Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Габонның халқының саны шамалы болғанымен (бір миллионнан астам), Орталық Африкадағы бұл елде көптеген банту тайпалары және аз ғана пигмей халқы қоныстанған. Габонның провинциялар бойынша этникалық топтарының толық емес тізімі төменде келтірілген.
Despite Gabon's small population (just over a million), this Central African country is home to many different Bantu tribes and a small pygmy population. Here is a partial list of the ethnic groups in Gabon, by province.
Мицогхо халқы
Мицоголар – Габонның Нгуние провинциясындағы Шайлу тауларының тұрғындары. Цогохо тілінде сөйлейді, сондықтан оларды Ми Цогос (мұндағы “Ми” префиксі көптік санды білдіреді) деп атайды. Олар – салыстырмалы түрде шағын этникалық топ, олардың өлімнен кейінгі әлемнен рухтарды шақыру қабілеттері үшін құрметтейді және қорқады. Олар бүкіл аймақтағы Бака емес габондықтардың бірінші өкілдері болуы мүмкін. Бұл білімді Мицого сөздері мен әдет-ғұрыптарының кеңінен қолданылуынан, әсіресе Габонның барлық этникалық топтарының анимистік діни практикаларына қатысты деректерден алуға болады. Мысалы, елдегі басым діни ілім – Буити, Мицого атауынан шыққан және “қасиетті ағаш” яки ибоганың (кішкентай бұта – Tabernanthe iboga) сиқырлы күштеріне негізделген. Ибога – Мицого тілінде емдік күшке ие “ибо” және “ағаш” деген мағына беретін “гха” сөздерінен құралған. Габонның дәстүрлі мәдениетіндегі дерлік барлық емдеу рәсімдерінде Мицого әндері орындалады. Шындығында, Мицого сөздері бүкіл елде жақсы танымал болғандықтан, бір кезде үкімет Мицого тілін ұлттық тіл деп жариялауды қарастырған. Қазіргі Мицоголардың көпшілігі Либревиль және Муила қалаларында тұрады; алайда, олардың тамырларын Нгуние өзенінің Огуэ өзенімен қосылатын жерінен солтүстік-оңтүстікке қарай, тропикалық тау ормандарына дейін, сондай-ақ Огулу өзенінің Нгуние өзенімен қосылатын жеріне дейін табуға болады. Ең маңызды ежелгі ауылдар 70 шақырымдық Икобе аңғарының жанында орналасқан. Бұл шағын, бірақ қайсар халық француз отаршылдарымен соңғы күрескен этникалық топ болды (шамамен 1940 жыл). Мицого халықтарының ежелгі әңгімелерінде Мбомбет А Гнаге есімді батыр Икобе аңғарында француз әскеріне қарсы партизандық шабуылдарды ұйымдастыру үшін жасырынып жүрген. Мбомбетке сиқырлы күштер болған деген сенім бар, бірақ ол соңында бір әйелдің сатқындауынан жеңіліске ұшырады. Күні бүгін Мбомбеттен тікелей тараған ұрпақтары дәстүрлі Мицого тайпасының билігінде ерекше мәртебеге ие. Олар көбінесе белгілі сиқыршылар мен емшілер болып табылады.
The Mitsoghos are the people of the Massifs de Chaillu mountains in the Ngounié province of Gabon. Tsogho is their language, hence the name Mi Tsoghos (where the prefix "Mi" means plural). They are a relatively small ethnic group who are revered and feared for their abilities in conjuring spirits from the afterworld. They may represent the first non Baka Gabonese of the entire area. This knowledge can be extrapolated from the widespread usage of Mitsogho words and customs, especially pertaining to the animistic religious practices of all Gabonese ethnic groups. For example, Bwiti, the dominant religious doctrine of the country is a Mitshogo name and the Bwiti is based on the magic powers of "the sacred wood" or ibogha (small shrub Tabernanthe iboga) which is also a Mitsogho word meaning healing ibo and wood gha. Nearly all healing ceremonies in Gabonese traditional culture involve the singing of Mitsogho songs. In fact, Mitsogho words are so well known throughout the entire country that at one point the government was considering making Mitsogho the national ethnic language. The majority of modern Mitsoghos live in Libreville and Mouila; however, their roots can be traced back north–south into the tropical mountain forests just west of where the Ngounié river meets the Ogoué river to where the Ogoulou river meets the Ngounié river. The most prominent old village sites were located near the 70 mile long Ikobé valley. This small but fierce group of people were the last ethnic group to be defeated by the French colonists (around 1940). In long lived Mitsogho lore, a warrior by the name of Mbombet A Gnaghé hid out in the Ikobé valley to stage guerrilla attacks against the French military. Mbombet supposedly had magical powers, but was finally betrayed by a woman. The modern day offspring who can be traced directly back to Mbombet still hold special positions within the traditional Mitsogho tribal authority. They are usually celebrated magicians and healers.