Кіріспе
АҚШ Әуе күштерінің бұрынғы командалығы (Tactical Air Command, TAC) – АҚШ Әуе күштерінің құрамында болған ұйым. Ол 1946 жылдың 21 наурызында құрылып, штаб-пәтері Вирджиния штатындағы Лэнгли әуе күштері базасында орналасқан, АҚШ Әуе күштерінің Бас қолбасшылығы болды. 1992 жылдың 1 маусымында таратылып, оның құрамы мен жабдықтары Әуе шабуылы қолбасшылығына (ACC) қосылды. Тактикалық әуе командасы Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі АҚШ Әуе күштерінің стратегиялық, әуе қорғанысы және тактикалық күштері арасындағы тепе-теңдікті қамтамасыз ету мақсатымен құрылды. 1948 жылы Континенттік әуе қолбасшылығы әуе қорғанысы, тактикалық әуе және әуе резервтік күштерін басқаруды өз мойнына алды. Екі жыл бағынышты рөлде болғаннан кейін, Тактикалық әуе командасы (TAC) Бас қолбасшылық ретінде қайта құрылды. 1992 жылы TAC-тің міндеттері бағаланып, Стратегиялық әуе қолбасшылығына (SAC) қатысты шешім қабылданғаннан кейін, АҚШ Әуе күштерінің штабы TAC-ті таратып, оның ресурстарын жаңадан құрылған Әуе ұрыс командалығына біріктірді.
Tactical Air Command (TAC) is an inactive United States Air Force organization. It was a Major Command of the United States Air Force, established on 21 March 1946 and headquartered at Langley Air Force Base, Virginia. It was inactivated on 1 June 1992 and its personnel and equipment absorbed by Air Combat Command (ACC). Tactical Air Command was established to provide a balance between strategic, air defense, and tactical forces of the post–World War II U. S. Army Air Forces followed by, in 1947, the U. S. Air Force. In 1948, the Continental Air Command assumed control over air defense, tactical air, and air reserve forces. After two years in a subordinate role, Tactical Air Command (TAC) was established as a major command. In 1992, after assessing the mission of TAC and to accommodate a decision made regarding Strategic Air Command (SAC), Headquarters United States Air Force inactivated TAC and incorporated its resources into the newly created Air Combat Command.
Еуропадағы АҚШ Әуе күштері (USAFE)
Кореядағы қаһарлы соғыс кезінде де 1950 жылдардың басында Трумэн әкімшілігі мен Қорғаныс министрлігі Кореяға қарағанда Еуропаға әуе күштерінің басымдығын берді. Батыс Еуропаны коммунистердің басып алу қаупін тоқтату, Кореядағы коммунистердің жеңісінен гөрі АҚШ-тың ұзақ мерзімді сақталуы үшін маңыздырақ деп есептелді. 1950 жылдың қыркүйегінде НАТО-ның Әскери комитеті Кеңес Одағына қарсы тұру үшін конвенциялық күштерді кеңейтуге шақырды, бұл позиция 1952 жылдың ақпанында Лиссабонда өткен Атлантика кеңесінің мәжілісінде қайта расталды, онда 1954 жылы конвенциялық соғыс болған жағдайда 96 дивизияны ұйымдастыру мақсаты белгіленді. Осы мақсатта, 16 қанаттан және 2100 ұшақтан тұратын Еуропадағы АҚШ Әуе күштері (USAFE) 28 қанатқа дейін кеңейтуге жоспарланды, олардың 22-сі НАТО-ның Орталық аймағында болды және CONUS-тан келген Стратегиялық Әуе Командованиесінің бөлімшелерімен қолдау көрсетілді. Куба үстінен жүргізілген әдеттегі фототілдеу рейстері Совет Одағының осы аралға ядролық қаруланған зымырандарды орналастырып жатқанын көрсетті. Жауап ретінде АҚШ, егер бұл зымырандар Батыс жарты шардың кез келген еліне қарсы қолданылса, ол АҚШ-қа шабуыл ретінде қарастырылатынын және Совет Одағына толыққанды ядролық соққы берілетінін мәлімдеді. АҚШ және КСРО ядролық соғысқа бара жатқанда бір-біріне тіке қарасты.
