Виктор Адлер: Австрия саяхатшысы және әлеуметтік демократ лидері

Кіріспе

Австрияның сыртқы істер министрі, редактор (1852–1918) NOTOC Виктор Адлер (24 маусым 1852 – 11 қараша 1918) – австриялық саясаткер, еңбек қозғалысының көшбасшысы және Социал-демократиялық жұмысшы партиясының (СДЖП) негізін қалаушы.

Өмір

Адлер Прагада дүниеге келді, ол Моравиядағы Лейпниктен келген еврей саудагерінің ұлы. Ол үш жасында отбасымен Венаның Леопольдштадт ауданына көшіп келді. Ол белгілі католиктік Шоттенштифт гимназиясына қатысты, Генрих Фриджунгпен бірге еврей студенттерінің бірі, содан кейін Вена университетінде химия мен медицинаны оқыды. 1881 жылы бітіргеннен кейін ол Теодор Мейнерттің психиатриялық бөлімінде жалпы ауруханада көмекшісі болып жұмыс істеді. 1878 жылы ол Эмма Браунға үйленді. Олардың ұлы Фридрих 1879 жылы дүниеге келді. 1882 жылдан 1889 жылға дейін ерлі-зайыптылар Венаның Альсергрунд ауданындағы Берггассе 19 мекенжайында тұрды, бұл мекенжай кейіннен Зигмунд Фрейдтің кеңсесі ретінде танымал болды (қазіргі Зигмунд Фрейд мұражайы). Адлер бастапқыда Георг фон Шёнерер бастаған неміс ұлттық қозғалысын қолдады және 1882 жылғы Линц бағдарламасында жұмыс істеді. Алайда, Шёнерердің антисемит саясаты, арий параграфын өзгертумен аяқталды, ол әлеуметтік мәселелерге назар аударған Адлермен алыстауға әкелді. 1886 жылдан бастап ол марксистік Gleichheit (Теңдік) журналын басып шығарды, онда Винербергер кірпіш зауытының жұмыс жағдайлары және жүк көлігі жүйесіне қарсы агитация жарияланды. Глихейтке тыйым салынғаннан кейін, ол 1889 жылдан бастап Arbeiter Zeitung (Жұмысшылар газеті) газетін шығарды. Адлер Германия мен Швейцарияға барып, Фридрих Энгельс, Август Бебель және Карл Либкнехтпен кездесті. Ол бірнеше рет өзінің қызметі үшін айыпталды және тоғыз ай түрмеде отырды. Адлер, орташа және харизматикалық социал-демократ, Австрияның жұмысшы қозғалысын өзінің басшылығымен біріктіре алды, ол 1884 жылы министр президент Эдуард Тааффенің Цислейтания үкіметі енгізген социалистік заңдарға қарсы күресті. 1888 жылы Хайнфельдте өткен конференцияда ол Социал-демократиялық жұмысшылар партиясын құрып, оның бірінші төрағасы болды. 1905 жылдан бастап Императорлық кеңес парламенті мүшесі ретінде ол жалпы сайлау құқығы үшін күресте жетекші рөл атқарды, ақыры 1906 жылы министр президент Макс Владимир фон Бек тұсында қол жеткізілді, содан кейін 1907 жылы Цислетаниядағы заң шығарушы сайлауда Социал-демократтар жеңімпаз болып шықты. Екінші Интернационалдың белсенді жақтауы, Адлер этностық қақтығыстардан тыс Австрия социал-демократтарының бірлігін сақтауға тырысты және Ұлы Австрияның Біріккен Штаттары идеясын қолдады. Бірінші дүниежүзілік соғыстан бұрын Адлер Венадағы қазіргі Австрияның Социал-демократиялық партиясының жетекшісі болды. Ол империяның соғысқа бару шешімін ашық қолдады, бірақ жеке өмірінде күмән білдірді. 1918 жылы қазанда Австрияның жаңа үкіметінде ол Австрияның Германиямен бірігуін (Аншлюсс) ұсынды, бірақ бұл жобаны жүзеге асырудың алдында, Бірінші дүниежүзілік соғыстың соңғы күні жүрек қатқырынан қайтыс болды. Ол Фридрих Адлердің әкесі болды. Психиатр Виктор Франклдың есімі Адлер есімімен аталған, оның әкесі социалист және оның құрметіне бөленген. Ол Венада қайтыс болды.

Adler was born in Prague, the son of a Jewish merchant, who came from Leipnik in Moravia. His family moved to the Leopoldstadt borough of Vienna when he was three years old. He attended the renowned Catholic Schottenstift gymnasium, together with Heinrich Friedjung one of the few Jewish students, whereafter he studied chemistry and medicine at the University of Vienna. Having graduated in 1881, he worked as assistant of Theodor Meynert at the psychiatric department of the General Hospital. In 1878, he had married Emma Braun. Their son Friedrich was born in 1879. From 1882 to 1889, the couple resided at 19 Berggasse in the Alsergrund borough of Vienna, an address that later became famous as the office of Sigmund Freud (the present day Sigmund Freud Museum). Adler initially supported the German national movement led by Georg von Schönerer and worked on the 1882 Linz Program. However, Schönerer's increasingly antisemitic policies, culminating in the amendment of an Aryan paragraph, led to an estrangement with Adler, who focussed on social issues. From 1886 he published the Marxist journal Gleichheit (Equality), covering the working conditions of the Wienerberger brick factory and agitating against the truck system. After Gleichheit was banned, he issued the Arbeiter Zeitung (Workers' Newspaper) from 1889. Adler travelled to Germany and Switzerland, where he met with Friedrich Engels, August Bebel and Karl Liebknecht. He was charged several times for his activities and spent nine months in prison. Adler, a both moderate and charismatic social democrat, was able to unite the Austrian labour movement under his leadership, fighting against the anti socialist laws implemented by the Cisleithanian government of Minister President Eduard Taaffe in 1884. At an 1888 conference in Hainfeld he formed the Social Democratic Workers' Party and became its first chairman. As a member of the Imperial Council parliament from 1905, he played a leading role in the fight for universal suffrage, finally achieved under Minister President Max Wladimir von Beck in 1906, whereafter the Social Democrats emerged as winner from the 1907 Cisleithanian legislative election. An active supporter of the Second International, Adler tried to maintain the unity of the Austrian Social Democrats beyond ethnic conflicts and backed the idea of the United States of Greater Austria replacing the Dual Monarchy. Before World War I, Adler was leader of what is now called the Social Democratic Party of Austria in Vienna. He publicly backed the Imperial government's decision to go to war, but had private misgivings. Entering the new Austrian government in October 1918, he advocated the Anschluss (unification) of the rump Austrian state with Germany but died of heart failurecoincidentally on the last day of World War Ibefore he could pursue this project. He was the father of Friedrich Adler. Psychiatrist Viktor Frankl is named after Adler, his father was a socialist and admirer of him. He died in Vienna.