Біріккен әскери операциялар тарихы

Кіріспе

Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңіндегі Ұлыбритания соғыс министрлігінің бөлімі немесе Родезия штаб-пәтері.

Қазіргі әскери қолданыста біріктірілген операциялар – екі немесе одан көп одақтас елдердің күштері ортақ стратегияны, стратегиялық және операциялық, кейде тактикалық ынтымақтастықты іске асыру мақсатында бірлесіп жүргізетін операциялар. Құрлық, теңіз және әуе күштерінің бөлімшелері мен құрамалары арасындағы өзара әрекеттесу, немесе бейбітшілік сақтау немесе апат салдарынан зардап шеккендерге көмек көрсету операцияларында әскери және азаматтық билік органдарының ынтымақтастығы бірлескен операциялар немесе өзара үйлесімділік қабілеті деп аталады.

Қазіргі заманға дейінгі тарих

Бірлескен операциялар тұжырымы көбінесе теңіз халықтарының экспедициялық соғысының нәтижесінде қалыптасты. Оның бастапқы нысаны – теңіз кемелерімен келген құрлық әскерлерінің жағалау аймақтарына шабуыл жасауы еді. Александр Македонский шабуыл тактикасын күрделі операцияларға жетілдірді, ол әскери кемелерді әскер тасымалы мен логистика үшін де пайдаланды. Жерорта теңізі бассейнінің ежелгі әлемінде біріктірілген операциялардың келесі өкілдері – карфагендіктер болды. Олар теңіз және құрлық әскерлерін біріктіретін операцияларды ғана емес, сонымен қатар операцияның құрлық кезеңінде стратегиялық көпұлттық күштерді біріктіруді де енгізді. Екінші Пуникалық соғыстың басталуымен Ганнибал өзінің ең танымал жетістігінде Ибериядан Пиреней және Альп тауларын басып өтіп, Солтүстік Италияға соғыс пілдері бар әскерін жеткізді. Карфагеннің үлгісімен римдіктер өз империясын кеңейту және Жерорта теңізінде, одан тыс аймақтарда ықпалын арттыру үшін біріктірілген операцияларды кеңінен қолданды, соның ішінде Ұлыбританияны жаулау да осыған жатады. Бұл операция уақытша экспедиция болмады, ол аумақтарды ұзақ мерзімді басып алу және римдіктердің қоныстануымен аяқталды. 21 ж.б. Куш пен Рим империясы арасындағы бейбіт келісімге қол қойылғаннан кейін кушиттер мен римдіктер бірнеше қарсыластарға қарсы бірлескен әскери операциялар жүргізді. Бірлескен операциялардың келесі дамуы Орта ғасырлардағы Скандинавия аймағындағы экологиялық қысым мен викингтердің көші-қонына байланысты болды. Бұл көші-қон шабуылдарды, ұзақ мерзімді ішкі операцияларды, басып алуды және қоныстануды біріктірді. Олар теңіз, жағалау және өзен арқылы жүргізілді, кейде стратегиялық мақсаттарға қол жеткізіп, Константинопольге дейін жетті. Оңтүстік-Шығыс Азияда біріктірілген операциялардың дамуы Еуропадағыдай болды, оның ішінде "жапондық қарақшылар" деп аталған вокуулардың шабуылдары да осы жолмен жүргізілді. Вокуулар Мин әулетінен әлсіз қарсылық көргендіктен, шабуылдар ақырында толыққанды экспедициялық соғысқа айналды, оның нәтижесінде Жапония Кореяға шабуыл жасады (1592–1598). Бірлескен операциялардың дамуы Крест жорықтары кезінде жаңа деңгейге көтерілді, өйткені саяси одақ әскери стратегияға ықпал ете бастады, мысалы, Алтыншы крест жорығы кезінде. Қозғалтқыш ойлап табылғанға дейін барлық біріктірілген операциялар көбінесе желкенді кемелерге тәуелді болды. Алайда, Еуропалық Ренессанс кезеңінде күрделі тегеурім жүйелерінің құрылуы желкенді кемелер дәуірінде біріктірілген операциялардың ауқымын едәуір кеңейтуге мүмкіндік берді, әсіресе еуропалық отаршылдық империялар үшін. Кейбір зерттеушілер бұл әскери істе алғашқы революция болды деп санайды, ол теңізде де, құрлықта да ұлттық стратегияны, операциялық әдістерді және тактиканы өзгертті. Бұл эволюцияның бір көрнекті мысалы – француздардың Мысырға басып кіруі (1798).

