Кіріспе

Неміс философы (1953 жылы туған) Томас Винфрид Менко Погге (/p//ɒ//g//i/; 1953 жылғы 13 тамызда туған) – неміс философы, «Глобалды әділдік» бағдарламасының директоры және АҚШ-тың Йель университетіндегі философия және халықаралық қатынастар саласының Лейтнер профессоры. Йель университетіндегі қызметінен бөлек, ол Норвегияның Осло университетіндегі Табиғаттағы сананы зерттеу орталығының ғылыми директоры, Австралияның Чарльз Стюрт университетіндегі қолданбалы философия және қоғамдық этика орталығының профессоры және Англияның Орталық Ланкашир университетінің кәсіби этика орталығында саяси философия профессоры болып табылады. Погге сонымен қатар Стэнфорд философиялық энциклопедиясының әлеуметтік және саяси философия бөлімінің редакторы және Норвегия ғылым және әдебиет академиясының мүшесі.

Ерте өмір

Погге Джон Роулз басшылығымен Гарвард университетінен философия докторы ғылымын қорғады. Одан бері ол Иммануил Кант және моральдық-саяси философия салаларында, соның ішінде Ролс және жаһандық әділдік тақырыбында көптеген еңбектер жариялады.

Денсаулыққа әсер ету қоры: жаңа дәрілерді барлық адамдарға қолжетімді ету (2008)

Бұл кітапта Томас Погге мен Эйдан Холлис Денсаулыққа әсер ету қорын (HIF) құруды жақтады. HIF – аурудың жаһандық салмағын айтарлықтай азайтатын, өмірді сақтайтын фармацевтикалық препараттарды зерттеу және дамытуға бағытталған жаңа ұсыныс. HIF фармацевтикалық компанияларға жаңа мүмкіндік ұсынады. Фармацевтикалық компаниялар жаңа дәріні әдеттегідей, патенттік қорғаумен жоғары бағамен сата алады, немесе оны HIF-те тіркеп, өндіріс құнымен бүкіл әлемге сата алады. Егер олар дәрілерін HIF-те тіркесе, фармацевтикалық компания тіркелген дәрілердің денсаулықты жақсарту нәтижесіне пропорционал қосымша төлемдер алады. Дәрі жаһандық денсаулықты жақсартуда қаншалықты тиімді болса, төлем соғұрлым жоғары болады. Мысалы, безгек миллиондаған адамның өмірін қиюда, сондықтан оған ем табу және дамытумен айналысқан компания айтарлықтай пайда күте алады.

Дүниежүзілік кедейлік және адам құқықтары (2002, 2008)

Поггедің "Дүниедегі кедейлік және адам құқықтары" (2002) кітабында бірқатар түпнұсқа және маңызды тезистер бар, олардың ең көрнектісі – батыстағы бай либералды демократиялардағы адамдар (мысалы, батыс еуропалықтар) қазіргі уақытта әлемдегі кедейлерге (Сахара төңірегіндегі Африкадағылар сияқты) зиян келтіріп отыр. Погге, отандық клептократтарды кінәлау керектігін жоққа шығармай, халықаралық институттардың ұлттық институттар тарапынан жасалатын сыбайлас жемқорлықты жеңілдетіп, күшейтетінін мойындауға шақырады. Погге әсіресе "ресурс" және "қарыз алу" артықшылықтарын сынап, олардың заңсыз саяси басшыларға табиғи ресурстарды сатуға және ел мен халқының атынан ақша алуға мүмкіндік беретінін айтады. Погге талдауында, халықаралық қоғам кедей мемлекеттердің репрессивті билеушілеріне ұсынатын ресурстар мен қарыз алу артықшылықтары абсолютті кедейлікті мәңгілікке жалғастыруда маңызды себепші рөл атқарады. Бұдан әрі, Погге бұл артықшылықтардың кездейсоқ емес екенін, олар бай мемлекеттердің мүддесіне сай болғандықтан сақталып келе жатыр деп мәлімдейді. Ресурстық артықшылық бай мемлекеттердің азаматтары тұтынатын тауарлар үшін шикізаттың тұрақты жеткізілуін қамтамасыз етеді, ал қарыз алу артықшылығы бай мемлекеттердің қаржы институттарына тиімді несиелер беруге мүмкіндік береді. Бұл қарыздар дамушы мемлекеттер үшін де пайдалы көрінуі мүмкін, бірақ Погге іс жүзінде олар көбінесе кері нәтиже береді деп санайды: "Жергілікті элиталар өте қанаушыл және сыбайлас жемқор болуға шамалары жетеді, себебі шетелдік қарыздар мен әскери көмек арқасында халықтың қолдауы болмаса да билікте қала алады. Олар көбінесе осылай қанаушыл және сыбайлас жемқор болады, өйткені, қазіргі уақыттағы ең жоғары халықаралық теңсіздікті ескере отырып, олар үшін кедейленген отандастарының мүддесіне қарағанда, шетелдік үкіметтер мен фирмалардың мүдделерін қанағаттандыру әлдеқайда тиімді".

