Вьетнамның Каттьен ұлттық паркі – тропикалық орман, биосфералық қорық. Хошимин қаласынан 150 км қашықтықта орналасқан, 720 км² аумақты қамтиды. Жануарлар мен өсімдіктерге толы!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Вьетнамдағы ұлттық парк
National park in Vietnam
Кэт Тьен ұлттық паркі – Вьетнамның оңтүстігінде, Донг Най, Бинь Фуок және Лам Донг провинцияларында орналасқан ұлттық парк. Ол Хошимин қаласынан шамамен 150 км солтүстікке қарай орналасқан. Оның ауданы шамамен 720 км² және Вьетнамда сақталған ең ірі жазық тропикалық ормандардың бірін қорғайды. 2011 жылдан бері Кэт Тьен ұлттық паркі Донг Най биосфералық қорығының құрамына кіреді.
Cát Tiên National Park is a national park located in the south of Vietnam, in the provinces of Đồng Nai, Bình Phước and Lâm Đồng. It is approximately 150 km north of Ho Chi Minh City. It has an area of about 720 km2 and protects one of the largest areas of lowland tropical forests left in Vietnam. Since 2011, Cát Tiên National Park has been a part of Đồng Nai Biosphere Reserve.
Тарих
Айналасындағы аймақты бастапқыда Ма халқы мекендеген, әсіресе қазіргі Кат Лок (1960 жылдары шығыс Нам Кат Тьенде адам тұрмайтын деп сипатталған) және Донг Най провинциясының батысындағы Стиенг халқы. Парк құрылғаннан кейін, олардың көпшілігі Нам Кат Тьеннің оңтүстік-батысындағы Талай ауылына көшірілді. Cát Tiên ұлттық паркі (CTNP) 1978 жылы Nam Cat Tien және Tay Cat Tien деп аталатын екі сектор ретінде қорғалды. 1992 жылы Вьетнамдық Яван мүйізбұғысының табылуынан кейін, тағы бір сектор, Cat Loc, мүйізбұғы қорығы ретінде жарияланды, бұл оқиға паркті әлемдік назарға түсірді. 1998 жылы үш аймақ біріктіріліп, бір парк құрылды. Nam Cat Tien Винь Цзю табиғи қорығымен тікелей шектесіп, түрлердің көбеюі үшін кеңейтілген аймаққа мүмкіндік береді. Орман қазір Kiểm lâm (VN Forest Rangers) қорғауында, олар браконьерлікке қарсы күрес, өрттің алдын алу және басқа да мәселелерді басқаруға жауапты. Парк аумағының бір бөлігі Вьетнам соғысы кезінде жапырақ төгіш гербицидтермен кеңінен шашылғандықтан зардап шекті. Дегенмен, 1990 жылдарға дейін ағаш кесудің салдарынан да маңызды зиян келтірілді. Күні бүгінге дейін бұл аймақтарда бамбук пен шөп өте көп, ал ағаштар әлі толыққанды өспеген.
The surrounding area was originally occupied by the Ma people – especially in the area that is now Cat Loc (in the 1960s eastern Nam Cat Tien was described as inhabité ['uninhabited']) – and Stieng people in western Dong Nai Province. After the formation of the park, many of these people were re settled in Talai village, to the south west of Nam Cat Tien. Cát Tiên National Park (CTNP) was protected initially in 1978 as two sectors, Nam Cat Tien and Tay Cat Tien. Another sector, Cat Loc, was gazetted as a rhinoceros reserve in 1992 upon the discovery of a population of the Vietnamese Javan rhinoceros, an occasion that brought the park into the world's eye. The three areas were combined to form one park in 1998. Nam Cat Tien is contiguous with Vĩnh Cửu nature reserve thus providing an enlarged area for species to breed. The forest is now protected by the Kiểm lâm (VN Forest Rangers) with responsibilities for managing poaching, fire control, and other issues. Parts of the park area suffered historically during the Vietnam War when it was extensively sprayed with defoliant herbicides. However, substantial further damage was done by logging up until the 1990s. To this day these areas have extensive bamboo and grassland cover and trees have not yet grown back.
