Брест қаласы шайқасы (1939): Екінші дүниежүзілік соғыстағы неміс-поляк шайқасы. Қаланы немістер басып алды, поляк әскері кері шегінді. Тарих, соғыс, Брест.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Брезь Литовский шайқасы (Брест Литовск шайқасы немесе Брезь қамалы) – 1939 жылдың 14-17 қыркүйегінде Брезь Литовский (қазіргі Брест, Беларусь) қаласының жанында Германия және Польша әскерлері арасында болған Екінші дүниежүзілік соғыстың шайқасы. Брезь қаласындағы бекініс үшін үш күн бойы ауыр шайқас болғаннан кейін немістер қамалға ие болды, ал поляктар шегінді.
The Battle of Brześć Litewski (also known as the Siege of Brześć, Battle of Brest Litovsk or simply Battle of Brześć) was a World War II battle involving German and Polish forces that took place between 14 and 17 September 1939, near the town of Brześć Litewski (now Brest, Belarus). After three days of heavy fights for the stronghold in the town of Brześć, the Germans captured the fortress and the Poles withdrew.
Жарыс алдында
Бастапқыда поляк әскері Бжесцьтің ескі бекінісін қорғауды жоспарламаған. Қала поляк шебінің тереңінде орналасқан және майдандық бекініс емес, көбінесе жабдықтау қоймасы және ұйымдастыру орталығы ретінде қарастырылды. Дегенмен, Млава және Визна шайқастарынан кейін генерал Хайнц Гудериан басқаратын неміс XIX танк корпусы поляк шебін бұзып, Варшаваны шығыстан айналып өту және Польшаны екіге бөлу мақсатымен оңтүстікке қарай жылдам ілгеріледі. 1939 жылғы 23 тамыздағы Молотов-Риббентроп пактісінің құпия хаттамасына сәйкес, Бжесць аймағы кеңестік "әсер ету аймағына" бекітілді. Алайда, кеңестік әскерлер Польшаға шабуылды әлі бастаған жоқ, және жылдам жылжып келе жатқан неміс корпусы тоқтатылғанда, поляктарға қайта топтасуға және дайындалуға уақыт берілер еді. 8 қыркүйекте Германияның сыртқы істер министрі Иоахим фон Риббентроп кеңес үкіметіне неміс әскерлерінің кеңестік "аймақты" бұзуға мәжбүр боларын хабарлады. Бжесцьтің ежелгі бекінісі Мухавец және Буг өзендерінің қосылған жерінде орналасқан. Ортағасырлық қамалдың орнында салынған, ол Наполеон дәуірінде және 1847 жылы нығайтылып, қайта жаңартылды. Бірінші дүниежүзілік соғыста ауыр зақымдалған бекініс материалдық қоймаға айналдырылды, ал оның орталық бөлігі түрмеге айналдырылды. Қазіргі заманғы стандарттар бойынша көне болғанымен, бекініс поляк шебінде стратегиялық маңызға ие болды және оның қорғанысы неміс әскерлерінің Полесье арқылы Кіші Польшаға және оңтүстікке қарай Галицияға өтуіне кедергі келтіре алатын еді. Неміс XIX корпусының мақсаты генерал Млот Фияльковский басқаратын бөлінген Тәуелсіз жедел топтың элементтерінің оңтүстікке қарай шегінуіне және қалған поляк әскерлерімен қосылуына жол бермеу үшін бекіністі басып алу болды. Неміс әскерлеріне толыққанды бронетанкті корпус кірді: 3-ші танк дивизиясы, 2-ші және 20-шы мотодивизиялар. Жаздың соңында бекіністе 82-ші және 35-ші жаяу әскер полкінің марш батальондары және түрлі шағын бөлімшелердің құрамы орналасқан. Сонымен қатар, көптеген жаңадан шақырылған резервшілер өз бөлімшелеріне жіберуді күтіп, бекініске келе бастады. Осы бөлімшелерден генерал Константи Плисовский шамамен үш жаяу әскер батальонынан, инженерлік батальоннан, бірнеше артиллерия батареяларынан және оқу үшін пайдаланылатын ескі FT 17 танктерінің екі ротасынан (No. 112 және 113) күш құрды.
