Кіріспе

Жаңа Зеландия құстарының түрлері

Малхербтің қақарикісі – Жаңа Зеландияға тән шағын попугай, онда ол апельсин маңдайлы қақарикі немесе апельсин маңдайлы какарики деп аталады. Әлемнің қалған бөлігінде оны Малхербтің парақорсы деп атайды, себебі ол түр ретінде танылған кезде "апельсин маңдайлы парақор" атауы Орталық Американың Eupsittula canicularis түрі үшін қолданылып жүрген. Оңтүстік аралдағы бірнеше аңғарлар мен төрт жағалау аралдарына ғана шектелген, оның саны 1990 жылдары шамамен 200-ге дейін азайды және IUCN оны жоғары қауіпті түр деп санайды.

Таксономия

Cyanoramphus туысы Жаңа Зеландия мен оны қоршаған аралдарға ғана тән және Cyanoramphus-тың ата-тегі 500 000 жыл бұрын Жаңа Каледониядан Норфолк аралы арқылы Жаңа Зеландияға тараған деген болжам бар. Бұл құстың жіктелуіне қатысты пікір таластар болды: ол жеке түр ме, әлде ұқсас сары басты қақпаққұс (C. auriceps) түсінің бір түрі ме? 1800 жылдардың соңында орнитологтар оны ерекше түр деп есептеген, бірақ 20 ғасырдың екінші жартысында оны көбінесе түс өзгерісі ретінде қарастырды; тіпті 1990 жылы Жаңа Зеландия орнитологиялық қоғамы оны C. auriceps-тің бір түрі деп тізімдеді.

Сипаттама

Малхербтің қанаты - орташа мөлшердегі, шамамен 20 сантиметр ұзындығындағы попугай. Денесі негізінен ашық көк-жасыл түсті, қанаттарындағы негізгі қауырсын жамылғысы және қанат шеттерінің алдыңғы бөлігі ашық көк түсті. Сары басында ерекше (және анықтамалық) қызғылт сары жолағы бар, бірақ бұл жас құстарда жоқ, олардың басы толығымен жасыл. Қызғылт сары жолақ құс 2-5 апталық болғанда пайда бола бастайды. Оңтүстік аралда бұл попугай негізінен Nothofagus/Fuscospora (бүк) орманында ғана кездеседі, сондай-ақ альпілік және субальпілік шабынды және ашық матагури бұталарынан да мәліметтер бар. Мод аралындағы бір зерттеуге сәйкес, бұл попугай көбірек жапырақ жамылғысы бар, төменгі өсімдік және жер жамылғысы аз жерлерді ұнатады. Дегенмен, бұл түр осы типтегі орманмен ғана шектелмейді, және оның саны артқан сайын басқа да мекендеу орындарын жиі пайдалана алады.

Мінез-құлық

Құстар көбінесе азық іздеп, қанатын тазалап, демалыс күйінде байқалады. Олар ормандардың жоғарғы қабатын ұнатады, бірақ C. auriceps-ке қарағанда төменгі қабаттарда жиірек кездеседі.

Өсіру

Малхербтің көкпарлары бір жұпты құрып тіршілік етеді және жыл бойы ұялай алады, бірақ көбеюдің ең жақсы кезеңі желтоқсан мен сәуір аралығында болады. Олар негізінен ересек бук ағаштарының табиғи қуыстарында немесе ойыстарында ұялайды. Жұмыртқа саны шамамен 7, ал инкубация кезеңі 21–26 күнге созалады. IUCN бойынша түрдің жағдайы аса қауіпті. 2013 жылы Ходон өзені аңғарында 70–200 жеке дараққа дейін табылды, бірақ олардың саны азайып бара жатыр. Сондай-ақ, экзотикалық түрлердің шабуылдарынан да қауіп бар. Аң аулау тоқтатылған және олардың мекені қорғалады, бірақ мекендердің фрагментациясы Малхербтің көкпарына қауіп тудыруы мүмкін. Жасыл маңдайлы көкпардың арнайы ұялау ортасы оның жойылу қаупін арттырады.

Қорғау

Жаңа Зеландияның 1953 жылғы «Жабайы табиғат туралы» заңына сәйкес, Малхербтің қанаты мүлдем қорғалған. Бұл түр сондай-ақ Құрып бара жатқан жабайы фауна мен флора түрлерімен халықаралық сауда туралы конвенцияның (CITES) II қосымшасына енгізілген, яғни халықаралық экспорт/импорт (бөліктері мен туындылары қоса алғанда) реттеледі. Жыртқыштарды басқару – осы түрдің азаюын тоқтатудың негізгі стратегиясы. Жекелеген ұялар да металл қабықшалармен оралып, жыртқыштардан қорғалады; бұл бағдарлама табысты болды және 2003 жылдан бері 153 ұяның тек біреуі ғана жыртқыштардың шабуылынан жойылды. 2005-2007 жылдар аралығында Фиордленд жағалауындағы Чалки аралына барлығы 45 құс босатылды. Жергілікті популяция 2009 жылы 150 жеке құсқа дейін, ал 2011 жылы 100-200 жеке құсқа дейін өсті, бірақ 2013 жылы 50-150 жеке құсқа дейін азайды.