Екінші дүниежүзілік соғыс Солтүстік Африка

Екінші дүниежүзілік соғысындағы Монте-Кассино шайқасы

Кассано шайқасы: 2-дүниежүзілік соғыстағы Италия кампаниясы. Одақтастардың Римге қарай жол ашу үшін неміс әскерлерін жеңуге жасаған төрт шабуылы. Gustav желісі.

35 мин оқу

100%

Дереккөз: Battle of Monte Cassino — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Монте-Кассино шайқасы, сондай-ақ Рим үшін шайқас деп те аталады, – Екінші дүниежүзілік соғыстың Италия кампаниясы кезінде Италиядағы неміс әскерлеріне қарсы одақтастардың төрт әскери шабуылы. Мақсаты – Қысқы шепті бұзу және Римге қарай жол ашу болатын. 1944 жылдың басында Қысқы шептің батыс бөлігін Рапидо Гари, Лири және Гарильяно аңғарларын, сондай-ақ бірнеше айналасындағы төбелер мен қыраттарды ұстап тұрған неміс күштері бекітті. Бұл нысандардың барлығы бірігіп Густав шебін құрады. Монте-Кассино – 529 жылы Нурсиялық Бенедикт құрған тарихи төбедегі аббаттық. Ол Кассино қаласын және Лири мен Рапидо аңғарларына кіреберістерді бақылап тұрды. Қорғалған тарихи аймақта орналасқандықтан, немістер оны басып алмады, бірақ аббаттың қабырғаларының төменгі бөлігіндегі кейбір бекіністерді ұстады. Одақтас әскерлеріне жасалған артиллериялық шабуылдардың нәтижесінде олардың басшылары аббатты немістер кем дегенде бақылау пункты ретінде пайдаланып отыр деген дұрыс емес қорытындыға келді. Қорқыныш пен қаза болғандар саны артты және бар дәлелдерге қарамастан, аббатты жоюға шешім қабылданды. 1944 жылдың 15 ақпанында одақтас бомбалаушылары 1400 тонна жарылғыш зат тастап, кең ауқымда зардап келтірді. Фалшширмйегерлер аймақты басып алып, қираған орында қорғаныс позицияларын құрды. 17 қаңтар мен 18 мамыр аралығында одақтас әскерлері Монте-Кассино мен Густав шебіне төрт рет шабуыл жасады. 16 мамырда поляк екінші корпусының әскерлері 32 шақырымдық майдан бойындағы жиырма дивизияның шабуылының бір бөлігі ретінде неміс қорғаныс позициясына соңғы шабуылдардың бірін жасады. 18 мамырда қираған орында поляк және британ тулары көтерілді. Осы одақтастардың жеңісінен кейін 25 мамырда неміс Зенгер шебі құлады, ал неміс қорғаушылары өз позицияларынан ығыстырылды. Монте-Кассиноны басып алу одақтастар үшін 55 000 адамның қаза болуымен аяқталды, ал неміс әскерлерінің жоғалғандары шамамен 20 000 өлген және жараланғандарды құрады.

Battle of World War II

The Battle of Monte Cassino, also known as the Battle for Rome, was a series of four military assaults by the Allies against German forces in Italy during the Italian Campaign of World War II. The objective was to break through the Winter Line and facilitate an advance towards Rome. In the beginning of 1944, the western half of the Winter Line was anchored by German forces holding the Rapido Gari, Liri, and Garigliano valleys and several surrounding peaks and ridges. Together, these features formed the Gustav Line. Monte Cassino, a historic hilltop abbey founded in 529 by Benedict of Nursia, dominated the nearby town of Cassino and the entrances to the Liri and Rapido valleys. Lying in a protected historic zone, it had been left unoccupied by the Germans, although they manned some positions set into the slopes below the abbey's walls. Repeated artillery attacks on assaulting allied troops caused their leaders to incorrectly conclude that the abbey was being used by the Germans as an observation post, at the very least. Fears escalated, along with casualties, and despite evidence, it was marked for destruction. On 15 February 1944, Allied bombers dropped 1,400 tonnes of high explosives, causing widespread damage. Fallschirmjäger forces occupied the area and established defensive positions amid the ruins. Between 17 January and 18 May, Monte Cassino and the Gustav Line defences were attacked on four occasions by Allied troops. On 16 May, soldiers from the Polish II Corps launched one of the final assaults on the German defensive position as part of a twenty division assault along a thirty two kilometres front. On 18 May, a Polish flag and the British flag were raised over the ruins. Following this Allied victory, the German Senger Line collapsed on 25 May, and the German defenders were driven from their positions. The capture of Monte Cassino resulted in 55,000 Allied casualties, with German losses estimated at around 20,000 killed and wounded.

Өмірбаян

1943 жылдың қыркүйегінде Италияға екі одақтас әскердің шабуылы, шілдеде Сицилияға одақтастардың шабуылынан кейін, 15-ші армия тобының бас қолбасшысы генерал сэр Гарольд Александр (кейін Италиядағы одақтас әскерлері деп қайта аталды) басшылығымен, екі майдан бойынша солтүстікке қарай жылжумен жалғасты. Батыс майданда генерал-лейтенант Марк У. Кларк басқарған американдық 5-ші армия, қыркүйекте Салернодағы шабуыл кезінде (коды «Аваланш» операциясы) көптеген шығынға ұшырады, Неапольден итальян «бут» бойымен жол тартты. Шығыс майданда генерал сэр Бернард Монтгомери басқарған британдық 8-ші армия Адриатика жағалауы бойымен жылды. Төменгі командирлердің пікіріне қарамастан, Кессельринг Гитлердің Италияны мүмкіндігінше ұзақ уақытқа дейін басып ұстау туралы бұйрығын орындады және Римнің оңтүстігінде Италия бойынша қорғаныс шебін құрды. Кларктың 5-ші армиясының ілгерілеуіне қиын жер бедері, қолайсыз ауа райы және жақсы дайындалған неміс қорғанысы кедергі келтірді. Немістер максималды зиян келтіру үшін дайындыққа келтірілген позициялардан шайқасып, содан кейін Италияның астанасы Римнің оңтүстігіндегі «Қысқы сызық» қорғаныс позицияларын салу үшін уақыт сатып алды. Римнің 1943 жылдың қазан айына дейін түсетіні туралы алғашқы болжамдар тым оптимистік болып шықты. Шығыста неміс қорғаныс шебі Адриатика маңында бұзылғанмен және Ортона 1-ші канадтық дивизиясы басып алғанмен, желтоқсан айының соңында басталган қысқы қарлы борандардың салдарынан ілгерілеу тоқтады, бұл жақыннан әуеден қолдау көрсетуді және қиын жерде қозғалысты мүмкінсіз етті. Осылайша, шығыстан Римге 5-ші бағдарлама арқылы бару мүмкін болмай қалды, ал Неапольден Римге дейінгі 6 және 7 тас жолдар ғана қалды. 7-ші тас жол (ежелгі римдік Аппий жолы) батыс жағалаумен жүрді, бірақ Римнің оңтүстігінде немістер су басқан Понтин батпақтарына соқты. 6-шы тас жол (Via Casilina) Лири аңғары арқылы өтті, оның оңтүстік кіреберісінде Кассино қаласынан жоғары орналасқан Монте-Кассино тауы үстемдік құрды. Бірнеше төбелердің биіктігінен тамаша көрініс неміс қорғаушыларына одақтастардың қозғалысын анықтауға және жоғары дәлдікпен артиллериялық оқтарды бағыттауға мүмкіндік берді, солтүстікке қарай жылжуға кедергі келтірді. Одақтастардың шебі арқылы жылдам ағып жатқан Рапидо өзені өтті, ол орталық Апеннин тауларынан басталып, Кассино арқылы (Гари өзенімен бірігіп, оны Рапидо деп жаңылысқан) және Лири аңғарына кіреберісінен ағып өтті. Сол жерде Лири өзені Гари өзенімен бірігіп, теңізге құятын Гарильяно өзенін құрады. Көптеген қорғанылған тау қорғаныстарымен, қиын өзендерді кесіп өтумен және немістер су басқан аңғарлармен Кассино «Қысқы сызықтың» құрамындағы қорғаныс позицияларының ең мықтысы болған Густав сызығының маңызды бөлігі болды. Оның байқау бекеті ретіндегі әлеуетіне қарамастан, он төрт ғасырлық бенедиктин аббаттың тарихи маңызын ескере отырып, Италиядағы неміс қолбасшысы генерал-фельдмаршал Альберт Кессельринг неміс бөлімшелеріне оны қорғаныс позицияларына қосуға тыйым салды және 1943 жылдың желтоқсанында Ватикан мен одақтастарға хабарлады. Дегенмен, кейбір одақтас барлау ұшақтары монастырь ішінде неміс әскерлерін көргендерін мәлімдеді. Бұл расталмағанмен, монастырь қиратылғаннан кейін немістер оны басып алып, бұрынғыдан гөрі олардың орналасқан жерлері мен әскерлері үшін жақсы жасырынған жер болды.