Археология
Cát Tiên археологиялық ескертікі парктің шекарасынан сырт, Донг Най өзенінің солтүстік жағасында (Cat Loc пен Nam Cat Tien арасында, соңғысына қарап тұр) орналасқан. 1994 және 2003 жылдар аралығында жүргізілген қазба жұмыстары бұрын белгісіз Шива индус мәдениетіне тиесілі ғибадатханалар тобын ашты, бұл мәдениет шамамен 4-ші мен 9-шы ғасырлар аралығында (мүмкін, кейінірек) осы аймақта қоныстанған. Алтын, қола, керамика, түрлі түсті тас және шыныдан жасалған көптеген заттар қазір Да Лат мұражайында көрсетілуде.
The Cát Tiên archaeological site is located just outside the park boundary on the northern bank of the Dong Nai river (between Cat Loc and Nam Cat Tien, facing towards the latter). Excavations carried out between 1994 and 2003 revealed a group of temples, belonging to a previously unknown Shaiva Hindu civilization which probably inhabited the area between the 4th century and 9th centuries AD (possibly later). A large number of gold, bronze, ceramic, coloured stone, and glass artefacts are currently displayed in the Da Lat museum.
Лианалар мен эпифиттер
Көптеген маусымдық тропикалық ормандардағыдай, паркте эпифиттер (мысалы, папоротниктер, орхидеялар және Мирмекодия сияқты "құмырсқа өсімдіктері") көптеп кездеседі. Лианалар да көп, олардың ішінде: Ancistrocladus tectorius, қорапша бұршақтар: Entada spp., "маймыл баспалдақтары": Lasiobema scandens және пальма жемістері: әсіресе Calamus spp. ылғалды жерлерде.
As in most seasonal tropical forests the park has an abundance of epiphytes (such as ferns, orchids and 'ant plants' such as Myrmecodia). Lianas are abundant and include:
Ancistrocladus tectorius, box beans: Entada spp., 'monkey ladders': Lasiobema scandens and Rattans: especially Calamus spp. in wet areas.
Жағалау аймақтары
Жазық төмендік аймақтарда және әсіресе өзендер мен арналар бойындағы тұщы су батпақ ормандарының ерекше ағаш түрлеріне: Ficus benjamina, Livistona saribus, Crateva, Syzygium және Horsfieldia spp. жатады. Табиғи түрде өсетін Bambusa blumeana (tre gai немесе tre la ngà) өзен жағалауларындағы және су тасқынына ұшырайтын ормандарда кең таралған. Басқа өсімдіктердің ішінде Schumannianthus dichotomus ("салқын төсеніш") өзендер бойындағы лайлы жерлерде кездеседі.
In flat lowland areas and especially along streams, areas of freshwater swamp forest notable tree species often include: Ficus benjamina, Livistona saribus, Crateva, Syzygium and Horsfieldia spp. Naturally occurring patches of Bambusa blumeana (tre gai or tre la ngà) are also abundant in riparian areas and flooding forest. Other plants include Schumannianthus dichotomus ("cool mat") which occurs in muddy areas along streams.
Ғылыми және табиғатты қорғау қызметі
Вьетнамдық және халықаралық ғалымдар CTNP-де түпнұсқасы анықталған көптеген эндемикалық түрлерді сипаттады, оның ішінде Вьетнам-Ресей тропикалық орталығындағы ғалымдар да бар. Қазірге дейін 20-дан астам организм түрі "catienensis" немесе осыған ұқсас атаумен аталады, соның ішінде екі пальма (Licuala осы жерде суреттелген), Tomophagus cattienensis саңырауқұлағы, екі бауырымен жорғалаушы және төрт жәндік. Парк бас кеңсесі мен Талай ауылы арасында, 1996-1998 жылдар аралығында Еуропалық қауымдастықпен қолдау көрсетілген 200 гектар жерді қоса алғанда, кең ауқымды қайта отырғызу аймақтары бар.
Numerous endemic species, having their type locality at CTNP, have been described by Vietnamese and international scientists: including those at the Vietnam Russia Tropical Centre. More than 20 species of organisms have the name "catienensis" or similar, including two palms (Licuala illustrated here), the bracket fungus Tomophagus cattienensis, two reptiles and four insects to date. Between the park headquarters and Ta Lai village there are substantial replanting areas, including a 200 ha area supported by European Community between 1996 and 1998.