Initially, the Polish forces did not plan to defend the old fortress of Brześć. The town was located deep behind the Polish lines and was seen as a supply depot and organisation centre rather than a front line fort. However, after the Battles of Mława and Wizna the German XIX Panzer Corps under General Heinz Guderian broke through Polish lines and sped southward with the aim of flanking Warsaw from the East and cutting Poland in two. According to the secret protocol of the Molotov–Ribbentrop Pact of 23 August 1939, the region of Brześć was assigned to the Soviet "sphere of influence". However, the Soviets did not begin their invasion of Poland yet, and had the rapidly advancing German corps stopped, it would give Poles time to regroup and prepare. Already on 8 September the German foreign minister, Joachim von Ribbentrop, notified the Soviet government that the German forces would have to violate the Soviet "sphere". The ancient fortress of Brześć is at the confluence of Muchawiec and Bug Rivers. Occupying the site of a medieval castle, it was strengthened and reconstructed in Napoleonic times and then again in 1847. Heavily damaged during World War I, the fortress was turned into a matériel depot and its central part into a prison. Although largely obsolete by contemporary standards, the fortress occupied a strategic position in the Polish lines and its defence could prevent German forces from crossing Polesia into Lesser Poland and Galicia to the south. The aim of the German XIX Corps was to seize the fortress in order to prevent elements of a divided Independent Operational Group Narew under General Młot Fijałkowski from retreating southwards and joining the rest of the Polish forces. The German forces consisted of an entire armoured corps: the 3rd Panzer, 2nd Motorised and 20th Motorised Divisions. At the end of the summer the fortress was housing the march battalions of 82nd and 35th infantry regiments and elements of various smaller units. Moreover, a large number of newly mobilised reservists started to arrive at the fortress, awaiting forward deployment to their units. From these units General Konstanty Plisowski organized a force of roughly three infantry battalions, aided by an engineering battalion, several batteries of artillery and two companies of old FT 17 tanks used for training, Nos. 112 and 113.
Қарсылас күштер
Брезьш қаласын генерал Плисовский басқаратын шағын, жедел құрылған күш қорғады. Польша күштері үш жаяу әскер батальоны, бір инженерлік батальон және бірнеше артиллерия бөлімдерінен тұрды, сондай-ақ капитан Мьечислав Малиновский мен Анджей Подгорский басқаратын екі бронепоездбен (PP55 және PP53 деп белгіленген) күшейтілді. Неміс күштері генерал Хайнц Гудериан басқаратын толық XIX танк корпусынан құралды.
The city of Brześć was defended by a small improvised force under General Plisowski. The Polish forces consisted of three infantry battalions, one engineering battalion, some artillery and were assisted by two armoured trains (designated PP55 and PP53) commanded by Captains Mieczysław Malinowski and Andrzej Podgórski. The German forces consisted of the entire XIX Panzer Corps under General Heinz Guderian.
Шайқас
14 қыркүйекте 10-шы танк дивизиясының құрамындағы 8-ші танк полкінің 2-ші батальонының 77 неміс танкысы Бржест ауданына жетіп, қашып бара жатқан бекіністі басып алуға тырысты. Алдын ала шабуыл поляк жаяу әскері мен 12 ескірген Renault FT танкысынан тұратын 113-ші жеңіл танк ротасымен тойтарылды. Барлық поляк танкылары жойылды, бірақ неміс күштері бастапқы позицияларына шегінуге мәжбүр болды. Польшаның 53-ші бронепойызы (PP53) Високи-Литовскиге барлау үшін бағытталғанда, 10-шы танк дивизиясының барлаушы тобы оған шабуыл жасады. Пойыз экипажы артиллериядан атыс ашты. Тағы бірнеше шайқас болды, бірақ олардың нәтижесі айқын болған жоқ. Кейін сол күні неміс артиллериясы келіп, бекініс пен қаланы бомбалауды бастады. Көшеде ауыр шайқастар болды. Таң атқанда қаланың жартысы неміс қолында болды, ал қалған жартысын поляк жаяу әскері қорғады. Польшаның танкіге қарсы қарулары, артиллериясы және зениттік артиллериясы жеткіліксіз болды және жаяу әскерге тиісті қолдау көрсетпеді. Келесі күні поляк қорғаушылары қаладан шығып кетті, бірақ екі тараптың да ауыр шығындары неміс бөлімдеріне бекініске шабуыл жасауға мүмкіндік бермеді. Оның орнына, бекініс үздіксіз артиллериямен және Люфтваффе авиациясымен бомбаланды. 