The Allied landings in Italy in September 1943 by two Allied armies, following shortly after the Allied landings in Sicily in July, commanded by General Sir Harold Alexander, the Commander in Chief of the 15th Army Group (later retitled the Allied Armies in Italy), were followed by an advance northward on two fronts, one on each side of the central mountain range forming the "spine" of Italy. On the western front, the American Fifth Army, commanded by Lieutenant General Mark W. Clark, which had suffered many casualties during the main landing at Salerno (codenamed Operation Avalanche) in September, moved from the main base of Naples up the Italian "boot," and on the eastern front, the British Eighth Army, commanded by General Sir Bernard Montgomery, advanced up the Adriatic coast. Despite the opinion of lower commanders, Kesselring held to Hitler's direction to hold as much of Italy for as long as possible and so laid a defensive across Italy below Rome. The progress of Clark's Fifth Army was hindered by challenging terrain, adverse weather conditions, and well prepared German defenses. The Germans were fighting from a series of prepared positions in a manner designed to inflict maximum damage, then pulling back while buying time for the construction of the Winter Line defensive positions south of the Italian capital of Rome. The original estimates that Rome would fall by October 1943 proved far too optimistic. Although in the east the German defensive line had been breached on the Adriatic front and Ortona was captured by the 1st Canadian Division, the advance had ground to a halt with the onset of winter blizzards at the end of December, making close air support and movement in the jagged terrain impossible. The route to Rome from the east using Route 5 was thus excluded as a viable option, leaving the routes from Naples to Rome, Highways 6 and 7, as the only possibilities; Highway 7 (the old Roman Appian Way) followed along the west coast but south of Rome ran into the Pontine Marshes, which the Germans had flooded. Highway 6 (the Via Casilina) ran through the Liri valley, dominated at its south entrance by the rugged mass of Monte Cassino above the town of Cassino. Excellent observation from the peaks of several hills allowed the German defenders to detect Allied movement and direct highly accurate artillery fire, preventing any northward advance. Running across the Allied line was the fast flowing Rapido River, which rose in the central Apennine Mountains, flowed through Cassino (joining the Gari River, which was erroneously identified as the Rapido) and across the entrance to the Liri valley. There, the Liri River joined the Gari to form the Garigliano River, which continued on to the sea. With its heavily fortified mountain defences, difficult river crossings, and valley heads flooded by the Germans, Cassino formed a linchpin of the Gustav Line, the most formidable line of the defensive positions making up the Winter Line. In spite of its potential excellence as an observation post, because of the fourteen century old Benedictine abbey's historical significance, the German commander in Italy, Generalfeldmarschall Albert Kesselring, ordered German units not to include it in their defensive positions and informed the Vatican and the Allies accordingly in December 1943. Nevertheless, some Allied reconnaissance aircraft maintained they observed German troops inside the monastery. While this remains unconfirmed, it is clear that once the monastery was destroyed, it was occupied by the Germans and proved better cover for their emplacements and troops than an intact structure would have offered.

Жоспарлар мен дайындық

Бесінші армия қолбасшысы генерал-лейтенант Кларктың жоспары бойынша, генерал-лейтенант Ричард Маккрири басқаратын британдық Х корпусы 1944 жылдың 17 қаңтарында, отыз шақырымдық (20 миль) майданның сол жағында, жағалауға жақын Гарильяно өзенінен шабуыл жасауға тиіс болды (5-ші және 56-шы жаяу әскер дивизиялары). Британдық 46-шы жаяу әскер дивизиясы 19 қаңтар түнінде Гарильяно өзенінің Лири өзенімен қосылатын жерінен төменге қарай шабуыл жасады, генерал-майор Джеффри Кейс басқаратын АҚШ ІІ корпусының негізгі шабуылына көмектесу үшін. АҚШ ІІ корпусының негізгі орталық шабуылы 20 қаңтарда басталды, АҚШ-тың 36-шы жаяу әскер дивизиясы Кассинодан 8 шақырым (5 миль) төменгі ағыстағы толысқан Гари өзенінен шабуыл жасады. Сонымен қатар, генерал Альфонс Жуин басқаратын француз экспедициялық корпусы (CEF) Густав және Гитлер қорғаныс желілерінің ілмегі болған Монте-Каирге қарай «оң ілгек» қозғалысын жалғастырды. Шындығында, Кларк ертерек озып өтуге көп мүмкіндік жоқ деп ойлады, бірақ ол шабуылдардың неміс резервтерін Рим аймағынан Анциоға шабуыл жасауға уақытында тартады деп сенді (коды «Шингл» операциясы), онда 22 қаңтарда генерал-майор Джон П. Лукас басқаратын АҚШ VI корпусы (британдық 1-ші және АҚШ 3-ші жаяу әскер дивизиялары, 504-ші парашют полкінің жауынгерлік тобы, АҚШ армиясының рейнджерлері және британдық коммандостар, АҚШ 1-ші бронетанкті дивизиясының «Б» жауынгерлік командасы, сондай-ақ қолдау бөлімшелері) десант түсіруге тиіс болды. Анциоға десант түсірудің күтпегендігінен және Альбан төбелеріне жылдам кіруден, ол 6 және 7-жолдарды бақылайтын Густав қорғаушыларының артқы және жабдықтау желілерін қауіпке тігіп, неміс командирлерін алаңдатып, Густав желісінен Римнің солтүстігіне шегінуге мәжбүр етеді деп үміттенді. Бұл Германияның алдыңғы үш айдағы тактикасына сәйкес болғанымен, одақтас барлау қызметі кері шегіну стратегиясының мақсаты немістердің Густав желісін дайындау үшін уақыт табу болғанын түсінбеді. Сондықтан одақтастардың болашағына қатысты барлау бағасы тым оптимистік болды. Бесінші армия Густав желісіне 15 қаңтарда ғана жетті, ал Бернхардт желісі арқылы соңғы 11 шақырымға (7 миль) жылжу үшін алты апта бойы ауыр шайқастар жүргізді, осы кезеңде 16 000 адам қаза тапты. Олар жаңа шабуылға дайындалуға, тіпті үш ай бойы Неапольдің солтүстігіндегі қақтығыстардан кейін қажетті демалыс пен қайта ұйымдастыруға да уақыт таппады. Алайда, одақтас штаб басшылары десант кемелерін тек ақпан айының басына дейін ғана қолжетімді ете алатындықтан, олар Оверлорд операциясы үшін қажет болды, Солтүстік Францияға одақтастардың басып кіруі, «Шингл» операциясы қаңтар айының соңында Густав желісіне үш күн бұрын жасалған үйлестірілген шабуылмен бірге өткізілуі керек болды.

The plan of the Fifth Army commander, Lieutenant General Clark, was for the British X Corps, under Lieutenant General Richard McCreery, on the left of a thirty kilometre (20 mi) front, to attack on 17 January 1944, across the Garigliano near the coast (5th and 56th Infantry Divisions). The British 46th Infantry Division was to attack on the night of 19 January across the Garigliano below its junction with the Liri in support of the main attack by U. S. II Corps, under Major General Geoffrey Keyes, on their right. The main central thrust by the U. S. II Corps would commence on 20 January with the U. S. 36th Infantry Division making an assault across the swollen Gari river 5 mile (8 km) downstream of Cassino. Simultaneously, the French Expeditionary Corps (CEF) led by General Alphonse Juin would continue its "right hook" move towards Monte Cairo, the hinge to the Gustav and Hitler defensive lines. In truth, Clark did not believe there was much chance of an early breakthrough, but he felt that the attacks would draw German reserves away from the Rome area in time for the attack on Anzio (codenamed Operation Shingle) where the U. S. VI Corps (British 1st and U. S. 3rd Infantry Divisions, the 504th Parachute Regimental Combat Team, U. S. Army Rangers and British Commandos, Combat Command 'B' of the U. S. 1st Armored Division, along with supporting units), under Major General John P. Lucas, was due to make an amphibious landing on 22 January. It was hoped that the Anzio landing, with the benefit of surprise and a rapid move inland to the Alban Hills, which command both routes 6 and 7, would so threaten the Gustav defenders' rear and supply lines that it might just unsettle the German commanders and cause them to withdraw from the Gustav Line to positions north of Rome. Whilst this would have been consistent with the German tactics of the previous three months, Allied intelligence had not understood that the strategy of fighting retreat had been for the sole purpose of providing time to prepare the Gustav line where the Germans intended to stand firm. The intelligence assessment of Allied prospects was therefore over optimistic. The Fifth Army had only reached the Gustav Line on 15 January, having taken six weeks of heavy fighting to advance the last 7 mile (11 km) through the Bernhardt Line positions, during which time they had sustained 16,000 casualties. They hardly had time to prepare the new assault, let alone take the rest and reorganisation they really needed after three months of attritional fighting north from Naples. However, because the Allied Combined Chiefs of Staff would only make landing craft available until early February, as they were required for Operation Overlord, the Allied invasion of Northern France, Operation Shingle had to take place in late January with the coordinated attack on the Gustav Line some three days earlier.

Бірінші шабуыл: X корпус сол жақта, 17 қаңтар

Бірінші шабуыл 17 қаңтарда жасалды. Жағалауға жақын жерде британдық X корпусы (56-шы және 5-ші дивизиялар) Гарильяноны кесіп өтті (одан екі күн өткен соң британдық 46-шы дивизия оң жақта қосылды), бұл неміс XIV танк корпусының қолбасшысы генерал Фридолин фон Сенгер унд Эттерлинге, сондай-ақ желінің оңтүстік-батыс жартысындағы Густав қорғанысына жауапты болған ол кісіге, неміс 94-ші жаяу әскер дивизиясының шегіністен қорғану қабілетіне қатысты үлкен алаңдаушылық тудырды. Сенгердің алаңдауын естіген Кесселринг Рим аймағынан 29-шы және 90-шы танк-гренадиер дивизияларын күш түсу үшін бұйырды. X корпусының қосымша әскері болмағандықтан, шайқас жоспары өзгеріссіз қалды. Дегенмен, неміс күшейткіштері орналасқанға дейін оңтүстіктегі жағдайды түзету үшін адамдарды жұмылдыру мақсатында, жалпы шайқас жоспарын өзгертуге және АҚШ II корпусының орталық шабуылын тоқтатуға немесе өзгертуге жеткілікті уақыт болды. Бірақ Бесінші армия штабы неміс позициясының осалдығын дұрыс бағаламады және жоспар өзгертілмеді. Римнен келген екі дивизия 21 қаңтарда жетіп, оңтүстіктегі неміс позициясын тұрақтандырды. Бір жағынан, жоспар нәтежесін берді, себебі Кесселрингтің резервтері оңтүстікке ауыстырылды. Генерал-лейтенант Маккриридің X корпусының үш дивизиясы бірінші шайқас кезеңінде шамамен 4000 адамдық шығынға ұшырады.