Қауіптер
Cat Tien Вьетнамдағы маңызды қорық болып табылады, ол қорғалатын ортасы және ондағы түрлердің көптігі үшін маңызды. Яван мүйізбұғысының популяциясы жойылғанмен, ол әлі де 40 IUCN Қызыл тізіміне енген түрлерге мекен етеді және Вьетнамның түрлерінің шамамен 30% -ын қорғайды. Дегенмен, саябаққа жергілікті тұрғындардың енуі, заңсыз ағаш кесу және браконьерлік сияқты қауіптер төніп тұр. Сонымен қатар, саябақтағы ірі түрлерге жеткілікті кеңістік жоқ. Бұл олардың жергілікті түрлердің жойылуына немесе жергілікті халықпен қақтығысқа әкелді, себебі бұл жануарлар саябақтың шегінен шығып кетеді. Бұл мәселе саябақтағы пілдер үшін ерекше өзекті, олардың көшпелі табиғаты бар және өздігінен сақтануға жеткіліксіз деп есептеледі. 1990 жылдардың басынан бастап, паркте мүйізбұғыстардың табылуына байланысты, халықаралық донорлар мен Вьетнам үкіметі саябақты қорғауға және жергілікті мемлекеттік орман шаруашылықтарының ресурстарын басқаруға, сондай-ақ жақын және іргелес орманды (Винь Куу табиғи қорығын қоса алғанда) саябақпен үйлестіре отырып, көбірек қаржы жұмсауды бастады. Саябақты басқарудың дәстүрлі әдістерін және жергілікті халықтың (Стиенг, Чау Ма, қазір Та Лайда шоғырланған, және Чо’ро азшылықтары) ресурстарды шектеулі пайдалануын біріктіретін басқару жоспарын жасауға ұмтылыстар жасалып жатыр. 2008 жылы Орман шаруашылығын қорғау департаменті, жойылып бара жатқан Азия түрлеріне арналған траст (Ұлыбритания), Monkey World Ape Rescue (Ұлыбритания) және Пингтун жабайы табиғатты құтқару орталығы (Тайвань) бірлесіп Дао Тьен жойылып бара жатқан примат түрлерінің орталығын құрды. Орталықтың негізгі міндеті – Cat Tien-де кездесетін төрт қатерлі приматты (алтын жақты гиббон, қара иықты дук, пигмей лорис және күміс лангур) құтқару, оларды қалпына келтіру және табиғатқа босату болып табылады, сондай-ақ приматтарды босату жөніндегі үкіметтік нұсқауларды әзірлеу. Орталық орталықтың жұмысын түсіндіретін және жас реабилитацияланған гиббондарды ағаштарда көру мүмкіндігін беретін күнделікті ақпараттық экскурсияларды өткізеді.
Cat Tien comprises an important reserve in Vietnam, both for the habitat it protects and the number of species it contains. Although the population of the Javan rhinoceros went into extinction, it is still home to 40 IUCN Red List species, and protects around 30% of Vietnam's species. The park is, however, threatened by encroachment from local communities, illegal logging and poaching. In addition, the park is too small for the larger species found inside it. This has led to either their local extinction or conflict with local people as these animals move beyond the confines of the park. This problem is particularly intense for the park's elephant population, which is prone to wandering and is considered too small to be self sustainable. Since the early 1990s, partly as a result of the discovery of rhinos in the park, international donors and the Vietnamese government began to invest more money in protecting the park and managing the resources of local State Forest Enterprises, nearby and adjoining forests (including Vinh Cuu Nature Reserve), in co ordination with the park as a whole. There have been moves to combine a management plan that allows for both traditional park management and some limited resource utilisation by local people, which include the Stieng, Chau Ma (now concentrated in Ta Lai) and Cho'ro minorities. In 2008 the Forestry Protection Department collaborating with the Endangered Asian Species Trust (UK), Monkey World Ape Rescue (UK) and Pingtung Wildlife Rescue Centre (Taiwan) founded the Dao Tien Endangered Primate Species Centre. The centre focusses on the rescue, rehabilitation and release of the four endangered primates found in Cat Tien (golden cheeked gibbon, black shanked douc, pygmy loris and silvered langur), developing Government guidelines for release of primates. The centre conducts informative daily educational tours explaining the centre's work, with a chance to see young rehabilitated gibbons in the trees.