3-ші танк дивизиясының барлаушы тобы Кобриньдің солтүстігіндегі Жабинка теміржол станциясы маңында көрілгенін хабарлағанда, генерал Плисовский күштерін бөліп алудың алдын алу үшін PP55-ті жіберді. Жабинка маңындағы пойыздан бес барлау танкының тобы шығып, Мухавец өзеніндегі көпірдің жанында неміс бронеавтомобильдеріне шабуыл жасады. Үш танк жойылғаннан кейін, қалған екеуі кері шегінді. Пойыздың шабуыл тобының тағы бір шабуылы сәтсіз аяқталды. Шабуыл тобы мен PP55 артиллериясының бірлескен шабуылынан кейін немістер Мухавец көпірінің аймағын тастап кетті. Олар қайтып келгенде, PP55 3-ші танк дивизиясының басқа да ұрыс тобына шабуыл жасады (барлаушы тобынан, 5-ші танк полкінен және 75-ші жеңіл артиллерия полкінің 6-шы батареясынан тұратын). Бірнеше бронеавтомобильді жойғаннан кейін, пойыз Бржестке қарай шегінді, ал станция неміс қолында қалды. Басты шабуыл 16 қыркүйектің таңында басталды. Қорғаушылар бекіністегі оқ-дәрі қоймасының арқасында шағын қару-жарақпен және жеңіл қару-жарақпен жақсы жабдықталған, бірақ танкіге қарсы қарулары мен артиллериялық қолдауы жеткіліксіз болды. Неміс жаяу әскері кері тартты, ал неміс танкыларының шабуылы бекіністің солтүстік қақпасын жапқан екі FT танкысымен тоқтатылды. Бірақ түнге қарай неміс қысымының күштілігі жағдайды қиын еткені анық болды. Ауыр шығындарға қарамастан, неміс 20-шы моторизацияланған дивизиясы мен 10-шы танк дивизиясы бекіністің солтүстік бөлігін басып алды. Осы уақытта, XXII бронетанктік корпусты құрайтын 3-ші және 2-ші танк дивизиялары аймаққа кірді. Польшалықтар қайта жабдықтау мүмкіндігіне ие болмады, ал шығын 40%-ға жетті. Таң атқанда генерал Плисовский поляк күштерінің бір бөлігін шығыс бекіністерінен шегіндіріп, өзеннің арғы жағына және оңтүстікке қайта топтастыруға бұйырды. Эвакуация 17 қыркүйек күні таңертең аяқталды, соңғы бөлімше көпірден өтіп, оны жарып, немістердің жолын кесті. Бір сағаттан кейін 76-шы жаяу әскер полкінің бөлімдері бекініске қарсылықсыз кірді.
On 14 September 77 German tanks of the 2nd Battalion of the 8th Panzer Regiment, part of 10th Panzer Division, reached the area of Brześć and attempted to capture the fortress on the run. The probe attack was repelled by Polish infantry and the 113th company of light tanks, consisting of 12 obsolete Renault FT tanks. All the Polish tanks were destroyed, but the German forces were forced to retreat towards their initial positions. Polish armoured train number 53 (PP53), which made a reconnaissance advance to Wysokie Litewskie, was attacked by a scout patrol from the 10th Panzer Division. The crew from the train opened fire with artillery. Several other skirmishes were fought, but were largely inconclusive. Later that day the German artillery arrived and started bombardment of both the fortress and the town. Heavy street fighting ensued. At dawn approximately half of the town was in German hands, the other half being defended by Polish infantry. Polish anti tank weapons, artillery and AA guns were very scarce and were unable provide enough support for the infantry. The following day Polish defenders withdrew from the town, but heavy casualties on both sides prevented the German units from continuing the attacks on the fortress. Instead, it was constantly shelled with artillery and bombed by the Luftwaffe. When reports told Polish General Plisowski that scout elements from the 3rd Panzer Division were seen near the railway station at Żabinka, north of Kobryń, he sent PP55 to prevent his forces from being cut off. A platoon of five scout tanks left the train near Żabinka and attacked German armoured cars near a bridge on Muchawiec River. After three tanks were lost, the other two withdrew. A further attack by an assault platoon from the train failed. After a combined attack of the assault platoon and