II корпус Кассиноның солтүстігінде: 24 қаңтар

Келесі шабуыл 24 қаңтарда басталды. АҚШ ІІ корпусы, генерал-майор Чарльз В. Райдер басқаратын 34-ші жаяу әскер дивизиясы алдыңғы қатарда болып, оң жағында француз колониялық әскерлерімен бірге Кассиноның солтүстігіндегі су тасқан Рапидо аңғары арқылы шабуыл жасады. Мақсаты – тауларға шабуыл жасап, содан кейін солға бұрылып, Монте-Кассиноға биік жерден шабуылдау болатын. Рапидо өзені Кассиноның жоғары ағысында өтілуге қолайлы болғанымен, су тасқандықтан екі жақтан да қиындықтар туды. Әсіресе, танктер болат төсеніш салынған жолдармен ғана жүре алды. Су басқан жердегі қанды шайқастардың сегіз күні 34-ші дивизияға генерал Франек басқаратын неміс әскерінің 44-ші жаяу әскер дивизиясын тауларға дейін ығыстырып, бекініп алуға мүмкіндік берді.

Француз корпустары оң жақ флангіде тоқтады

Оң жақта марокколық француз әскерлері генерал Джулиус Рингель басқаратын неміс 5-ші тау дивизиясына қарсы стратегиялық алғашқы қадам жасап, Монте-Сифальконың маңызды мақсатының етегіндегі биіктіктерді басып алды. Алжирдің 3-ші жаяу әскер дивизиясының алдыңғы жасақтары Монте-Сифальконы айналып өтіп, Монте-Белведер мен Колле-Абате биіктіктерін жаулап алды. Генерал Джуин Кассиноны айналып өтуге және солтүстік бағыттан неміс қорғанысын бұзуға болатынына сенді, бірақ оның алға жылжуын сақтап тұру үшін қосымша күш сұранысы қабылданбады, ал бар жалғыз резервтік полк (36-шы дивизиядан) 34-ші дивизияны күшейтуге жіберілді. 31 қаңтарға дейін француздар Монте-Сифалькода тоқтап қалды, ол француз және америкалық топтардың және жабдықтау жолдарының ашық көрінісін қамтамасыз етіп, әлі немістердің қолында болды. Колле-Белведер маңындағы шайқастарда екі марокколық француз дивизиясы 2500 сарбазды жоғалтты.

II корпус Кассинодан солтүстікке қарай тауларда

Бұл АҚШ-тың 34-ші дивизиясының міндеті болды (оған уақытша 36-шы дивизияның 142-ші жаяу әскер полкі қосылды, ол резервте болғандықтан және Рапидо өткелі кезінде қолданылмаған еді) – байланысқан төбелер бойымен оңтүстікке қарай соғысып, төңкерілген қыратқа жеткенше. Осы қыраттың оңтүстік жағында Монте-Кассино аббаттығы орналасқан еді. Олар Густав қорғаныс желісінің артындағы Лири аңғарына жол аша алатын еді. Бұл өте қиын болды: таулар тасты, үлкен тастармен толы және шатқалдар мен жыралармен тілген. Тасты жерге окоп қазу мүмкін емес еді, ал әрбір нысан айналасындағы биік нүктелерден атысқа ұшырады. Жыралар да жақсырақ емес еді, себебі онда өскен бұталар жасырынбау үшін емес, қорғанысшылар миналармен, тұзақтармен және жасырын тікенді сымдармен толтырылған. Немістер үш ай бойы динамит қолданып қорғаныс позицияларын дайындауға және оқ-дәрі мен жабдықтарды жинауға уақыт алған. Табиғи қорғаныс жоқ еді, және ауа райы ылғалды және қатты суық болды. Ақпан айының басында американдық жаяу әскерлер Сан-Онофрио ауылының жанындағы стратегиялық нүктеге қол жеткізді, аббаттықтан 2 шақырымдай қашықтықта. 7 ақпанда бір батальон 445 нүктесіне жетті – аббаттықтан тікелей төмен орналасқан дөңгелек төбе. Американдық тобы аббаттық қабырғаларына дейін барлау жүргізді, ал монахтар неміс және американдық патрульдерінің атыс алмасуын бақылады. Алайда, Монте-Кассиноны басып алуға жасалған әрекеттер аббаттықтың төменгі беткейлерінен келген күшті пулемет атысымен тоқтатылды. Қаһармандық күреске қарамастан, 34-ші дивизия 593-ші төбедегі соңғы бекіністерді (немістерде Голгофа тауы деп белгілі) басып ала алмады, оларды 1-ші парашют дивизиясының құрамындағы 2-ші парашют полкінің 3-ші батальоны ұстап тұрды – аббаттыққа қарайтын қыраттың ең маңызды нүктесі.

Салдары

11 ақпанда Монастырь төбесі мен Кассино қаласына жасалған үш күндік соңғы сәтсіз шабуылдан кейін американдықтар кері шегінді. АҚШ II корпусы екі жарым апталық шайқастан кейін шаршап қалды. 34-ші дивизияның таулардағы көрсеткен ерлігі соғыс кезінде кез келген әскердің жасаған ең ұлы қарулы ісінің бірі деп есептеледі. Олар жауап ретінде жаяу әскер батальондарының шамамен 80 пайызын, яғни 2200 сарбазды жоғалтты. Кесселринг бұл өтінішті қабылдамады. Шешуші сәтте фон Зенгер 71-ші жаяу әскер дивизиясын қосымша күш ретінде жіберді, ал 15-ші танк-гренадиер дивизиясын өз орнында қалдырды. Шайқас барысында, егер резервтерді тиімдірек пайдаланғанда, перспективалы позицияларды шешуші әрекеттерге айналдыруға болатын жағдайлар туды. Кейбір тарихшылар бұл бастапқы жетістікті пайдалана алмаудың себебі Кларктың жеткіліксіз тәжірибесінен туындады деп санайды. Алайда, оның Кассино және Анцио шабуылдарына жауапкершілік жүктегендіктен, тым көп жұмыспен жүргендігі мүмкін. Бұл пікірді АҚШ 3-ші жаяу әскер дивизиясының командирі генерал-майор Люциан Трускоттың төменде айтылғандай, Анциодан шығудың маңызды кезеңінде төртінші Кассино шайқасы кезінде оны кеңес алу үшін таба алмауы растайды. ААИ Бас қолбасшысы генерал Александр, логикалық үйлестіру үшін Кассино мен Анционы бір армия қолбасшылығына біріктіріп, Густав сызығын АҚШ 5-ші армиясы мен британдық 8-ші армиясы арасында бөліп берді (соңғысы генерал-лейтенант сэр Оливер Лиздің басқаруында болды). Ал Кесселринг Анциода күресу үшін генерал Эберхард фон Маккенсен басқаратын жеке 14-ші армияны құрды, Густав сызығын генерал Генрих фон Вьеттингофтың 10-шы армиясының толық бақылауында қалдырды. Кері тартылған американдық бөлімдер Адриатика майданындағы 8-ші армиядан генерал-лейтенант сэр Бернард Фрейберг басқаратын, жаңадан құрылған Жаңа Зеландия корпусымен (2-ші Жаңа Зеландия және 4-ші Үнді дивизиялары) алмастырылды.

On 11 February, after a final unsuccessful 3 day assault on Monastery Hill and Cassino town, the Americans were withdrawn. U. S. II Corps, after two and a half weeks of battle, was worn out. The performance of the 34th Division in the mountains is considered to rank as one of the finest feats of arms carried out by any soldiers during the war. In return they sustained losses of about 80 per cent in the Infantry battalions, some 2,200 casualties. Kesselring refused the request. At the crucial moment von Senger was able to throw in the 71st Infantry Division whilst leaving the 15th Panzergrenadier Division (whom they had been due to relieve) in place. During the battle, there had been occasions when with more astute use of reserves, promising positions might have been turned into decisive moves. Some historians suggest this failure to capitalise on initial success could be put down to Clark's lack of experience. However, it is more likely that he just had too much to do, being responsible for both the Cassino and Anzio offensives. This view is supported by the inability of Major General Lucian Truscott, commanding the U. S. 3rd Infantry Division, as related below, to get hold of him for discussions at a vital juncture of the Anzio breakout at the time of the fourth Cassino battle. Whilst General Alexander, C in C of the AAI, chose (for perfectly logical co ordination arguments) to have Cassino and Anzio under a single army commander and splitting the Gustav Line front between the U. S. Fifth Army and the British Eighth Army, now commanded by Lieutenant General Sir Oliver Leese, Kesselring chose to create a separate 14th Army under General Eberhard von Mackensen to fight at Anzio whilst leaving the Gustav Line in the sole hands of General Heinrich von Vietinghoff's 10th Army. The withdrawn American units were replaced by the newly formed New Zealand Corps (2nd New Zealand and 4th Indian Divisions), commanded by Lieutenant General Sir Bernard Freyberg, from the Eighth Army on the Adriatic front.