The concept of combined operations evolved largely as a result of expeditionary warfare, which can be traced to the Sea Peoples. In its basic form it involved raiding coastal regions by land forces arriving from the naval vessels. The raiding tactics were expanded into more complex operations by Alexander the Great, who used naval vessels for both troop transporting and logistics in his campaigns. The next exponents of combined operations in the ancient world of the Mediterranean Basin were the Carthaginians, who introduced two entirely new dimensions to the use of naval forces by not only staging operations that combined naval and land troops but also eventuated in combining strategic multi national forces during the land phase of the operation when Hannibal in his most famous achievement at the outbreak of the Second Punic War marched an army that included war elephants, from Iberia over the Pyrenees and the Alps into northern Italy. Following the example of Carthage, the Romans used combined operations extensively to expand their empire and influence in the Mediterranean and beyond, including the Roman conquest of Britain, which was not a temporary expeditionary operation but included long term occupation and Roman settlement of the territories. After the peace agreement between Kush and the Roman Empire in 21 BC, the Kushites and the Romans performed joint military operations against several adversaries. The next development of combined operations came from environmental pressures in the Scandinavian region during the Middle Ages and the emergence of the Viking migrations, which combined raiding, longer term inland operations, occupation and settlement. They were conducted as sea, coastal, and riverine operations, and sometimes were strategic in nature, reaching as far as Constantinople. In Southeast Asia, the development of combined operations proceeded along the same developmental path as in Europe with the raids by the Wokou, or so called "Japanese pirates." Because the Wokou were weakly resisted by the Ming Dynasty, the raiding eventually developed into fully fledged expeditionary warfare with the Japanese invasions of Korea (1592–1598). The development in combined operations reached a new level during the Crusades, when the element of political alliance was introduced as an influence on the military strategy, such as during the Sixth Crusade. Although all combined operations until the invention of the combustion engine were largely dependent on the sailing vessels, it was with the creation of sophisticated rigging systems of the European Renaissance that the Age of Sail allowed a significant expansion in the scale of combined operations, notably by the European colonial empires. Some have argued that was the first revolution in military affairs, which changed national strategies, operational methods and tactics both at sea and on land. One notable example of that evolution was the French invasion of Egypt (1798).

Қазіргі тарих

Бірлескен операциялардың едәуір кеңейтілгеніне қарамастан, Қырым соғысы көпұлттық коалиция стратегиясының бөлігі ретінде жоспарланған біріктірілген операциялардың алғашқы мысалы болды. Бұл бумен жұмыс істейтін соғыс кемелері мен телеграф байланысын қолданған алғашқы заманауи экспедициялық операция болды, бұл 19 және 20 ғасырлардағы дамудың қалған бөлігіне бастау берді. Сонымен қатар, бұл әскери театрды қолдану арқылы жанжалды шешуге бағытталған алғашқы тәжірибе болды. Біріктірілген операциялардың дамуының келесі кезеңі Еуропа империяларының кеңеюі мен отаршылдық дәуірінде жүрді, бұл біріктірілген операциялар әдістерін ұлттық стратегиялардың тікелей көрінісіне енгізуге әкелді, соның ішінде толыққанды соғысқа жол бермеу мақсатында "канонерлік дипломатия" тәсілі қолданылды. Осы кезеңде, кемелерді қорғау немесе ұсақ жағажай операциялары үшін ғана пайдаланған теңіз әскерлері жағалау операцияларын кеңейтуге қабілетті болды. Колониялық тәжірибе, көбінесе Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі кезеңмен шектелгенімен, 20 ғасырдың басына дейін жалғасты. Бірінші дүниежүзілік соғыс 1920 жылдарға дейін созылды және біріктірілген операциялар әскерлерді тасымалдаудан гөрі жүйелі және жоспарланған операциялар ретінде қалыптасты, сондай-ақ стратегиялық, операциялық және тактикалық деңгейде нақты біріктірілген операциялардың дамуының басталуы болды, бұл Галлиполидегі сәтсіз десантта көрінді. Бұл операция жалпы соғыс жоспарлау контекстінің элементтерін, бір операцияның бөлігі ретінде күштерді көпұлттық түрде орналастыруды, десантқа дайындалған әскерлерді (жағадан шығуға емес) пайдалануды, сондай-ақ желкенді кемелер дәуірінде шектеулі болған теңіздік артиллериялық қолдауды біріктірді. Бұған сонымен қатар жаяу әскерді қолдау үшін жауынгерлік инженерияны кеңінен пайдалану кірді. Соғыстан кейінгі ең кең және күрделі біріктірілген операциялардың бірі – Ресей азамат соғысына одақтастардың араласуы болды, ол Балтық аймағында, Арктикада, Қара теңіз жағалауында және Ресейдің Шығыс аймағында күштерді орналастыруды қамтыды. Осы операцияда әуе күштері теңіз және құрлық күштерімен бірлесіп қолданылды. "Біріктірілген операциялар" термині алғаш рет Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ұлыбританияның Соғыс кеңсесімен қолданылды, ол әуе, құрлық және теңіз күштерінің бірлескен және Біріктірілген операциялар бас штабымен үйлестірілген әрекеттерін білдірді. АҚШ-та осындай әрекеттерді білдіретін "бірлескен" сөзін қолдану ескерілгендіктен, британдық қолдану тез жойылды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін АҚШ Қорғаныс министрлігі бұл терминді көпұлттық операцияларды білдіру үшін қолдана бастады, мысалы, бірнеше елдің құрлық күштері, мысалы, Біріктірілген күштердің құрлық компоненттік командасы, немесе Біріктірілген бірлескен көпұлттық қызмет түрлері мен операциялары. "Біріктірілген бірлескен жұмыс тобы" термині көпұлттық көпқызметтік топтан тыс қосымша мағынаға ие болды, өйткені ол 1990 жылдардың соңында келісім шарты аймағынан тыс НАТО-ның орналасу жоспарының белгілі бір түрін білдірді. 1980 жылдардың басынан бері НАТО, әсіресе АҚШ Қорғаныс министрлігі, біріктірілген операциялар тұжырымдамасын "бірлескен операциялар" ретінде қолданды. "Біріктірілген", "бірлескен" немесе "өзара іс-қимыл" терминдерін қолданудан қарамастан, тұжырымдама әр түрлі әскери ұйымдардың ұлттық және қызметтік (құрлық, теңіз және әуе күштері) айырмашылықтарына қарамастан, жауынгерлік және жауынгерлік емес әскери операцияларды жүргізу қабілетін сақтайтынын қамтамасыз етеді. Біріктірілген операцияларды жүргізу қабілеті ұлттық күштерге, олардың бағынысты құралымдарына, бөлімшелеріне немесе жүйелеріне тапсырмаларды орындауға және миссиялар мен операцияларды бірлесіп орындауға мүмкіндік береді. Ең басты талап – олардың ортақ ілімдері мен процедуралары, бір-бірінің инфрақұрылымы мен базаларын пайдалануы және бір-бірімен байланыс жасай алуы. Бұл мүмкіндіктер күш-жігердің қайталануын азайтады және мүшелерінің стратегиялық одағындағы масштабтық үнемділікті арттырады, ресурстарды біріктіруге және олардың командалары арасында синергияға мүмкіндік береді. НАТО тұжырымдамасында өзара іс-қимыл ортақ әскери жабдықты міндетті түрде талап етпейді. Маңыздысы – бұл жабдықтар ортақ құралдармен бөлісіп, басқа жабдықтармен байланыса алады. НАТО әскерилері суық соғыс кезінде ондаған жылдар бойы бірлескен жоспарлау, оқу және жаттығулардың нәтижесінде өзара іс-қимылға қол жеткізгенін мәлімдейді.