Дағдарысты шешу
Флоридада шабуылға дайындалып жатқан әскерлер жиналған кезде, Кеннеди АҚШ Мемлекеттік департаментіне Кубада азаматтық басқару жоспарын жасауды тапсырды. Бұрынғы Мемлекеттік хатшы Дин Ачесон мен Біріккен штабтар басқыншылықты қолдады, бірақ АҚШ Бас прокуроры Роберт Ф. Кеннеди бұл жоспарға қарсы шығып, блокада орнатуды ұсынды. Президент ағасының кеңесін тыңдап, 1962 жылдың 22 қазанында телеарнада Америка мен әлемге АҚШ Кубаға әскери жабдықтардың тасымалдануына қатаң карантин енгізгенін мәлімдеді. Кеннеди Хрущевті Кубадан жасалған кез келген зымыран шабуылын Кеңес Одағының шабуылы ретінде қарастыратынын және Кеңес Одағына жауап қайтаратынын ескертті. 24 қосымша F4H 1 ұшағы, кейін F 4B деп аталды, қосымша бағалау үшін Әскери-әуе күштеріне берілді. Бұл бағалау нәтижесінде Әскери-әуе күштері F 4-тің өзінің нұсқасын сатып алуға шешім қабылдады, ол F 4C деп аталды. 1963 жылдың мамырында алғашқы рейсін жасағаннан кейін F 4C 1963 жылдың қарашасында TAC құрамындағы Әскери-әуе күштері қызметіне кірді. F 4 Әскери-әуе күштеріндегі ең көп сандағы реактивтік истребитель болып танылды, 2800-ден астам данасы TAC, USAFE, PACAF және Әуе күштері жүйелері басқармасында (AFSC) қызмет ету үшін сатып алынды, оның ішінде RF 4C, F 4D, F 4E және F 4G сияқты кейінгі нұсқалары да бар. 1960 жылы Қорғаныс министрлігі USAF-тың жаңа истребитель-бомбалаушыға деген қажеттілігін, TAC-тың F 105 истребитель-бомбалаушыларын ауыстыру мақсатын, Әскери-теңіз күштерінің жаңа авиатасымалдағышқа орналасқан жоғары басымдық истребительге деген қажеттілігімен біріктірді, содан кейін ұшақ өндірушілер арасында соңғы жобаны анықтау үшін бәсеке ұйымдастырылды. 1962 жылы General Dynamics және Boeing финалистер ретінде таңдалды, ал General Dynamics компаниясының өзгермелі геометриялы қанатқа ие Tactical Fighter Experimental (TFX) жобасы жеңіске жетті. F 111 деп аталған, флоттық нұсқасы F 111B, ал Әскери-әуе күштерінің нұсқасы F 111A деп аталды. F 111A-ның алғашқы рейсі 1964 жылдың желтоқсанында жасалды және алғашқы өндіріс үлгілері 1967 жылы Әскери-әуе күштеріне жеткізілді. Кейіннен SAC үшін FB 111A, TAC және USAFE үшін F 111E, F 111F және EF 111A, сондай-ақ RAAF үшін F 111K сияқты қосымша нұсқалар пайда болды. Әскери-теңіз күштерінің F 111B бағдарламасы бес данадан кейін тоқтатылды, өйткені оның техникалық сипаттамалары авиатасымалдағышқа орналасқан истребительге сәйкес келмейтіні анықталды. Оның көптеген конструкциялық ерекшеліктері мен жүйелері табысты Grumman F 14 Tomcat-ке енгізілді. Барлығы 562 F 111 ұшағының барлық сериясы салынды. Әскери-әуе күштері бастапқыда авиатасымалдағыштарда пайдалану үшін жобаланған басқа да бірнеше Әскери-теңіз күштері ұшақтарын сатып алып, оларды Әскери-әуе күштері қызметіне енгізді. Бұл 1960 жылдардың ортасында Вьетнамдағы жақыннан қолдау көрсету, құтқару ұшақтарына сүйемелдеу және арнайы операциялар үшін Әскери-теңіз күштерінің инвентаризациясынан шығарылған A 1E және A 1H нұсқаларындағы Дуглас A 1 Skyraider поршеньді қозғалтқышты, сондай-ақ жаңа өндіріс санындағы Әскери-теңіз күштерінің LTV A 7 Corsair II жеңіл шабуыл бомбалаушысын қамтыды, оның Әскери-әуе күштерінің нұсқалары A 7D және A 7K деп аталды. A 7 жағдайында, Әскери-әуе күштері бастапқыда тағы бір Әскери-теңіз күштері жобалаған ұшақты қабылдауға ықылымсыз болды, бірақ 1965 жылдың 5 қарашасында Әуе күштері хатшысы Гарольд Браун және Әуе күштері штабының бастығы генерал Джон П. Макконнелл Әскери-әуе күштері TAC үшін A 7D деп аталған ұшақтың нұсқасын тапсыруға шешім қабылдағанын мәлімдеді. Бірінші A 7D 1968 жылдың сәуір айында алғашқы рейсін жасады, ал өндіріс үлгілерін жеткізу 1968 жылдың желтоқсан айында басталды. 1976 жылы A 7D өндірісі аяқталғанда LTV 459 ұшақты АҚШ Әуе күштеріне жеткізді. Бұл ұшақтар F 16 Fighting Falcon немесе A 10 Thunderbolt II ұшақтарымен алмастырылғанға дейін TAC қызметінде болды. Көптеген A 7D және барлық A 7K кейіннен TAC-тің операциялық қолдауындағы Air National Guard (ANG) бөлімшелеріне берілді, олар 1993 жылға дейін ANG қызметінде болды, ол кезде олар да F 16 немесе A 10 ұшақтарымен алмастырылды.
