Оңтүстік Суданның Мундари халқы: мал шаруалары мен егіншілер, тілі – Кутук на Мундари. Географиясы, тарихы және басқа халықтармен байланысы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Оңтүстік Суданның этникалық тобы – Мундари. Мундари – Оңтүстік Суданның шағын этникалық тобы. Олар Каро халқының бір бөлігі, Каро этникалық тобының құрамына кіреді. Бұл топ мал өсірушілер мен егіншілерден тұрады және Каро халқының бір бөлігі болып табылады, оған Бари, Пожулу, Каква, Куку және Нянгавара да кіреді. Олардың тілі – Кутук на Мундари, ол Кутук на Куку, Кутук на Каква, Кутук на Пожулу, Кутук на Бари және Кутук на Нянгавара тілдеріне ұқсас.
Ethnic group of South Sudan
The Mundari are a small ethnic group of South Sudan. They are a part of the Karo people, one of the Karo ethnic Group
The group is composed of cattle herders and agriculturalists and are part of Karo people which also includes Bari, Pojulu, Kakwa, Kuku and Nyangwara. Kutuk na Mundari is also the name of their language, which is similar to Kutuk na Kuku, Kutuk na Kakwa, Kutuk na Pojulu, Kutuk na Bari, and Kutuk na Nyangwara.
Үрім-бұтақтың жері
Мұндари тайпасының дәстүрлі жерлері Оңтүстік Суданның астанасы Джубадан шамамен 75 километр солтүстікке қарай орналасқан. Олардың жерлері Орталық Экватория штатындағы Терекека қаласының төңірегінде шоғырланған. Солтүстік шекарасында Париакта Бор Динка тайпасы, ал оңтүстік шекарасында Джубаның Бари тайпасы, Пеитиден солтүстікке қарай 12 километрдегі Гверкек орналасқан, бұл 1956 жылғы британдық отарлық шекараларға негізделген. Олардың жерлері шығыстан Ақ Нілмен, ал батыстан Батыс Экватория штатындағы Лака Мадиге дейін созылады, бұл аумақтың көлемі шамамен 100 километрге 75 километрді құрайды. Жер, Оңтүстік Суданның көп бөлігі сияқты, көбінесе жазық және сирек оқшауланған үлкен төбелермен сипатталады. Төмен жатқан жерлерде көптеген өзендер мен көлдер бар, жаңбырлы маусымда су тасқынына бейім. Топырақ негізінен саздан тұрады, бұл дренаж және суды сақтау проблемаларын тудырады, бірақ мал жаюға өте қолайлы және құнарлы жағдай жасайды. Мундарилендтегі негізгі елді мекендер: Терекека, Гемеиза, Мангала, Муни, Томбек, Тиндило, Тали, Рего, Тиджор, Риджонг, Ковери және Ньори.
The traditional Mundari tribal lands are located roughly 75 kilometers north of Juba, the capital of South Sudan, and are centered on the town of Terekeka in the state of Central Equatoria. They are bordered to the north by the Bor Dinka at Pariak, and to the south by the Bari of Juba 12 km at the Gwerkek north of Peiti Northern Bari of Juba base on 1956 British Colonial boundaries. Their lands are bounded on the east by the White Nile and extend west to Laka Ma'di in Western Equatoria state, an area roughly 100 by 75 kilometers in size. The land, like much of South Sudan, is predominantly flat and marked by occasional isolated large hills. The low lying land contains many rivers and lakes and is prone to flooding during the rainy season. The soil is predominantly clay based, causing drainage and water retention problems, and provides a very fertile basis in support of cattle grazing. The main settlements in Mundariland are Terekeka, Gemeiza, Mangalla, Muni, Tombek, Tindilo, Tali, Rego, Tijor, Rijong, Koweri, and Nyori.
Мәдениет
Мундарилер, басқа нилоттық тайпалар сияқты, малға өте мән береді: мал – ақшаның бір түрі және әлеуметтік статустың белгісі. Некелер күйеудің болашақ әйелінің отбасына мал сыйлау арқылы жасалады, ал күйеулер өздері күтіне алатын қанша әйел алса да ала береді. Мундарилер құрғақ маусымда Бор Динка тайпасымен мал ұрлау соғыстарын жүргізеді. Мундари еркектері кейде шаштарын сиыр зәрiмен жуады; зәр қышқылы шашқа қызыл, сары немесе қызғылт түс береді, оны олар әдемі деп санайды. Мундарилер сорго егіп, тор және найза көмегімен балық аулайды. Судандағы басқа нилоттық тайпалар сияқты, Мундарилер жас жігіттердің ересекке айналу рәсімі ретінде денесіне әртүрлі ою-өрнектер салады. Мундарилердегі әдеттегі дене оюы – маңдайдың екі жағындағы үш-үштен тұратын екі қатар параллель сызықтар, олар төмен қарай бағытталған және ортасында бірікпейді.
The Mundari, like other Nilotic tribes, are very cattle oriented: cattle serves as a form of currency and a mark of status. Marriages are arranged by the prospective groom offering cattle to the bride's family and husbands may take as many wives as they can support. The Mundari engage in perennial cattle raiding wars with the Bor Dinka during the dry season. Mundari men sometimes bathe their hair in cow urine; the uric acid gives the hair a red, yellow, or orange color, which they regard as beautiful. The Mundari also cultivate sorghum and catch fish using nets and spears. In common with other Nilotic tribes in Sudan, the Mundari practice ritual scarification as a rite of passage into adulthood for young men. The typical Mundari scar pattern consists of two sets of three parallel lines, each on either side of the forehead, extending in a downward slope and unconnected in the middle.