Though a significantly expanded combined operation, the Crimean War was the first example of a planned combined operations campaign that was directed as part of a multinational coalition strategy. Aside from being the first modern expeditionary operation that used steam powered warships and telegraph communications, which made it the departing point for the rest of the 19th and 20th century developments, itt was also the first used as a military theatre instrument to force decision in the conflict. The next development in the evolution of combined operations was made during the expansion of the European empires and the era of colonialism, which also led to the inclusion of the combined operations methods into the direct expression of national strategies to avoid full scale conflicts in the shape of the gunboat diplomacy approach. It was then that naval troops, which had been used almost exclusively for defence of vessels or minor beach operations, were expanded to enable extended littoral operations. The colonial experience, though largely confined to the period before World War I, persisted well into the 20th century. The period of World War I was prolonged well past its completion into the 1920s and saw combined operations established as a systematic and planned operations with a larger scope than the simple transportations of troops and the beginnings of development in true combined operations at strategic, operational, and tactical levels with the unsuccessful amphibious landing at Gallipoli. That operation combined the elements of overall war planning context, multinational deployment of forces as part of the same operation, and the use of troops prepared for the landings (as opposed to disembarkation), as well as naval gunfire support that was only limited during the era of sailing ships. It also included extensive use of combat engineering in support of the infantry. One of the most extensive and complex of combined operations that followed the war was the Allied intervention in the Russian Civil War, which saw forces deployed in the Baltic region, the Arctic region, along the Black Sea coast and in the Russian Far East. It for the first time saw the use of aircraft used in cooperation with the naval and land components of the deployed forces. The phrase "combined operations" was first introduced by the British War Office during World War II to denote multi service activities, those that involved air, land or naval forces acting together and coordinated by the Combined Operations Headquarters. Given the U. S. usage of the word "joint" meaning such activities, the British usage faded relatively quickly. After World War II, the U. S. Department of Defense began using the term to denote multinational operations, which might mean the land forces of several countries, for example Combined Forces Land Component Command, or Combined Joint multinational multiservice activities and operations. The term Combined Joint Task Force then took on an extra meaning, beyond that of a multinational multiservice grouping since it came to refer to a particular type of NATO deployment planning, outside the treaty area, in the late 1990s. Since the early 1980s, the concept of combined operations had been referred to by NATO, particularly by the US. Department of Defence, as joint operations. Regardless of the use of combined, joined or interoperability terms, the concept ensures that different military organisations maintain the ability to conduct combat and non combat military operations regardless of the national and service (ground, naval and air forces) differences. The ability to conduct combined operations allows national forces, their subordinated formations, units or systems to perform tasks and complete missions and operations together. The overriding requirement is that they share common doctrine and procedures, utilise each other's infrastructure and bases, and to be able to communicate with one another. These abilities reduce duplication of effort and increase economies of scale in a strategic alliance of its members, allow pooling of resources and produce synergies among its commands. In the NATO concept, interoperability does not necessarily require common military equipment. What is important is that this equipment can share common facilities and communicate with other equipment. NATO militaries claim to have achieved interoperability because of decades of joint planning, training and exercises during the Cold War.