Кіріспе

Колумбиядағы Армения қаласы (aɾˈme. nja) – Оңтүстік Америкадағы Колумбияның Киндио департаментінің астанасы. Армения – орташа өлшемді қала және Перейра мен Манисалес қалаларымен бірге "кофе белдеуінің" бөлігі. Бұл Колумбияның ұлттық экономикасы мен кофе өсіру белдеуінің маңызды орталықтарының бірі. Осының нәтижесінде, Армения қаласының тарихи орталығы 2011 жылы ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енген "Кофе өсіру мәдени ландшафтының" бір бөлігі деп танылды.

Тарих

Қала 1889 жылғы 14 қазанда Хесус Мария Окампомен құрылды, ол жергілікті тұрғындар жолбарыс деп атаған ягуарларды аулауға құштарлығы үшін «Тигреро» (аударғанда «тайғыр өлтіруші») деп те белгілі болды. Окампо Анайме, Толимадан келді және Киндио тауларында пана іздеді. Ол Антонио Эррераға жүз песо алтынмен сатып алған жері үшін, өзі үшін ғана емес, сондай-ақ Саленто, Антиокия, Манисалес және Киндио және Ла-Вьеха өзендерінің маңынан келген басқа да отарлаушылар үшін fonda, яғни сауда орталығын салды. Окампо кейін жерді қоныстандыру үшін сатуға кірісті. Қоныстануды ынталандыру үшін Окампо Анаймеге оралып, досы Хуан де ла Круз Кардонадан көмек сұрап, он үш жасар Арсения Кардонаға үйленді. 1890 жылдың тамызында, қала құрылғаннан кейін алты ай өткен соң, Армения халқы жүз адамға жетіп, үкімет тарапынан заңды түрде мойындалды. Қаланың құрылтай жиналысында 1889 жылғы 14 қазанда елдің сол кездегі президенті Карлос Холгуин Маллариноның құрметіне Вилла Холгуин деген ат ұсынылды. Бірақ бұл ұсыныс қабылданбады, Армения деген атқа дауыс беріліп, 1889 жылғы 30 қарашада бекітілді. Сондықтан, қала 1894-97 жылдардағы Хамидия қырғынында және кейін 1915-23 жылдардағы армян геноцидінде түрік османдарының өлтірген армян халқының құрметіне Армения деп аталды деген сенім негізсіз, өйткені бұл оқиғалар қала аты берілгеннен кейін бірнеше жыл өткен соң болды, дегенмен кейбір дереккөздер бұл мәселеге қатысты пікірталас тудырады. Басқа да дереккөздер қаланың аты тарихи Армения патшалығының құрметіне өзгертілген болуы мүмкін екенін айтады, ал 1890-шы жылдардағы Хамидия қырғынының құрметіне Армения немесе армяндар есімімен аталғандығы туралы әңгімелер де бар. Осы елдердегі отарлаушылар кейде өздерінің елді мекендеріне ат қойғанда Киелі кітапқа жүгінген болуы ықтимал. Арменияның экономикасы сол кезде жылдам дамығанына қарамастан, көлік құралдары әлі де өте шектеулі болды. Адамдар мен тауарларды тасымалдаудың негізгі құралы қаланы қоршаған таулы жердің салдарынан қашыр болды. 1927 жылы Валье-дель-Каука департаментіндегі Зарзаль қаласына бірінші асфальт жол салынғаннан кейін ғана көлік жағдайы жақсарды. Бүгінде қала өзінің қазіргі заманғы дамуын ата-бабаларының мұрасының барлық дәстүрлі жолдарымен үйлестіреді, мысалы, тарихи Бостандық жолы, Колумбияның 19-шы ғасырдағы азат етушісі Симон Боливар Испаниядан тәуелсіздік үшін сәтті күресі кезінде әскерін елдің батысы мен Санта-Фе-де-Богота арасында жылжыту үшін қолданған жол, қазір Колумбиядағы ең танымал екі туристік орынның бірі. Атының мәніне байланысты көптеген армян туристері де қалаға келеді.

1999 жылғы жер сілкінісі

1999 жылдың 25 қаңтарында, дүйсенбі күні, Куиндиода 6,2 балдық жер сілкінісі болды. Жер сілкінісінің ошағы Армения қаласынан оңтүстікке қарай 17 шақырым жерде орналасқан. Бұл жер сілкінісі Колумбия тарихындағы ең ауыр апаттардың біріне жатты, нәтижесінде шамамен 1900 адам қаза тапты. Жер сілкінісі Рисаральда, Валье-дель-Каука, Толима, Антиокия және Кундинамаркада да сезілді, бірақ Армения қаласы ең көп зардап шекті. Қайта құрылыс жұмыстары 15 жылдың ішінде аяқталып, қала Колумбиядағы ең танымал туристік орындардың біріне айналды.

География

Армения қаласы Боготадан батысқа қарай 290 шақырым жерде, 1483 метр биіктікте орналасқан. Географиялық координаттары: 4.3270° солтүстік ендік, 75.4120° батыс бойлық. Оның ауданы бар. Солтүстік жағынан Черкасия және Саленто муниципалитеттерімен, батысында Монтенегро қаласымен, шығысында Каларка қаласымен және оңтүстігінде Ла Тебайда муниципалитетімен шектеседі. Армения қаласы Кордильераның орталық бөлігіне жақын, тау тізбегінің басынан шамалы қашықтықта орналасқан. Армения қаласының климаты әр түрлі, орташа температурасы ауыспалы.

