Кіріспе

1863 жылғы "Каноникус" класының мониторы

"USS Canonicus" – Америка Құрама Штаттары Әскери-теңіз күштері үшін Азамат соғысы кезінде салынған, бір мұнаралы монитор, осы кластағы жетекші кеме. Кеме өзінің қызметінің алғашқы жылының көп бөлігін Джеймс өзенінде өткізді, онда ол Ричмондқа қарсы операцияларды қолдады және Джеймс өзені эскадрильясының конфедерат темір кемелерінен қорғаныс жасады. Ол сол жылы конфедерат артиллериялық батареяларымен шайқасты, содан кейін Форт-Фишерге жасалған екі шабуылға қатысып, 1864 жылдың желтоқсанынан 1865 жылдың қаңтарына дейін Солтүстік Каролина штатындағы Уилмингтонға жақындауды қорғады. 1865 жылдың қаңтарында Форт-Фишер басып алынғаннан кейін "Каноникус" Оңтүстік Атлантика блокадалық эскадрильясына, Оңтүстік Каролина штатының Чарльстон қаласына ауыстырылды және бір блокада бұзушыны ұстауға көмектесті. Ол Кубаның Гавана қаласына конфедерат темір кемесі "CSS Stonewall"ді іздеуге жіберілді және шетел портына келген алғашқы темір кемелердің бірі болды. Кеме 1872 жылдан бастап 1877 жылы толығымен қызметтен шығарылғанға дейін үзіліс-үзіліс қызметте болды. "Каноникус" 1907 жылғы Джеймстаун көрмесінде қойылды, ал келесі жылы металл терісіне сатылды.

Дизайн

Каноникус класы – алдыңғы кластың кеңейтілген және жетілдірілген нұсқасы болды. Олардың жалпы ұзындығы 224 фут (68 метр) құрады. Экипаж 100 офицер мен қатардағы жауынгерлерден тұрды. Қозғалтқыш кемеге ең жоғары жылдамдық сызықты қамтамасыз етті. Олар көмірдің толық жүгін тасыды. Каноникус кемесінің негізгі қару-жарағы бір зеңбірек мұнарасына орнатылған екі тегіс ұңғылы, тұмсықтан зарядталатын Дальгрен зеңбіректерінен тұрды. Кеме қабығының ашық жақтары ағашпен нығайтылған бес қабаттан тұратын, соққыға төзімді темір пластиналармен қорғалған. Зеңбірек мұнарасының және рульдік үйдің бронясы он қабатты бір дюймдік пластиналардан тұрды. Кеме палубасы бронямен қорғалған. 1863 жылғы сәуірде Шарлстон портының бірінші шайқасында болғандай, снарядтар мен сынықтардың мұнараны тоқтатып тастауына жол бермеу үшін мұнараның негізіне жұмсақ темір лента орнатылды.

Құрылыс

Наррагансетт тайпасының басшысының құрметіне аталған алғашқы Әскери-теңіз кемесі – «Каноникус» келісімшарты Харрисон Лорингке тапсырылды; кеме 1862 жылы құрылысы басталды. Бізге белгілі болғандай, кеме толыққаннан кейін өзгертілген жоқ.

