Гелл-Маннға жатпайды, бірақ оның 1956 жылғы мақаласында кванттық физиканы сипаттау ретінде бұл сөз тіркесі алғаш рет жарияланды. Гелл-Манн оны адронның кварк моделіне бастамашы болған, «Сегіздік жол» құрастырған кездегі бөлшектер физикасының жағдайын сипаттау үшін пайдаланды. «Strange Beauty: Murray Gell Mann & the Revolution in Physics» кітабының екінші басылымында айтылғандай, Гелл-Манн астрофизик Джеремая Острикерге жазған хатында бұл цитатаның авторы ретінде Джордж Оруэллді қате көрсеткен. Гелл-Маннның бұл тұжырымына ұқсас сөздер Т. Х. Уайттың 1958 жылғы (1938–39 жылдары емес) «Бір рет және болашақ король» романында, Джек Парсонстың 1948 жылғы «Азаттық – екі қырлы қылыш» эссесінде және Роберт Хайнлайнның 1940 жылғы «Ковентри» әңгімесінде де кездеседі. Олар «тыйым салынған» және «міндетті» сөздерінің реті сияқты егжей-тегжейлі мәселелерде өзгешеліктерді көрсетеді, ал Гелл-Маннның түсіндірмесінде бұл сөздер екі түрлі ретпен келтірілген, бірақ оның нақты логикалық мағынасын тек біреуі ғана жеткізеді. Бұл сөз тіркесі мен оның вариациялары сол кезеңде кеңінен таралған сияқты, және бәлкім, бұрынғы заңдық қағидаға, яғни тыйым салынбағанның бәріне рұқсат етіледі дегенге қатысты болуы мүмкін. Уайт бұл сөз тіркесін Гелл-Маннның мақаласынан екі жыл өткен соң ғана жариялағандықтан, ол Гелл-Маннның ақпаратының көзі бола алмайды. Ықтимал, Уайт, Хайнлайн және Гелл-Манн сияқты жазушылар сол кездегі халық мәдениетінің бір бөлігі болған сөз тіркесін пайдаланған.
Ostriker. Formulations close to Gell Mann's are used in T. H. White's 1958 (not 1938–39) version of The Once and Future King, Jack Parsons's 1948 essay "Freedom is a Two Edged Sword", and Robert Heinlein's 1940 short story "Coventry". They differ in details such as the order of the words "forbidden" and "compulsory", and Gell Mann's footnote uses the words in both orders, although only one of these orders captures his precise logical meaning. The phrase, and variations on it, appear to have been common in this period, and probably trace back to an older legal principle, that everything which is not forbidden is allowed. Since White did not use the phrase in any published work until two years after Gell Mann's paper, White cannot have been Gell Mann's source. It is likely that writers such as White, Heinlein, and Gell Mann were all simply making use of a phrase that was a part of popular culture at the time.