Арнайы операциялар бөлімшелері
Әуе күштерінің арнайы күштері 1961 жылы Флорида штатындағы Эглин әуе базасында қарсы көтеріліс күштері құрылғанда TAC құрамына енді. Бұл бөлімшелердегі ұшақтардың құрамына екінші дүниежүзілік соғыс және Корея соғысы кезінде қолданылған поршендік қозғалтқышты ұшақтар, модификацияланған оқу ұшақтары, Douglas B-26 Invader шабуылдық бомбалаушылары және түрлі жүк және көмекші ұшақтар кірді. Бастапқыда Ұрыс экипажының оқу эскадрильясы ретінде құрылған бөлімше, кейін қанатқа дейін жетілдіріліп, 1-ші Әуе командасы қанаты деп аталды. 1964 жылы TAC АҚШ Әскерінің арнайы күштері мен Орталық барлау агенттігінің командаларын жау территориясының тереңдігінде қолдау үшін арнайы модификацияланған C-130E ұшақтарынан эскадрилья құрды. Вьетнамдағы соғыс күшейген сайын Оңтүстік-Шығыс Азияда қосымша әуе командасы бөлімшелері құрылды. 1968 жылы бұл бөлімшелер "Арнайы операциялар" эскадрильялары болып қайта аталды.
Тактикалық ұшақтар
1964 жылы Тонкин шығанағы оқиғасы деп белгілі болған оқиғаға жауап ретінде TAC ұшқыштары мен техникалық қызметкерлері Оңтүстік Вьетнамдағы Дананг және Фан Ранг әуе базаларында, сондай-ақ Таиландтағы Тахли және Корат әуе базаларында орналастырылды. Алғашқыда TAC PACAF бақылауымен F 100 Super Sabre, RF 101 Voodoo және F 105 Thunderchief ұшақтарының эскадрильяларын осы шетелдегі базаларға жіберуді бастады. Оңтүстік-Шығыс Азиядағы американдық күш-жігер күшейген сайын, TAC эскадрильяларды PACAF басқаратын Оңтүстік Вьетнам мен Таиландтағы базаларға орналастыру тәсілін қолданды, эскадрильялар уақытша ротациялық немесе тұрақты түрде PACAF қанатына бекітілді. Келесі он жыл бойы TAC Вьетнам, Камбоджа және Лаос операцияларымен айналысты. Күн сайын TAC-та оқытылған ұшқыштар экипаждары өздері мен ұшақтарын операция аймағындағы нысаналарға, оның ішінде Солтүстік Вьетнамның үстінен шабуылдады. Шетелдегі міндеттерге ұшақ экипаждарын даярлауға жауапты команда ретінде TAC АҚШ-тағы дайындық оқу орталықтарында ұшқыштар мен басқа да ұшақ экипаждарын Тынық мұхитындағы истребитель, барлау және әскер тасымалдаушы (1966 жылдың 1 шілдесінен кейін тактикалық әуе көлігі деп қайта аталды) эскадрильялары үшін даярлады.