Қызмет тарихы

Каноникус 1864 жылғы 22 сәуірде Бостоннан шығып, 3 мамырда Вирджиния штатының Ньюпорт-Ньюс қаласына жетіп, Джеймс өзені флотилиясында қызметке кірісті. 22 мамырда кеме Саугус және Текумсех сияқты кемелермен бірге Джеймс өзеніне орналастырылды. Олар генерал-майор Бенджамин Батлер армиясының көліктерін қорғап, Бермуда жүздігі науқаны кезінде өзеннің оңтүстік жағалауындағы әскерді жабдықтап, қамтамасыз етті. 21 маусымда Текумсехтің командирі Крейвен Конфедерация әскерінің Хаулет фермасында салған нығайтылған бекіністерін байқап, кемесі жұмысшыларға оқ ашты. Конфедерация әскері төрт зеңбірекпен жауап берді, ал Саугус және Каноникус оққа ұшырады. Жарты сағаттан кейін Датч Гэп маңында Конфедерация кемелері қосылды, бірақ олардың атысы тиімсіз болды, себебі олар одақтас мониторларына соқыр түрде атып жатқан еді. Шайқас кезінде Каноникус қырық 15 дюймдік снарядты атып, екі рет Конфедерация снарядтарына іліккен. Бір снаряд түтікшенің жоғарғы бөлігін тесіп өтті, ал екіншісі палубаға тиіп, мұнараға қайтып түсті; ешкім жараланбады немесе қаза болған жоқ. Кеме 5 және 6 желтоқсанда Хоулет бекінісімен дуэльге қатысып, 46 снаряд атып, жаудан кері соққы алмады. Ұңғымадан шыққан газдан оң жақ зеңбірек портындағы броня жарылып, бірнеше бұрандалар сынды. Солтүстік Атлантика блокадалық эскадрильясына қайта тағайындалған монитор 15 желтоқсанда Бофортқа (Солтүстік Каролина) жетіп, Солтүстік Каролинадағы Фишер фортына шабуылға қатысты. Бірінші шайқаста 24-25 желтоқсанда Каноникус 144 снаряд атып, Конфедерацияның екі зеңбірегін бұзды деп мәлімдеді. Кеме төрт рет оққа ұшырады, бірақ зардап шекпеді және айтарлықтай зақымдар болған жоқ. 1865 жылғы 13-15 қаңтарда екінші шабуыл кезінде Каноникус фортқа 279 снаряд атып, көбісі бірінші күні, тағы да екі зеңбіректі бұзды деп мәлімдеді. Ол кем дегенде 38 рет оққа ұшырады, бірақ жеңіл зақымдар алды және үш экипаж мүшесі жараланды. Кеме флагы екі рет атып түсіріліп, әр жолы квартирмейстер Дэниел Д. Стивенс ауыстырды. Стивенс кейіннен осы ісі үшін Құрмет медалімен марапатталды. 1865 жылғы 17 қаңтарда Каноникус, Тускарора бу кемесімен сүйретіліп, Оңтүстік Атлантика блокадалық эскадрильясына қосылуға бұйырылды және 19 қаңтарда Чарльстонға жетті. Келесі айда Каноникус және Монаднок пен Кэтскил мониторлары 18 ақпан күні түнде Салливан аралында құлаған блокадалық жүк тасушы кемені ұстады. Фахки бу кемесімен сүйретіліп, Монаднок және басқа кемелермен бірге мамыр айының соңында Гаванаға, Кубаға CSS Stonewall кемесін іздеуге барды. Кеме капитан Испания билігіне тапсырғаннан кейін сол жерге келді. Екі монитор шетелдік портына келген алғашқы американдық темір кемелері болды. Олар 6 маусымда АҚШ-қа оралды. Каноникус 1869 жылғы 25 маусымда Филадельфия әскери-теңіз кемежайына жетіп, бес күннен кейін қызметтен шығарылды. Кеме 15 маусымда Сцилла деп аталды, бірақ 10 тамызда бұрынғы атын қайта алды. Ол 1872 жылғы 22 қаңтарда қайтадан іске қосылып, Атлант мұхиты мен Мексика шығанағының жағалау суларында жүріп тұрды. Каноникус 1877 жылы Флорида штатының Пенсакола қаласында қызметтен шығарылды. Ескі монитор 1907 жылдың ортасында Джеймстаун көрмесінде көрменің бөлігі ретінде Граждандық соғыс мониторларының соңғы тірі қалғаны ретінде Вирджиния штатының Хэмптон Роудсқа сүйретілді. Каноникус 1908 жылғы 19 ақпанда металл тескілеріне сатылды.