Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Міне, тілектер орындалатынына сенетін жер.
Well where wishes are thought to be granted
Тілек құдығы – еуропалық фольклорда кездесетін, кез келген айтылған тілек орындалады деп саналатын құдықтарды сипаттау үшін қолданылатын термин. Тілек орындалады деген ой судың қасиетті күштер мекендейтінінен немесе құдайлардың сыйы ретінде пайда болғанынан туындаған. Бұл әдет судың өмір көзі болып саналатындығынан және көбінесе тапшылығынан туған деп есептеледі.
A wishing well is a term from European folklore to describe wells where it was thought that any spoken wish would be granted. The idea that a wish would be granted came from the notion that water housed deities or had been placed there as a gift from the gods. This practice is thought to have arisen because water is a source of life, and was often a scarce commodity.
Германдық және келт дәстүрлері
Германдықтар мен кельттер бұлақтар мен құдықтарды қасиетті орындар деп санаған. Кейде осы орындар суға құйылатын, осы су көзімен байланысты құдайдың ағаштан жасалған мүсіндерімен белгіленген. Германдықтар жеңілген жауының қару-жарағын құдайларына құрбандық ретінде батпақтарға және басқа да сулы тоғандарға тастаған. Су тіршілік үшін қажет болғандықтан, құдықтар тек тіршілік көзі ғана емес, сонымен қатар әлеуметтік жиналатын орынға айналды. Осының нәтижесінде қала орталықтарында құдықтар орналасқан. Судың емдік қасиеттері де бар екені анықталды, сондықтан құдықтарға көптеген адамдар су ішуге, шомылуға немесе тілек тілеуге келген. Кейбір адамдар құдықтың қамқоршылары немесе оның ішінде тұратындары, егер сыйлық берілсе, тілектерін орындайды деп сенген. Тілек айтқаннан кейін, әдетте құдыққа монета тастайтын. Содан кейін құдықтың қамқоршысы немесе тұрғыны монетаның құдық түбіне қалай түскеніне қарай тілекті орындайтын. Егер монета бетімен түссе, тілек орындалатын, ал егер құйрығымен түссе, тілек орындалмайтын. Сондықтан құдыққа монета тастау сәттілік әкелуі мүмкін, бірақ бұл монетаның түсу тәсіліне байланысты болатын. 2021 жылдан бері Германияның Бавариясында құдық қазу жұмыстары жүргізілуде. Осыған дейін 13 500 археологиялық жәдігер табылып, аймақта қола және орта ғасырларға жататын шамамен жетпіс құдық анықталды. Ең қызығы, 5 метрлік ағашпен қапталған құдық табылды, ол 3000 жыл бұрынғы қола дәуірінен қалған ритуалдық заттармен толтырылған. Табылған барлық заттар зақымдалмаған күйде сақталған және мұқият орналастырылған сияқты. Бұл заттардың не үшін осылай орналастырылғаны әлі анықталмаса да, олардың құдыққа сәттілік әкелу үшін қойылғаны мүмкін. Кельттердің «Clootie Well» дәстүрі мен ағылшынның құдықтарды безендету дәстүрі осы сияқты ежелгі құдыққа құрмет көрсетумен байланысты болуы мүмкін. Құдықтар мен фонтандарға тиын тастау дәстүрі осыдан бастау алады. Бұл орындарға құдайға алғыс айту үшін сыйлықтар қойылатын.
The Germanic and Celtic peoples considered springs and wells sacred places. Sometimes the places were marked with wooden statues possibly of the god associated with the pool. Germanic peoples were known to throw the armour and weapons of defeated enemies into bogs and other pools of water as offerings to their gods. As water is necessary for life, wells became popular places not only to get life sustaining water, but also as a social area. This has now related to town centers having wells in the center of them. Water was also seen to have healing powers, and wells became popular, with many people drinking the water, bathing in it, or simply wishing over it. Some people believed that the guardians or dwellers of the well would grant them their wish if they paid a price. After uttering the wish, one would generally drop coins in the well. That wish would then be granted by the guardian or dweller, based upon how the coin would land at the bottom of the well. If the coin landed heads up, the guardian of the well would grant the wish, but the wish of a tails up coin would be ignored. It was thus potentially lucky to throw coins in the well, but it depended on how they landed. Since 2021, well excavation have been going on in Bavaria, Germany. Here, there have been 13,500 archeological finds and around seventy water wells in the area from the Bronze and Middle age. Most excitingly, there has been a 5m wood lined well found that was filled with ritual deposits from the Bronze Age around 3,000 years ago. All objects found here were found intact and seemed to be carefully placed. While the reason all of these objects were placed cannot be determined, it is possible that they were placed in this well for good luck. The Celtic Clootie Well tradition and the English well dressing tradition appear to be related to this kind of ancient well veneration. The tradition of dropping pennies in ponds and fountains stems from this. Coins would be placed there as gifts for the deity to show appreciation.
Скандинавиялық аңыздар
Герман және кельт дәстүрлерінде құдықтарда құдайлар мекендеген деген сенім (жоғарыда түсіндірілгендей) ежелгі мифологиядан қалған болуы мүмкін, мысалы, скандинав мифтеріндегі "Мимир құдығы", сондай-ақ "Даналық құдығы" деп те аталатын, егер сіз өте қадірлі нәрсеңізді құрбан етсеңіз, шексіз даналық сыйлайтын құдық. Одиннен оң көзімен құрбандық ету сұралды, ол оны құдыққа тастап, болашақты көре білу даналығын ғана емес, сонымен қатар нәрселердің неліктен осылай болу керектігін түсінуді де алды. Мимир – скандинав ақыл-парасат құдайы, ал оның құдығы Иггдрасилдің, яғни Дүние ағашының түбірлерінде орналасқан, ол құдықтан су алады.
The belief that deities inhabited wells in Germanic and Celtic traditions (explained above) may be a leftover from ancient mythology such as Mímir's Well from Nordic myths, also known as the "Well of Wisdom", a well that could grant you infinite wisdom provided you sacrificed something you held dear. Odin was asked to sacrifice his right eye which he threw into the well to receive not only the wisdom of seeing the future but the understanding of why things must be. Mímir is the Nordic god of wisdom, and his well sits at the roots of Yggdrasil, the World Tree which draws its water from the well.