Аэроғарыштық қорғаныс командалығының әрекетсіздігі және континенттік әуе қорғанысы миссиясының қабылдануы
1977 жылдың басында, АҚШ Конгресінің Әуе күштері басқаруының "қаржылық жүктемесін" азайтуға жасаған күшті қысымы және Әуе күштерінің Бас штабының басшысының операциялық қабілетін төмендетпестен айтарлықтай үнемдеуге болатынына жеке сенімі, нәтижесінде 1979 жылдың 1 қазанында Ғарыш қорғаныс командованиесі (ADC) АҚШ Әуе күштерінің негізгі командасы ретінде таратылды. ADC-нің "атмосфералық" ресурстары, яғни, Әуе күштері мен Ұлттық гвардияның F 101, F 102 және F 106 истребитель-перехватчиктері; жерге орналасқан ескерту радиолокаторлары; және олармен байланысты базалар мен қызметкерлер) кейіннен Аэроқорғаныс, Тактикалық Әуе Командованиесі (ADTAC) деп аталған бөлімше арқылы TAC-ке берілді. ADC-нің EC 121 Warning Star әуедегі ерте ескерту ұшағы 1978 жылға дейін қызметтен шығарылған еді және ол ұшақтың орнын алмастыратын E 3 Sentry AWACS-ты ешқашан алмады, ол 1977 жылдан бастап TAC инвентаризациясына енді. АҚШ Әуе күштерінің доктринасы мен тактикасындағы өзгерістерге байланысты, AWACS әрқашан TAC ұшағы ретінде қарастырылды, номиналды түрде алдыңғы қатардағы орналасқан жерлерден жұмыс істейтін және Вьетнам соғысы кезінде PACAF 7-ші Әуе күштерімен Big Eye, College Eye, Rivet Top және Disco рөлдерінде EC 121 ұшағын пайдаланудан алынған көптеген сабақтарды қамтитын. Жаңа командование, негізінен, ADC мен континенттік әуе қорғанысы миссиясын Регламенттік Әуе күштері мен Әуе Ұлттық гвардиясының бірігуінен TAC-те толыққандай орналасқан Әуе Ұлттық гвардиясының активтеріне 1990 жылға дейін ауыстырудың аралық ұйымы болды.
Қызыл тудың агрессорларын оқыту
Невада штатындағы Неллис әуе базасындағы 57-ші ұрыс қару-жарағы қанаты 1976 жылдан бастап Қызыл Ту бағдарламасы арқылы қол жеткізілген ең қарқынды ұрыс жаттығуларын Тұрақты Әуе күштерінің бөлімшелеріне ұсына бастады. Бұл кейіннен Әуе күштерінің резерві, Әуе ұлттық гвардиясы, АҚШ Әскери-теңіз күштерінің және АҚШ Теңіз жаяу әскерінің авиациялық эскадрильяларын (олардың Теңіз жауынгерлік қару-жарақ мектебі / TOPGUN бағдарламасын толықтыра отырып) және түрлі НАТО және одақтас елдерді қамтуға кеңейді. Қызыл Тудың пайда болуы Вьетнам соғысы кезінде АҚШ Әуе күштерінің ұшқыштары мен қару-жарақ жүйелері операторларының әуеде маневрлеу кезіндегі (ACM) (әуеден әуеге ұрыс) көрсеткен нәтижесінің бұрынғы соғыстармен салыстырғанда қанағаттандырмас деңгейде болуына байланысты туындады. 1965 және 1973 жылдар аралығында Солтүстік Вьетнам үстіндегі әуе шайқасының нәтижесінде, жаудың түсірілген ұшақтарының саны мен өзіміздің жоғалтқан ұшақтарымыздың саны арасындағы қатынас 2,2:1 болды. Шындығында, 1972 жылдың маусым және шілде айларында «Линейбеккер» операциясы кезінде бұл көрсеткіш 1:1-ден төмен болды. Қызыл Тудағы қарсыластар тобы бастапқыда Совет Одағының МиГ-21 ұшағын имитациялау үшін Әуе оқу командасынан (ATC) уақытша алынған T-38 Talon ұшақтарымен жабдықталды. Ұзақ уақыттан кейін, кеңестік және Варшава шарты елдерінің ұшақтарында жиі кездесетін түс схемаларымен боялған Northrop F-5 Tiger II истребительдері қосылды және 1980-жылдардың ортасы мен соңында F-16 пайда болғанға дейін олардың негізгі күшіне айналды. 414-ші жауынгерлік жаттығу эскадрильясы жылына төрт-алты циклмен өткізетін Қызыл Ту жаттығулары өте шынайы, кең ауқымды әуе соғыс ойындарына айналды. Оның мақсаты – АҚШ, НАТО және басқа да одақтас елдердің ұшқыштарын, навигаторларын/қару-жарақ жүйелері операторларын/электрондық соғыс офицерлерін және әуе шайқасын басқарушыларын нақты жауынгерлік жағдайларға даярлау. Бұл «жау» техникасын және Невада сынақ және оқу полигонында (NTTR) бомбалау жаттығулары үшін тірі оқ-дәрілерді пайдалануды қамтиды.