Роулздың шынайылығы (1989)

Роулзды түсінуде Погге Джон Роулздың «Әділет теориясы» (1971) еңбегін қорғайды, сынға алады және кеңейтеді. Погге Ролздың ең ықпалды сыншылары – либертариандық Роберт Нозик және коммунитариандық Майкл Сэндл оны маңызды жайттар бойынша дұрыс түсінбегенін айтады. Поггеге сәйкес, Ролздың сыншыларымен кескір дауласудан тартынғаны осы (бұрыс) түсініктіктердің кеңінен тарауына себеп болды, сондай-ақ Ролзды соңғы жұмыстарында өзінің негізгі идеяларының моральдық негізін әлсіретуге итермеледі: біріншіден, моральдық ой-толғаныс біздің негізгі әлеуметтік институттарымыздың әділдігін зерделеуден басталуы керек; екіншіден, институционалдық жүйенің әділдігі оның ең аз мүмкіндікке ие қатысушыларының жағдайымен бағалануы тиіс. Осы бастапқы қағидалардан Погге Ролздың әділет принциптерін өзіндік тұрғыда дамытады, түрлі негізгі құқықтар мен бостандықтардың салыстырмалы маңыздылығын, саяси процестің идеалды конституциясын, сондай-ақ білім беру, денсаулық сақтау және экономикалық институттардың әділ ұйымдастырылуын талқылайды. Кітаптың соңғы бөлімінде Погге Ролздың әділет өлшемдерін халықаралық аренаға таратуды ұсынады және қазіргі әлемдік тәртіптің осы өлшем бойынша институционалдық реформаға ұшырауы тиіс ерекшеліктерін анықтайды.

Қолымыздан келгенін беру

Погге Тоби Ордқа "Берілетін мүмкіндіктер" (Giving What We Can) тиімді альтруизм ұйымын құруға зор ықпал етті, оның мүшелері өз табыстарының кем дегенде 10% -ын тиімді қайырымдылық қорларына беруге міндеттенеді. Ұйымның мақсаты – адамдарды ең тиімді пайда әкелетін қайырымдылық қорларына ұзақ мерзімдік қаржылай көмек көрсетуге ынталандыру. Ол 2009 жылы ұйым құрылғанда оның алғашқы мүшелерінің бірі болды.

Дүниежүзілік денсаулыққа ынталандыру (IGH)

IGH – әлемдегі кедейлерге қатысты денсаулық сақтау саласындағы мәселелерді шешу үшін нарықтық принциптерге негізделген, жүйелі шешімдерді әзірлеумен айналысатын коммерциялық емес ұйым. Оның негізгі жобасы – Денсаулыққа әсер ететін қор.