Экономика

Армения жылдам қалалық өсім мен дамуына байланысты көбінесе "Ciudad Milagro" (Ғажайып қала) деп аталады. Қала орталығындағы тоғыз блоктан тұратын жаяу жол, дүкендер мен мейрамханалармен қатарласып, қаланың ортасынан өтеді және қаланың екі алаңын байланыстырады. Жергілікті экономиканың басты саласы әлі де кофе, банандар мен музолар өндірісі болып табылады. Қаланың оңтүстігінде, теңіз деңгейіне жақындаған сайын температура Киндионың ауыл шаруашылығы экономикасына ғана емес, сонымен қатар виллаларды жалға беру, ойын-сауық парктері, экологиялық қонақүйлер және отбасылық демалыс орталықтарынан жаңадан құрылған туристік индустрияға да қолайлы жағдай жасайды. Сонымен қатар, жергілікті асханалар, көрме орталықтары және балық аулау, теннис, гольф, карта және басқа да спорт түрлеріне маманданған елдік клубтар да бар. Айналасындағы көптеген дәстүрлі плантациялар әлі де сақталып қалған және олардың көпшілігі жатақ және таңғы аспен қызмет көрсетеді, сондай-ақ "экотуризм" пакеттерін ұсынады. Қалада заманауи халықаралық әуежай – Эль-Эден халықаралық әуежайы бар, ол Богота, Картахена-де-Индиас, Медельин, Панама қаласы және Форт-Лодердейл қалаларына күнделікті рейстерді жүзеге асырады, бұл қаланы конференциялар, кездесулер, бизнес және қоғамдық іс-шаралар үшін ыңғайлы таңдауға айналдырады.

Көлік

Армения қаласы елдің ірі қалаларында қалалық көлік сапасы мен қызмет көрсету деңгейін жақсартуға бағытталған "Достық қалалар" бағдарламасына қатысады. Армения қаласы стратегиялық қоғамдық көлік жүйесі атты бағдарламаны іске асырып жатыр, бұл бағдарлама жоба ресурстарын басқару үшін құрылған Friendly Company атты өнеркәсіптік және коммерциялық ұйыммен қала әкімшілігін ілгерілетеді. Стратегиялық қоғамдық көлік жүйесі Gracious Cities National Development Plan ұлттық стратегиясынан туындады, ол 400 000-нан аз тұрғыны бар орташа қалаларда қоғамдық көлікпен қамтамасыз етуді жақсартуға бағытталған. Бұл 2002 жылғы 23 мамырдағы 3167 CONPES ұлттық қалалық көлік бағдарламасының нәтижесі болып табылады және қаланың тиімді басқарылуын қамтамасыз ететін, қала құрылымын жақсартатын жүйе құру қажеттілігіне жауап береді. Қаланың үш ірі коммуналдық мекемесінің (Армения Автобустары, Қалалық Көлік және Cooburquin City Miracle) бірігуі нәтижесінде қалада TINTO (Transporte Integrado Operador de Armenia, ағылшын тілінде: Арменияның біріктірілген көлік операторы) атты жаңа көлік операторы құрылды, ол азаматтарға қаланың және аймақтың символы – кофе имиджін ұсынады. Бұл ақпараттың бір бөлігі Арменияның Достық бағдарламасы мен Армения қаласының стратегиялық қоғамдық көлік жүйесінің веб-сайтынан алынған. Эль-Эден халықаралық әуежайы қаладан шамамен 10 км қашықтықта, Ла-Тейбаида муниципалитетіне қарайтын жолда орналасқан.

Өнер және қолөнер

Бұл аймақ 20-ғасырдың басында жергілікті, жеуге жарамсыз бөтелке қабағының құрғақ қабығынан жасалған сақтау ыдыстарын өндірумен елде кеңінен танымал болды. Бұл "Куябра" немесе "Тотумо" деп аталады, және осы қалада туған адамдар "куябро" деп аталады. Бүгінде бұл ыдыстар бұрынғыдай көптеп жасалмайды, себебі пластик сияқты арзан материалдар оларды нарықтан ығыстырды, бірақ бұл дәстүрлі ыдыстар әлі де қолмен жасалып, суреттеледі. Карриел – паиса мәдениетінің және ерте Антиокиялық отарлаудың символы болған дәстүрлі, қолмен тігілген былғарыдан жасалған сөмке. Ол көбінесе халықтық билер мен шерулерде қолданылады, ал оның кішкентай нұсқасы туристерге сувенир ретінде сатылады. Кабуя қолөнері жиі кездеседі. Гуадуа бамбугы өнер бұйымдарын, жиһазды және ғимараттарды жасау үшін кеңінен қолданылады.

Білім беру және спорт

Қаладағы басты спорт орталығы – Centenario стадионы және Coliseo del cafe (Армения, Колумбия). Мұнда жергілікті спорттық шараларды, соның ішінде ұлттық және халықаралық футбол турнирлерін, сондай-ақ жергілікті кәсіби футбол клубы Deportes Quindío-ны тамашалауға болады. Басқа спорт түрлері – гольф, жүзу және велосипед спорты. Арменияны қоршаған әртүрлі географиялық жағдайлар әлемдегі ең мықты тау велосипедшілерін тәрбиелеуге көмектесті, олардың көптегені Tour de France сияқты халықаралық жарыстарда өнер көрсетеді. Қаладағы жергілікті университет – Квиндио университеті. Оның кампусы қаланың солтүстігінде орналасқан және бұл аймақтағы ең маңызды білім беру және ғылыми-зерттеу мекемесі болып табылады. Рохелио Сальмона салған Кимбай музейінде Колумбияға дейінгі қолөнер бұйымдары, керамика және алтыннан жасалған өнер туындылары тұрақты түрде көршіледі.