Өмірбаян

Фрейберг, Анциодағы VI корпустың ауыр қауіп төнуімен қатар, Кассинода қолдау шарасын бастау үшін де бірдей қысымға тап болды. Сондықтан, шабуылдаушылар толық дайындықсыз тағы да шайқасқа кірісті. Сонымен қатар, корпустың штабы 4-індиялық жаяу әскер дивизиясын тауларда орналастыру және Кассиноның солтүстігіндегі жоталар мен аңғарларда оларды жабдықтаудың қиындығын толыққанды түсінбеді. Бұл туралы соғыстан кейін Жаңа Зеландияның 2-ші дивизиясының командирі генерал-майор Ховард Киппенбергер өзінің жазбаларында былай деп жазды:

Кедей Димолин (4-індиялық дивизияның командирін міндетін атқарушы) өзінің дивизиясын орналастыруда үлкен қиындыққа тап болды. Мен соғыстан кейін жерді аралағанға дейін қиындықтарды толыққанды бағаламадым. – Киппенбергер

Фрейбергтің жоспары бірінші шайқастың жалғасы болды: тау жоталары арқылы солтүстіктен және теміржол желісі арқылы оңтүстік-шығыстан шабуыл жасау, сондай-ақ Кассино қаласынан 1 миль (2 км) оңтүстікке қарай Рапидо өзенінен арғы жағындағы теміржол станциясын басып алу. Сәттілік Кассино қаласын қоршап, Лири аңғарына жол ашар еді. Фрейберг жоғарыдағы басшылығына шабуылдың сәтті болу ықтималдығы 50 пайызға жуық деп хабарлады.

Аббатхананың жойылуы

Одақтас офицерлер көбінесе неміс артиллериясының бақылау пункты ретінде пайдаланылады деп санайтын Монте-Кассино аббаттығына назар аударды. Аббаттық "Густав сызығының" бұзылуына жол бермеді деп болжанады. Британ баспасөзі мен The New York Times газетінен К. Л. Сульцбергер аббаттықтағы неміс бақылау бекеттері мен артиллерия позициялары туралы жазды, бірақ олардың мәлімдемелері расталмады. Жерорта теңізіндегі одақтас әуе күштерінің бас қолбасшысы генерал-лейтенант Айра К. Икер, генерал-лейтенант Джейкоб Л. Деверспен бірге (Жерорта теңізіндегі одақтас әскерлердің жоғарғы қолбасшысы генерал сэр Генри Мэтленд Уилсонның орынбасары) аббаттықтың ауласындағы киім ілгішке ілінген неміс формаларын, сондай-ақ аббаттық қабырғаларынан автоматтарды көріп, "радио мачтасының үстінен ұшып өтті". АҚШ артиллериясының ұшқыш-бақылаушысы Хьюз Радд аббатта неміс позицияларын көрді. Жаңа Зеландия корпусы штабындағы Киппенбергер монастырьдың немістердің артиллерияны бақылау үшін негізгі көзқарас нүктесі ретінде пайдаланылған болуы мүмкін деп санайды, бірақ нақты дәлел жоқ. Әскери тұрғыдан алғанда, монастырь бақылау пункты ретінде қолданылса маңызды емес еді. Егер бүгін ол басылмаса, ертең басылуы мүмкін еді және жаудың шабуыл кезінде оған резервтерді әкелуі немесе әскерлер сырттан шығарылған жағдайда онда баспана табуы қиын болмас еді. Әскерлерді мұндай ғимараттың үстіне шабуыл жасауға шақыру мүмкін емес еді, ол бірнеше жүз жаяу әскерді снарядтардан толыққанды қорғай алатын және маңызды сәтте шығып қарсы шабуыл жасауға дайын болатын. Зақымдалмаған күйде ол өте жақсы баспана болды, бірақ тар терезелері мен тегіс профильдерімен қанағаттанарлық емес жауынгерлік позиция еді. Бомбалаудан қираған бұл үйінді сынған қабырғалар мен қалдықтардың үйіндісі болды, ол қару-жарақтан, минометтен және ұшақтардан тиімді атысқа ашық, сондай-ақ қайтадан бомбаланған жағдайда өлім тұзағы болар еді. Жалпы алғанда, мен оны бомбаланбаған күйде қалдырсақ, немістер үшін пайдалы болады деп ойладым. Генерал-майор Фрэнсис Тукер, оның 4-индиялық дивизиясы Монастырь төбесіне шабуыл жасау міндетін атқарды, жағдайды өз бағасын берді. Бесінші армия штабында егжей-тегжейлі ақпарат болмағандықтан, ол Неаполь кітапханасынан абаттықтың құрылысына қатысты мәліметтерді беретін 1879 жылы шыққан кітапты тапты. Фрейбергке берген меморандумында ол монастырь немістер басып алса да, оны қирату керек деген қорытындыға келді. Тукер гарнизон әуе және артиллерия бомбалауымен әлсіреген жағдайда ғана шабуыл жасай алатынын мәлімдеді. Тукердің өз пікірі бойынша, Кассиноға қарсы шабуыл жасауды жалғастырудың орнына, шабуылдар басқа жерде болуы керек, онда жер қолайлырақ болады және осылайша аймақты оқшаулап, немістерді кері шегінуге мәжбүр етеді. Бірақ егер шабуыл Кассиноға қарсы жасалса, онда Кассино массивіне 593-тармақты қоса алғанда, барлық неміс позициялары шабуылға алынуы керек, тек монастырь ғана емес, және онымен бірге жер шабуылдары да дереу жүргізілуі керек. Бастапқыда Фрейбург Тюкердің шабуыл жасау ұсынысын қабылдады, бірақ 2 ақпаннан бастап Тюкер болмағандықтан, ол күмәнді болды және Кассиноға тағы бір тікелей шабуыл жасау идеясына оралды. Кларк пен оның штаб бастығы генерал-майор Альфред Груентер "әскери қажеттілік" туралы сенімді емес болды. АҚШ ІІ корпусының позициясын Жаңа Зеландия корпусына тапсырғанда бригадир генерал Дж. А. Батлер, АҚШ-тың 34-ші дивизиясының қолбасшысының орынбасары: "Білмеймін, бірақ мен жау монастырда деп сенбеймін. Өрттің барлығы қабырғаның астындағы төбе беткейінен шыққан". Ақырында, "монастырды бомбалауды қаламайтын" Кларк Италиядағы одақтас әскерлердің бас қолбасшысы Александрды жауапкершілікті өз мойнына алуға мәжбүр етті: "Мен оған: "Маған тікелей бұйрық берсеңіз, біз оны орындаймыз" дедім, ол да солай істеді". 1944 жылдың 15 ақпанында 142 Boeing B 17 Flying Fortress ауыр бомбардирі, содан кейін 47 Солтүстік Америка B 25 Mitchell және 40 Martin B 26 Marauder орта бомбардирі болды. Олар жалпы алғанда, монастырға 1150 тонна жарылғыш заттарды және өрт сөндіруші бомбаларды тастап, Монте-Кассиноның бүкіл шыңын түтіннен құлаған үйіндіге айналдырды. Бомбалау аралығында ІІ корпустың артиллериясы тауды ұрып-соқты. Көптеген одақтас сарбаздар мен соғыс тілшілері бұл көріністі көріп, құттықтады. Икер мен Деверс қарап тұрды; Джунның: "Жоқ, олар ешқашан осылай ештеңеге қол жеткізе алмайды" деген сөзі естілді. Кларк пен Груентер оқиға орнында болудан бас тартты және өздерінің штаб-пәтерінде қалды. Сол күні және келесі күні артиллерияның агрессивті жауабы және 59 истребитель-бомба жасаған шабуыл одан әрі қиратуға әкелді. Монастырьдың үстіндегі және артындағы 593-тармақтағы неміс позицияларына тиіспеді. Қайғылысы, әуе шабуылы жердегі қолбасшылықпен келісімде болған жоқ, және дереу жаяу әскер шабуылы жүзеге аспады. Оның уақыты әуе күштерімен анықталды, олар оны жеке операция ретінде қарастырды, жақсы ауа-райының болуын және басқа майдандардағы талаптарды ескере отырып, жер күштерімен кеңеспей. 4-индиялық дивизияның бригада командирлері таңертең жоспарлау жиналысында болды және бомбардировщиктердің үстінен ұшып өткенін көріп қалды. Жаңа Зеландия корпусы негізгі шабуылды бастауға екі күн қалғанда.