PP55 artillery, the Germans left the area of the Muchawiec bridge. When they returned, PP55 attacked another battle group of the 3rd Panzer Division (consisting of scout elements and the 5th Tank Regiment, supported by the 6th Battery of the 75th light artillery Regiment). After destroying a few armoured cars, the train withdrew towards Brześć and the train station was left in German hands. The main assault finally started in the early morning of 16 September. The defenders had plenty of small arms ammunition and light arms thanks to the munitions depot in the fortress, but had almost no anti tank weapons and insufficient artillery cover. Although the German infantry was repelled and the assault of German tanks was stopped by two FT tanks sealing the northern gate of the fortress, by nightfall it became apparent that the German pressure made the situation very grave. Despite heavy losses, the German 20th Motorized Division and 10th Armoured Division captured the northern part of the citadel. Meanwhile, the combined 3rd Armoured Division and 2nd Armoured Division comprising the XXIInd Armoured Corps entered the area. The Poles were unable to resupply and the casualties rose to almost 40%. At dawn General Plisowski ordered part of the Polish forces to retreat from the easternmost fortifications and regroup to the other side of the river and southwards. The evacuation was completed by early morning, 17 September when the last unit crossing the bridge blew it up to hinder the Germans. An hour later elements of the German 76th infantry regiment entered the fortress – almost unopposed.
Салдары
1939 жылдың 17 қыркүйегінде Қызыл армия Польша шекарасын кесіп өтіп, батысқа қарай шапшаң жылжуды бастады. Бригадир Семен Кривошейннің басқаруымен Кеңес Одағының 29-шы танк бригадасы сол күні Брест аймағына жетіп, Вермахттан бекіністі қабылдады. Осы оқиға барысында қалада бірлескен неміс-советтік әскери шеру өтті, содан кейін неміс әскерлері аймақтан шығып, Буг өзенін кесіп, генерал Плисовскийдің қашқан әскерлерін қуалай бастады. Одан шығысқа қарай полковник Эплер басқаратын поляктардың жедел құрылған "Кобрынь" атқыштар дивизиясына Плисовскиймен бірге шегінуге бұйырылды. Кобрынь шайқасынан кейін дивизия қоршаудан құтылып, генерал Плисовскийдің күштерімен бірікті. Польша әскерлеріне жақын арада Подляшье атты әскер бригадасы қосылып, олар Львов және румындық плацдармға қарай жол тартты. Генерал Франциск Клебергтің басшылығымен олар қалған поляк армиясының негізгі күшін құрап, 1939 жылдың 6 қазанында аяқталған Кок шайқасына дейін Вермахт пен Қызыл Армияға қарсы тиімді күресті. Брест бекінісі Молотов-Риббентроп пактісіне сәйкес Кеңес Одағына тапсырылды. 1941 жылы Кеңес Одағына қарсы жүргізілген "Барбаросса" операциясының басында Вермахт оны қоршап алып, қайтадан басып алды.
On 17 September 1939 the Red Army crossed the Polish border and started its quick advance westwards. The Soviet 29th tank brigade under Brigadier Semyon Krivoshein reached the area of Brześć later that day and took over the fortress from the Wehrmacht. During that event a joint German Soviet parade was held in the town, after which the German forces left the area, crossed the Bug River and started their pursuit of the fleeing forces of general Plisowski. Some to the east the Polish improvised "Kobryń" Infantry Division under Colonel Epler was ordered to retreat in tandem with Plisowski. After the Battle of Kobryń the division evaded encirclement and joined the forces of General Plisowski. The Polish forces were soon joined by the Podlaska Cavalry Brigade and together started to make their way towards Lwów and the Romanian Bridgehead. Under command of General Franciszek Kleeberg they formed the bulwark of the remaining Polish Army, fighting effectively against both the Wehrmacht and Red Army until the Battle of Kock, that ended on 6 October 1939. The Brest Fortress was handed over to the Soviets in accordance with the Molotov Ribbentrop Pact. It was besieged and captured again by the Wehrmacht in the beginning of Operation Barbarossa conducted against Soviet Union in 1941.