Кедейлік пен гендерлік теңдікті өлшеу

Кедейлік, даму және гендерлік теңдікті халық деңгейінде бақылау үшін БҰҰ Даму бағдарламасының Адам және гендерге қатысты даму индекстері, сондай-ақ Әлемдік банктың Кедейлік индексі пайдаланылады. Погге бұл маңызды индекстердің қателікке толы екенін, осылайша моральдық бағалауларымызды бұрмалап, үкіметтердің, халықаралық ұйымдардың және үкіметтік емес ұйымдардың ресурстарды бөлуін жаңылыстыратынын айтады. Осы жоба ұлттық және ұлттық-асып түсетін деңгейлерде, сондай-ақ нақты саясат пен бағдарламалардың әсеріне ұшыраған шағын топтарға қолданылатын кедейлік және гендерлік теңдіктің жаңа индекстерін әзірлеуге бағытталған. Екі индекс те жеке тұлғаның жағдайының барлық қажетті аспектілерін көрсететін, толыққанды артықшылық немесе кемшілік өлшемін пайдаланады. Погге осыған ұқсас тақырыптарды "Политика әдеттегідей: кедейлерге арналған сөздердің артында не жатыр" (2010) кітабында да қарастырған.

Заңсыз қаржы ағындары

Бұл жоба дамушы елдерден заңсыз шығарылатын қаржы ағындарына, жаһандық қаржы жүйесіндегі ашықтықтың жетіспеушілігіне және осы жағдайлардың адам құқықтарына тигізетін әсеріне бағытталған. Бұл жобаның түйінді идеясы – «адам құқықтары мен халықаралық қаржылық тұтастық тығыз байланысты» және елдегі халықтың негізгі қажеттіліктеріне инвестиция жасаудың орнына, елден заңсыз ақша ағып шығу кедейлікті күшейтеді.

Қылмыстық еңбек пен адам саудасы

"Мәжбүрлеу еңбегі және адам саудасы" жобасы адам саудасы және балалар мен ересектерді еңбекке пайдаланудың жаһандық дағдарысына қоғамдық, мемлекеттік және басты бұқаралық ақпарат құралдарының назарын аударуға бағытталған. Art Works Projects коммерциялық емес ұйымы осы жобаға үлес қосушылардың бірі болып табылады.

Жыныстық қатынасқа қатысты шағымдар

1990-шы жылдардың ортасында Колумбия университетінің профессоры болған Поггеге, жыныстық қанаушылық туралы айыптаулардан кейін университет тарапынан тәртіптік шара қолданылды. Кейін ол Йель университетіне жұмысқа орналасты. 2010 жылы Йель университетінің жақында бітірген түлегі Фернанда Лопес Агилар Поггеге жоғары беделді жыныстық қанаушылық ісі бойынша шағым түсірді. Агилардың мүддесін жыныстық қанаушылық және кемсіту саласындағы заңгер Энн Оливариус қорғады. Университет Поггені қандай да бір бұзушылық жасағанынан босатты. Содан кейін, Поггенің Йельдегі академиялық бөлімінің көптеген қызметкерлерінің ішінде, бірнеше елден келген 169 философия профессоры оның әрекеттерін айыптап, ашық хатқа қол қойды және АҚШ Білім министрлігінің Азаматтық құқықтар бюросынан Йельдің жауабын тергеп қарауды сұрады. Хатқа қол қойған профессорлардың кейбіреуі Погге қатысатын конференцияларды бойкоттап, оның еңбектерін оқу жоспарларынан шығаруға уәде берді. Погге өзін қорғау үшін егжей-тегжейлі жауап хат жазды. 2019 жылы Йельдің Daily News газеті аспиранттың Поггенің студенттерге сабақ беруін жалғастыруының "қиындықтар тудыратынын" және оның қатысуының "аспиранттар арасында үнемі алағайлыққа" себеп болатынын хабарлады.