Allied officers increasingly focused on the abbey of Monte Cassino, which was believed to be used as a German artillery observation point. The abbey was presumed to have prevented the breach of the 'Gustav Line'. The British press and C. L. Sulzberger of The New York Times wrote about German observation posts and artillery positions inside the abbey, but their claims were not substantiated. The commander in chief of the Mediterranean Allied Air Forces, Lieutenant General Ira C. Eaker, accompanied by Lieutenant General Jacob L. Devers (deputy to General Sir Henry Maitland Wilson, the Supreme Allied Commander of the Mediterranean Theater), personally observed during a fly over "a radio mast German uniforms hanging on a clothesline in the abbey courtyard; [and] machine gun emplacements from the abbey walls. "refn|group="nb"|There is an inconsistency between the description of this event by historian Albert Simpson in the Official History of the Army Air Force published in 1951 and that described in Hapgood & Richardson (based on a taped interview with Eaker by co author D. W. Richardson). US Army Artillery Pilot Spotter Hughes Rudd saw German positions at the Abbey. Kippenberger of the New Zealand Corps HQ believed that the monastery was probably being used as the Germans' main vantage point for artillery spotting because of its strategic location, but there was no clear evidence. From a military point of view, whether the monastery was being used as an observation point was immaterial. If not occupied today, it might be tomorrow and it did not appear it would be difficult for the enemy to bring reserves into it during an attack or for troops to take shelter there if driven from positions outside. It was impossible to ask troops to storm a hill surmounted by an intact building such as this, capable of sheltering several hundred infantry in perfect security from shellfire and ready at the critical moment to emerge and counter attack. Undamaged it was a perfect shelter but with its narrow windows and level profiles an unsatisfactory fighting position. Smashed by bombing it was a jagged heap of broken masonry and debris open to effective fire from guns, mortars and strafing planes as well as being a death trap if bombed again. On the whole I thought it would be more useful to the Germans if we left it unbombed. Major General Francis Tuker, whose 4th Indian Division would have the task of attacking Monastery Hill, had made his own appraisal of the situation. In the absence of detailed intelligence at Fifth Army HQ, he found a book dated 1879 in a Naples bookshop that gave details of the construction of the abbey. In his memorandum to Freyberg, he concluded that regardless of whether the monastery was currently occupied by the Germans, it should be demolished to prevent its effective occupation. He also pointed out that with 150 feet (46 m) high walls made of masonry at least 10 feet (3 m) thick, there were no practical means for field engineers to deal with the place and that bombing with "blockbuster" bombs ("high capacity" bombs of 2,000 and 4,000 lb) would be the only solution since 1,000 pound bombs would be "next to useless". Tuker stated that he could only attack if the garrison was weakened by continuous bombing by air and artillery. Tuker's own opinion was that instead of continuing to batter against Cassino, attacks should be elsewhere where terrain was more favourable and so isolating the area and thus forcing the Germans to retreat but, if the attack was to be against Cassino,then all German positions on the Cassino massif including Point 593 not just the abbey should be attacked and the ground attack should immediately follow it. Initially Freyburg had accepted Tuker's suggestion for the attack but with Tuker absent from 2 February he started to have doubts and fell back on the idea of another direct attack on Cassino. Clark and his chief of staff, Major General Alfred Gruenther, remained unconvinced of the "military necessity". When handing over the U. S. II Corps position to the New Zealand Corps, Brigadier General J. A. Butler, deputy commander of the U. S. 34th Division, said, "I don't know, but I don't believe the enemy is in the convent. All the fire has been from the slopes of the hill below the wall". Finally, Clark, "who did not want the monastery bombed", pinned down the Commander in Chief Allied Armies in Italy, Alexander, to take the responsibility: "I said, 'You give me a direct order and we'll do it,' and he did." The bombing mission in the morning of 15 February 1944 involved 142 Boeing B 17 Flying Fortress heavy bombers, followed by 47 North American B 25 Mitchell and 40 Martin B 26 Marauder medium bombers. In all, they dropped 1,150 tonnes of high explosives and incendiary bombs on the abbey, reducing the entire summit of Monte Cassino to a smoking mass of rubble. Between bomb runs, the II Corps artillery pounded the mountain. Many Allied soldiers and war correspondents cheered as they observed the spectacle. Eaker and Devers watched; Juin was heard to remark, "no, they'll never get anywhere this way." Clark and Gruenther refused to be on the scene and stayed at their headquarters. That same afternoon and the next day, an aggressive follow up of artillery and a raid by 59 fighter bombers wreaked further destruction. The German positions on Point 593 above and behind the monastery were untouched. Damningly, the air raid had not been coordinated with ground commands, and an immediate infantry follow up failed to materialise. Its timing had been driven by the Air Force, which viewed it as a separate operation, considering the availability of good weather and requirements on other fronts and theatres without reference to ground forces. The brigade commanders of the 4th Indian division were having a morning planning meeting and were surprised to see the bombers go overhead. while the New Zealand Corps was two days away from being ready to launch their main assault.

Бомбалаудан кейін

Папа Пий XII бомбалаудан кейін үнсіз қалды; алайда, оның мемлекеттік хатшысы кардинал Луиджи Маглионе, Ватиканның АҚШ-тың жоғары лауазымды дипломаты Гарольд Титтманнға, бомбалау "ұлы қателік, ең ауыр ақымақтық" екенін тікелей айтты. Оқиғадан кейін жүргізілген барлық тергеулер көрсеткендей, монастырьда қаза тапқандардың барлығы – 230 итальяндық азамат, монастырьдан паналағандар еді. Монте-Кассино монастырына сол күні түскен бомбалар неміс әскерін өлтіргеніне ешқандай дәлел жоқ. Дегенмен, сол кездегі бомбалаудың дәлдігі төмен болғандықтан (биік биіктіктен бомбалаған ауыр бомбалаушылардың бомбаларының шамамен 10 пайызы ғана монастырьға тиді), бомбалар басқа жерлерге түсіп, неміс және одақтас әскерлерін бірдей өлтірді, бірақ мұның бәрі қасақана болмады. Шындығында, Монте-Кассинодан 27 км қашықтықтағы Пресенцанодағы Бесінші армияның базасына 16 бомба түсіп, Кларк кеңсесінде отырғанда, оның тікелей жанында жарылды. Бомбалаудан кейін, ертеңгі таңда, тірі қалған азаматтардың көпшілігі қираған орыннан қашып кетті. Тек 40 адам қалды: монастырьдың терең жертөлелерінде аман қалған алты монах; олардың 79 жастағы аббаты Грегорио Диамаре; үш шаруа отбасы; жетім немесе тастап кетілген балалар; ауыр жарақат алғандар; және өлімге қиналғандар. Артиллериялық оқ жаудырғаннан кейін, бомбалау қайта жаңғырғаннан соң және 4-ші үнді дивизиясының төбеге шабуыл жасауынан кейін, монахтар 17 ақпанда сағат 07:30-да қираған үйлерінен басқалармен бірге кетуге шешім қабылдады. Ескі аббат топты Лири аңғарына қарай қаңғыбас жолмен бастап, тәсбих оқыды. Германиядағы алғашқы медициналық көмек көрсету бекетіне жеткеннен кейін, монахтар көтеріп әкелген ауыр жарақат алғандардың бір бөлігі әскери жедел жәрдем машинасымен алып кетілді. Неміс офицерімен кездескеннен кейін монахтар Сант-Ансельмо-ал-Авентино монастырына жеткізілді. 18 ақпанда аббат XIV танк корпусының қолбасшысы, генерал-лейтенант Фридолин фон Сенгер мен Эттерлинмен кездесті. Бір монах, Карлманно Пеллагалли, монастырьға қайтып келді; кейін ол қираған орындарды аралап жүргенін көрген неміс парашютшілері оны әуедегі көрініс деп ойлады. 3 сәуірден кейін ол қайтадан көрінбеді. Қазіргі таңда немістер монастырьды әскери мақсаттар үшін пайдаланбау туралы келісімге келгені белгілі болды. Монастырь қиратылғаннан кейін, неміс 1-ші парашют дивизиясының парашютшілері монастырьдың қираған орындарын басып алып, оны бекініс және бақылау бекетіне айналдырды, бұл шабуылдаушы одақтас күштер үшін үлкен мәселеге айналды.

Pope Pius XII was silent after the bombing; however, his Cardinal Secretary of State, Luigi Maglione, bluntly stated to the senior U. S. diplomat to the Vatican, Harold Tittmann, that the bombing was "a colossal blunder a piece of a gross stupidity". From every investigation that followed since the event, it is certain that the only people killed in the monastery by the bombing were 230 Italian civilians seeking refuge in the abbey. There is no evidence that the bombs dropped on the Monte Cassino monastery that day killed any German troops. However, given the imprecision of bombing in those days (it was estimated that only 10 percent of the bombs from the heavy bombers, bombing from a high altitude, hit the monastery), bombs did fall elsewhere and kill German and Allied troops alike, although that would have been unintended. Indeed, sixteen bombs hit the Fifth Army compound at Presenzano, 17 mile (27 km) from Monte Cassino, and exploded only yards away from the trailer where Clark was doing paperwork at his desk. On the day after the bombing, at first light, most of the civilians still alive fled the ruins. Only about 40 people remained: the six monks who survived in the deep vaults of the abbey; their 79 year old abbot, Gregorio Diamare; three tenant farmer families; orphaned or abandoned children; the badly wounded; and the dying. After artillery barrages, renewed bombing, and attacks on the ridge by the 4th Indian Division, the monks decided to leave their ruined home with the others who could move at 07:30 on 17 February. The old abbot was leading the group down the mule path towards the Liri valley, reciting the rosary. After they arrived at a German first aid station, some of the badly wounded who had been carried by the monks were taken away in a military ambulance. After meeting with a German officer, the monks were driven to the monastery of Sant'Anselmo all'Aventino. On 18 February, the abbot met the commander of the XIV Panzer Corps, Lieutenant General Fridolin von Senger und Etterlin. One monk, Carlomanno Pellagalli, returned to the abbey; when he was later seen wandering the ruins, the German paratroopers thought he was a ghost. After 3 April, he was not seen again. It is now known that the Germans had an agreement not to use the abbey for military purposes. Following its destruction, paratroopers of the German 1st Parachute Division then occupied the ruins of the abbey and turned it into a fortress and observation post, which became a serious problem for the attacking Allied forces.

Шайқас

Бомбалаудан кейінгі түні 7-ші үнділік жаяу әскер бригадасында қызмет ететін 1-ші батальонның ротасы, Корольдік Сассекс полкі (4-ші үнділік дивизияның британдық құрамының бірі) Snakeshead Ridge-дегі 593-ші биіктікке шабуыл жасады. Шабуыл сәтсіз аяқталды, рота 50 пайыздық шығынға ұшырады. Келесі түнде Корольдік Сассекс полкіне батальондық күшпен шабуыл жасауға бұйрық берілді. Бұл апатты бастама болды. 593-ші биіктікке тікелей артиллериялық қолдау көрсету мүмкін болмады, себебі жақындықтағы достық әскерлерге оқ тию қаупі бар еді. Сондықтан 593-ші биіктікті қорғаушыларға қолдау көрсеткен 575-ші биіктікті оққа тұту жоспарланды. Жердің топографиялық ерекшелігіне байланысты 575-ші биіктікке атылған снарядтар Snakeshead Ridge-ден өте төмен ұшуға тиіс еді, соның салдарынан шабуылға дайындалып тұрған роталардың арасына түсіп қалуы мүмкін еді. Қайта ұйымдасқаннан кейін шабуыл түн ортасында басталды. Шайқас қатыгез болды, көбінесе қолға-қол соғысқа дейін жетті, бірақ нығайтылған қорғаныс тұрып берді және Корольдік Сассекс батальоны қайтадан 50 пайыздан астам шығынға ұшырады. Екі түн ішінде Сассекс полкі шабуылға қатысқан 313 сарбаздан 162-сі мен 15 офицерден 12-сі қаза тапты. 17 ақпан күні түні негізгі шабуыл басталды. 4/6 Раджпутана атқыштары Snakeshead Ridge бойындағы 593-ші биіктікке шабуылдауға тиіс болды, ал әлсіреген Корольдік Сассекс полкі резервте қалды. 1/9 Гуркха атқыштары 444-ші биіктікке шабуылдауға бағытталды. Ал 1/2 Гуркха атқыштары монастырға тікелей шабуыл жасау үшін беткейлер мен шатқалдарды аралап өтуге тиіс болды. Бұл қиын жер болғанымен, таулы жерде тәжірибелі гуркхтар жеңіске жетеді деген үміт болды. Бірақ бұл үміт ақталу жолына қоймады. Тағы да қатыгез шайқас болды, бірақ ешқандай прогресс болмады және шығын көп болды. Раджпутаналар 196 офицер мен сарбазды, 1/9-шы Гуркха 149, ал 1/2-ші Гуркха 96 сарбазды жоғалтты. Шабуыл сәтсіз аяқталғаны анық болды және 18 ақпанда Димолин мен Фрейберг Монастырь төбесіне жасалған шабуылдарды тоқтатты. Негізгі шабуылдың екінші бөлігінде Жаңа Зеландия дивизиясының 28-ші (Маори) батальонының екі ротасы Рапидо өзенін кесіп өтіп, Кассино қаласындағы теміржол станциясын басып алуға тырысты. Мақсат – инженерлерге броньды техникамен қолдау көрсету үшін көпір салуға мүмкіндік беретін қоршау құру еді. Монастырь төбесіндегі неміс батареяларының орналасқан жерін жасыратын одақтас артиллериясының тұрақты түтін жабынының көмегімен маорилер күнінің көп бөлігінде өз позицияларын ұстап тұрды. Бірақ олардың оқшауланғандығы, броньды техника мен танкке қарсы қарудың болмауы олардың жағдайын үмітсіз етіп қойды. 18 ақпан күні түстен кейін екі танктан құралған неміс қарсы шабуылы болды. Штабтан екі бағыттағы (тауларда және көпір бойында) бұзып өту әрекеттері сәтті болмайтыны анық болған соң, олар өзенге қайта шегінуге бұйрық берді. Бұл өте жақын болды. Немістер станцияны басып алғаннан қатты алаңдады және Кесселринг пен фон Вьетингхофф арасындағы тіркелген әңгімеден олар қарсы шабуылдың сәтті болатынына күмән келтірді. Соғыстан кейін екінші шайқасқа қатысты Сенгер Кассиноға қарсы жаңадан шабуыл жасау мүмкіндігін қарастырғанда, "Мен одан да көп қорқатын нәрсе – бұл Джуин корпусының тамаша марокколық және алжирлік дивизияларының шабуылы еді" деп мойындады.

On the night following the bombing, a company of the 1st Battalion, Royal Sussex Regiment (one of the British elements in the 4th Indian Division) serving in the 7th Indian Infantry Brigade attacked key point 593 from their position away on Snakeshead Ridge. The assault failed, with the company sustaining 50 percent casualties. The following night, the Royal Sussex Regiment was ordered to attack in battalion strength. There was a calamitous start. Artillery could not be used in direct support targeting point 593 because of the proximity and risk of shelling friendly troops. It was therefore planned to shell point 575, which had been providing supporting fire to the defenders of point 593. The topography of the land meant that shells fired at 575 had to pass very low over Snakeshead Ridge, and in the event that some fell among the gathering assault companies. After reorganising, the attack went in at midnight. The fighting was brutal and often hand to hand, but the determined defence held and the Royal Sussex battalion was beaten off, once again sustaining over 50 percent casualties. Over the two nights, the Royal Sussex Regiment lost 12 out of 15 officers and 162 out of 313 men who took part in the attack. On the night of 17 February, the main assault took place. The 4/6th Rajputana Rifles would take on the assault on Point 593 along Snakeshead Ridge with the depleted Royal Sussex Regiment held in reserve. 1/9th Gurkha Rifles were to attack Point 444. In the meantime, the 1/2nd Gurkha Rifles were to sweep across the slopes and ravines in a direct assault on the monastery. This latter was across appalling terrain, but it was hoped that the Gurkhas, so expert in mountain terrain, would succeed. This proved a faint hope. Once again, the fighting was brutal, but no progress was made and casualties were heavy. The Rajputanas lost 196 officers and men, the 1/9th Gurkhas 149 and the 1/2nd Gurkhas 96. It became clear that the attack had failed and on 18 February Dimoline and Freyberg called off the attacks on Monastery Hill. In the other half of the main assault, the two companies from the 28th (Māori) Battalion from the New Zealand Division forced a crossing of the Rapido and attempted to gain the railway station in Cassino town. The intention was to create a perimeter that would allow engineers to build a causeway for armoured support. With the aid of a nearly constant smoke screen laid down by Allied artillery that obscured their location from the German batteries on Monastery Hill, the Māori were able to hold their positions for much of the day. Their isolation and lack of both armoured support and anti tank guns made for a hopeless situation, however, when an armoured counterattack by two tanks came in the afternoon on 18 February. They were ordered to pull back to the river when it became clear to headquarters that both attempts to break through (in the mountains and along the causeway) would not succeed. It had been very close. The Germans had been very alarmed by the capture of the station, and from a recorded conversation between Kesselring and von Vietinghoff, they had not expected their counterattack to succeed. After the war, regarding the second battle, Senger admitted that when he was contemplating the prospects of a renewed frontal assault on Cassino that "what I feared even more was an attack by Juin's corps with its superb Moroccan and Algerian divisions".

Жоспарлар

Үшінші шайқаста, қысқы ауа райы сақталған кезде, Кассино қаласынан төмен ағыс бойындағы Гарильяно өзенін фордтау ұнамсыз опция болып саналды (алғашқы екі шайқастағы өкінішті тәжірибелерден кейін). Таулардағы "оң иілгіш" де қымбатқа түсті, сондықтан Рапидо аңғарының бойымен солтүстіктен екі шабуыл жасау туралы шешім қабылданды: біреуі бекінілген Кассино қаласына, екіншісі Монастырь төбесіне. Мақсаты – осы екі нысан арасындағы тар жерден өту жолын ашып, оңтүстіктегі стансаға және Лири аңғарына қарай қол жеткізуді қамтамасыз ету болды. Февральдің соңында келген және Жаңа Зеландия корпусының басқаруына берілген британдық 78-ші жаяу әскер дивизиясы Кассинодан төмен ағыс бойындағы Рапидоны кесіп өтіп, Римге шабуылды бастайтын болады. Фрейбург Тукердің Кассиноға шабуыл жасау үшін артиллерия мен бомбалармен алдын ала қанау қажеттігі туралы кеңесін қабылдады (бірақ Кассиноға шабуыл жасаудың ақылға сыймайтыны және шабуылдар екі жақта болуы керек деген пікірге қосылмады: Монте Кастеллоне және Рапидо арқылы). Ол, қаңырап бос және азаматтық тұрғындары жоқ Кассино қаласын толыққанды бомбалауды жоспарлады, содан кейін Жаңа Зеландия дивизиясы, әдеттегідей, "тазалау операциясын" жүргізеді. Жаңа Зеландиялықтардың қанатын қорғау үшін үнді дивизиясы монастырға дейінгі жолмен өтеді. Бомбалау жоспары бойынша "он ауыр бомбалаушылар тобы және алты орташа бомбалаушылар тобы, барлығы 500-ге жуық ұшақ" ретті түрде 1400 ярдыға 400 ярды аймаққа шабуыл жасайды, бірақ "кешігіп келгендер қала сыртындағы нысаналарға қайта бағытталды". Бомбалаудан кейін, сағат 12-де 6-бригада жылжуға тиіс, ал артиллериялық дабылдырылған оқтармен сүйемелдеп, қаладағы және оңтүстіктегі неміс қорғаныстарын нысанаға алады, сондай-ақ 19-бронетандық полктің танктерімен бірге сағат 14-ке дейін 6-жолдан солтүстікке қарай қаланы басып алуға ниеттенді. Содан кейін 6-бригада қала арқылы оңтүстікке қарай теміржолға қарай жалғастырады. Сонымен қатар, 5-үнді бригадасы Монте-Кассиноның шығыс беткейлерімен қадам-қадаммен өтеді және Аспан тіккен төбеге (435 нүктесі) бару үшін жоғары қарай бұрылады. 7-үнді бригадасы монастырь қираған жерлердегі қорғаушыларға қысымды сақтайды. Одақтас қолбасшыларының ешқайсысы жоспарға риза болмады, бірақ ауыр бомбалаушылардың бұрын-соңды болмаған алдын ала бомбалауы шешуші фактор болады деп үміттенді. Су батқан жер арқылы көлік құралдарын өткізбеу үшін үш күн үздіксіз ашық ауа райы қажет болды, және жиырма бір күн бойы шабуыл кейінге шегерілді, өйткені әскерлер қолайлы ауа райы болжамын күтіп, мұздай сулы позицияларда тұрды. Жағдайды нашарлатқан нәрсе – Киппенбергердің жоғалуы болды. Ол Троккио тауында майданды қарап тұрғанда, жеке құрамға қарсы минаға түсіп, екі аяғынан айырылды. Бұл жаңалық Жаңа Зеландия әскерлерінің көңіл-күйін одан әрі төмендетті. Оның орнына бригадир Грэм Паркинсон тағайындалды; Анциодағы неміс контршабуылы сәтсіз аяқталып, тоқтатылды.

For the third battle, it was decided that, while the winter weather persisted, fording the Garigliano river downstream of Cassino town was an unattractive option (after the unhappy experiences in the first two battles). The "right hook" in the mountains had also been a costly failure, and it was decided to launch twin attacks from the north along the Rapido valley: one towards the fortified Cassino town and the other towards Monastery Hill. The idea was to clear the path through the bottleneck between these two features to allow access towards the station on the south and so to the Liri Valley. The British 78th Infantry Division, which had arrived in late February and been placed under the command of the New Zealand Corps, would then cross the Rapido downstream of Cassino and start the push to Rome. Freyburg had taken on board Tuker's exhortations that an assault on Cassino needed saturation with artillery and bombs beforehand (though not that an attack on Cassino was irrational and that the attacks should be either side: on Monte Castellone and crossing the Rapido). He planned a saturation of the town of Cassino itself, already ruined and devoid of civilians, after which the New Zealand division would be in effect carrying out a "mopping up operation". To guard the New Zealanders flank the Indian division would take the route up to the monastery. The bombing plan was for "ten groups of heavy bombers and six groups of mediums, nearly 500 aircraft in all" working in relays to attack an area 1400 yards by 400 though "Late arrivals would be diverted to targets outside the town". Immediately following the bombing, at 12 o'clock, 6 Brigade was to advance, preceded by a creeping barrage while concentrations of artillery fire would hit German defences in the town and to the south and escorted by tanks of 19 Armoured Regiment with the intention of capturing the town north of Route 6 by 2 pm. Then 6 Brigade would continue south through the town to the railway. At the same time 5 Indian Brigade would be working step by step along the eastern slopes of Monte cassino and turning uphill to capture Hangman's Hill (Point 435) The 7 Indian Brigade would be maintaining pressure on the defenders in the monastery ruins. None of the Allied commanders were very happy with the plan, but it was hoped that an unprecedented preliminary bombing by heavy bombers would prove the trump. To avoid taking vehicles across waterlogged ground, three clear days of good weather were required, and for twenty one successive days the assault was postponed as the troops waited in the freezing wet positions for a favourable weather forecast. Things were not helped by the loss of Kippenberger who while on Mount Trocchio surveying the battlefield was wounded by an anti personnel mine and as a result lost both his feet. The news depressed the morale of the New Zealand troops further. He was replaced by Brigadier Graham Parkinson; a German counter attack at Anzio had failed and been called off.

Шайқас

Үшінші шайқас 15 наурызда басталды. Сағат 8:30-да басталған және үш жарым сағатқа созылған 750 тонналық 1000 фунттық бомбалардың, кешіктірілген әрекетті қамтамасыз ететін фиузерлермен жасалған бомбалаудан кейін, жаңа зеландиялықтар 746 артиллериялық құралдың қолдауымен алға жылды. Қорғаныс күткеннен тез қайта топтанды, ал одақтастардың бронетехникасы бомбалық кратерлерге тоқталды. Дегенмен, жаңа зеландиялықтар үшін жеңіске жету мүмкіндігі болды, бірақ сол күні кешке сол жақтан шабуылға бұйрық берілген кезде бәрі тым кеш болды: қорғаныс жаңадан ұйымдастырылды, және одан да маңыздысы, күтпегендей жаңбыр қайта басталды. Күшті жаңбыр бомбалық кратерлерді су басып, қираған жерлерді батпаққа айналдырды, ал радио байланысы үнемі суға түсуден зардап шегіп, тоқтатылды. Қара жаңбыр бұлттары айдың жарығын жасырып, қираған жерлерді тазартуды қиындатты. Оң жақта жаңа зеландиялықтар Касл-Хилл мен 165-ші биіктікті басып алды, ал жоспарланғандай, генерал-майор Александр Галлоуэй басқаратын Үндістанның 4-ші жаяу әскер дивизиясының бөлімдері 236-шы биіктікке шабуылдап, содан кейін 435-ші биіктікке, Hangman's Hill-ге шабуылдады. Ұрыстың қақтығысында 1/9-шы Гуркха атқыштар полкінің ротасы 236-шы биіктікті айналып өтіп, 435-ші биіктікті басып алды, ал 1/6-шы Раджпутана атқыштар полкінің 236-шы биіктікке жасаған шабуылы сәтсіз аяқталды. 17 наурыздың соңына қарай Гуркхалар Hangman's Hill (435-ші биіктік) монастырьдан батальондық күшпен ұстады (олардың жабдықтау жолдары 236-шы биіктіктегі және қаланың солтүстік бөлігіндегі неміс позицияларымен қиындыққа тап болды), ал қала әлі де қарсылық көрсетіп тұрғанда, жаңа зеландиялық бөлімдер мен бронетехникалар қиындықтан өтіп, станцияны басып алды. Алайда, немістер қаладағы әскерлерін күшейтуге үлкерді және қаланың тазаланған деп есептелген бөліктеріне мергендерді қайтаруда шеберлік танытты. 19 наурыз күні қала мен монастырьға шешуші соққы беру жоспарланды, оның ішінде 20-шы бронеполкінің танктерінен жасалған күтпеген шабуыл, ескі орман жолымен ("Кавендиш жолы") Кайрадан Альбанета шаруашылығына (инженерлік бөлімдер қараңғыда дайындаған) және содан кейін монастырьға қарай жол тарту жоспарланған. Алайда, неміс 1-ші парашют дивизиясының Касл-Хиллдегі монастырьдан жасаған күтпеген және қарқынды қарсы шабуылы, Кастл мен Hangman's Hill-ден монастырьға шабуыл жасау мүмкіндігін толығымен жойды, ал танктар, жаяу әскердің қолдауы болмағандықтан, түстен кейін жойылды. Қалада шабуылшылар аз табысқа жетті, және жалпы алғанда, бастама немістерге көшті, олардың Касл-Хиллге жақын орналасқан позициялары, Монастырь төбесіне жол ашатын қақпа болды, ерте табысқа жетудің кез келген мүмкіндігін жойды. 20 наурызда Фрейберг 78-ші жаяу әскер дивизиясының бөлімдерін шайқасқа тартты, біріншіден, қаладағы әскер күшін арттыру үшін, соның салдарынан тазаланған аумақтар немістердің қайтадан енуіне жол бермейді, екіншіден, Касл-Хиллді нығайту үшін, осылайша әскерлерді Касл-Хилл мен 175-ші және 165-ші биіктіктер арасындағы екі жолды жабуға жіберуге болады, осы жолдар немістер қаладағы қорғаушыларды күшейту үшін пайдаланған. 21 наурыздағы қақтығыс жалғасқанда, одақтас қолбасшылар жеңіске жақын екенін сезінді. Алайда, қорғаушылар табандылық танытты, ал 445-ші биіктікке шабуыл жасау, неміс күшейткіштерінің жолын тоқтату үшін сәл ғана сәтсіз аяқталды, ал қалада одақтастардың табыстары үйден-үйге өлшенді. 23 наурызда Александр өзінің қолбасшыларымен кездесті. Жеңіс мүмкіндігі туралы түрлі пікірлер айтылды, бірақ Жаңа Зеландия және Үндістан дивизияларының шаршағаны анық болды. Фрейберг шабуылды жалғастыру мүмкін емес деп сендірді, сондықтан ол оны тоқтатты. Неміс 1-ші парашют дивизиясы ауыр соққыға ұшырады, бірақ тұрып берді.

The third battle began 15 March. After a bombardment of 750 tonnes of 1,000 pound bombs with delayed action fuses, starting at 8:30 and lasting three and a half hours, the New Zealanders advanced behind a creeping artillery barrage of 746 artillery pieces. The defences rallied more quickly than expected, and the Allied armour was held up by bomb craters. Nevertheless, success was there for the New Zealanders' taking, but by the time a follow up assault on the left had been ordered that evening, it was too late: defences had been reorganised, and more critically, the rain, contrary to forecast, had started again. Torrents of rain flooded bomb craters, turned rubble into a morass, and blotted out communications, the radio sets being incapable of surviving the constant immersion. The dark rain clouds also blotted out the moonlight, hindering the task of clearing routes through the ruins. On the right, the New Zealanders had captured Castle Hill and point 165, and as planned, elements of the Indian 4th Infantry Division, now commanded by Major General Alexander Galloway, had passed through to attack point 236 and thence to point 435, Hangman's Hill. In the confusion of the fight, a company of the 1/9th Gurkha Rifles took a track avoiding point 236 and captured point 435, while the assault on point 236 by the 1/6th Rajputana Rifles was repelled. By the end of 17 March, the Gurkhas held Hangman's Hill (point 435), from the monastery, in battalion strength (although their lines of supply were compromised by the German positions at point 236 and in the northern part of the town), and whilst the town was still fiercely defended, New Zealand units and armour had gotten through the bottleneck and captured the station. However, the Germans were still able to reinforce their troops in the town and were proving adept at slipping snipers back into parts of the town that had supposedly been cleared. 19 March was planned for the decisive blow in the town and on the monastery, including a surprise attack by tanks of the 20th Armoured Regiment working their way along an old logging road (the "Cavendish Road") from Caira to Albaneta Farm (which had been prepared by engineer units under the cover of darkness) and from there towards the abbey. However, a surprise and fiercely pressed counter attack from the monastery on Castle Hill by the German 1st Parachute Division completely disrupted any possibility of an assault on the monastery from the Castle and Hangman's Hill, while the tanks, lacking infantry support, were all knocked out by mid afternoon. In the town, the attackers made little progress, and overall the initiative was passing to the Germans, whose positions close to Castle Hill, which was the gateway to the position on Monastery Hill, crippled any prospects of early success. On 20 March Freyberg committed elements of the 78th Infantry Division to the battle, firstly to provide a greater troop presence in the town so that cleared areas would not be reinfiltrated by the Germans, and secondly to reinforce Castle Hill to allow troops to be released to close off the two routes between Castle Hill and Points 175 and 165 being used by the Germans to reinforce the defenders in the town. The Allied commanders felt they were on the brink of success as grim fighting continued through 21 March. However, the defenders were resolute, and the attack on Point 445 to block the German reinforcement route had narrowly failed, whilst in the town, Allied gains were measured only house by house. On 23 March Alexander met with his commanders. A range of opinions was expressed as to the possibility of victory, but it was evident that the New Zealand and Indian Divisions were exhausted. Freyberg was convinced that the attack could not continue, so he called it off. The German 1st Parachute Division had taken a mauling but had held.

Салдары

Келесі үш күн фронтты тұрақтандыруға, Гангман төбесіндегі оқшауланған Гуркхаларды және 202-ші биіктікті осындай оқшаулауда ұстаған Жаңа Зеландияның 24-ші батальонының бөлімшесін эвакуациялауға жұмсалды. Одақтас әскерлерінің желісі қайта ұйымдастырылды, шаршаған 4-ші Үндістан дивизиясы және 2-ші Жаңа Зеландия дивизиясы кері тартылып, тауларда британдық 78-ші дивизия, ал қалада британдық 1-ші гвардиялық бригадамен алмастырылды. Жаңа Зеландия корпусының штабы 26 наурызда таратылып, басқару британдық XIII корпусына жүктелді. Кассино майданында 4-ші Үндістан дивизиясы 3000, ал 2-ші Жаңа Зеландия дивизиясы 1600 әскерін қаза тапқан, жоғалып кеткен немесе жараланғандар ретінде жоғалтты. Неміс қорғаушылары да ауыр қатысуға түсті. 23 наурыздағы неміс XIV корпусының соғыс күнделігінде майдан желісіндегі батальондардың құрамы 40-тан 120 адамға дейін ауысқандығы тіркелді.

Александрдың стратегиясы

Александрдың Италиядағы стратегиясы – «жауды Нормандияға шабуыл басталғанда Италияға ең көп дивизияны жұмылдыруға мәжбүрлеу» болды. Осы мақсатқа жету үшін оған ірі шабуылға дайындалуға мүмкіндік туды. Оның жоспары, бастапқыда Джуиннің Кассиноны айналып өтіп, тау әскерлерімен Аурунциді басып алып, Густав желісін бұзу туралы идеясымен шабыттандырылған, генерал-лейтенант сэр Оливер Лиз басқаратын британдық Сегізінші армияның күшін Адриатика майданынан Италияның тізбегі бойымен Кларктың Бесінші армиясына қосып, Кассино мен теңіз арасындағы 20 мильдік (32 км) учаскеде шабуыл жасауды көздеді. Бесінші армия (АҚШ ІІ корпусы және француз экспедициялық корпусы) сол жақта, ал Сегізінші армия (британдық XIII корпусы және поляк ІІ корпусы) оң жақта орналасатын болды. Көктемгі ауа райының жақсаруына байланысты, жер жағдайы да жақсырып, ірі құрамалар мен бронетехниканы тиімді қолдануға болады.

Жоспарлау және дайындау

Диадем операциясының жоспары сол жақтағы АҚШ ІІ корпусының 7-жол бойымен Римге қарай жағалау бойында шабуыл жасауы болды. Олардың оң жағындағы француз корпусы Гарильянодағы көпірден шабуылдайтын еді, бұл көпірді британдық X корпусы қаңтардағы алғашқы шайқаста жасатқан, Аурунчи тауларына қарай, ол жағалау жазығы мен Лири аңғарының арасындағы тосқауыл болатын. Орталық-оң жақтағы британдық XIII корпусы Лири аңғары бойымен шабуылдайтын. Оң жақта генерал-лейтенант Владыслав Андерс басқаратын поляк ІІ корпусы (3-ші және 5-ші дивизиялар) 24 сәуірде Кассиноның артындағы тауларда британдық 78-ші дивизияны алмастырып, ақпанда 4-ші үнді дивизиясын жеңген міндетті орындауға тырысатын: монастырды оқшаулап, оның артынан Лири аңғарына қарай XIII корпустың шабуылымен байланысып, Кассино позициясын қысып тастау. Олар 4-ші үнді дивизиясынан әлдеқайда үлкен күш болғандықтан, неміс қорғанысын толыққанды басып тастап, олар бір-бірінің позицияларына қолдау көрсету мүмкіндігін жояды деп үміттенді. Ауа райының жақсаруы, жердің жағдайы және жабдықтау да маңызды факторлар болатын. Тағы да, поляк және британ корпустарының қысымға салу маневрлері жалпы сәттің кілті еді. Канадалық I корпус күтілетін тесіктерді пайдалануға дайын күйде резервте болады. Неміс 10-армиясы жеңілгеннен кейін, АҚШ VI корпусы Анцио плацдармынан шығып, Альбан төбелеріндегі шегінетін немістерді кесіп тастайтын еді. Бұл үшін қажетті үлкен әскерлерді жылжыту екі айға созылды. Құпиялылықты және күтпегендікті сақтау үшін бұл жылжулар шағын топтарда жүзеге асырылды. АҚШ 36-шы дивизиясы десанттық шабуылға дайындыққа жіберілді, ал Римнің солтүстігіне теңізден шабуыл жоспарланып отыр деген әсерді қалдыру үшін жол көрсеткіштері мен жалған радиохабарламалар жасалды. Бұл неміс резервтерін Гюстав желісінен алдырған мақсатта жасалды. Алдыңғы шептегі әскерлердің қозғалысы қараңғы уақытта ғана шектелді, ал Адриатика майданынан жылжыған бронетехникалық бөлімдер танктер мен көлік құралдарын қалдырды, соның салдарынан бос қалған аймақтар жаудың әуе барлауына өзгермегендей көрінді. Алдау сәтті аяқталды. Кассинодағы соңғы шайқастың екінші күні Кёссеринг одақтастардың Кассино майданындағы оның төрт дивизиясына қарсы алты дивизиясы бар деп бағалады. Шындығында, он үш дивизия болды.

The plan for Operation Diadem was that U. S. II Corps, on the left, would attack up the coast along the line of Route 7 towards Rome. The French Corps to their right would attack from the bridgehead across the Garigliano, originally created by British X Corps in the first battle in January, into the Aurunci Mountains, which formed a barrier between the coastal plain and the Liri Valley. British XIII Corps in the centre right of the front would attack along the Liri valley. On the right, Polish II Corps (3rd and 5th Divisions), commanded by Lieutenant General Władysław Anders, had relieved the British 78th Division in the mountains behind Cassino on 24 April and would attempt the task that had defeated the 4th Indian Division in February: isolate the monastery and push round behind it into the Liri valley to link with XIII Corps' thrust and pinch out the Cassino position. It was hoped that, being a much larger force than their 4th Indian Division predecessors, they would be able to saturate the German defences, which would, as a result, be unable to give supporting fire to each other's positions. Improved weather, ground conditions, and supply would also be important factors. Once again, the pinching manoeuvres by the Polish and British Corps were key to the overall success. The Canadian I Corps would be held in reserve, ready to exploit the expected breakthrough. Once the German 10th Army had been defeated, the U. S. VI Corps would break out of the Anzio beachhead to cut off the retreating Germans in the Alban Hills. The large troop movements required for this took two months to execute. They had to be carried out in small units to maintain secrecy and surprise. The U. S. 36th Division was sent on amphibious assault training, and road signposts and dummy radio traffic were created to give the impression that a seaborne landing was being planned for north of Rome. This was planned to keep the German reserves held back from the Gustav Line. Movements of troops in forward areas were confined to the hours of darkness, and armoured units moving from the Adriatic front left behind dummy tanks and vehicles, so the vacated areas appeared unchanged to enemy aerial reconnaissance. The deception was successful. As late as the second day of the final Cassino battle, Kesselring estimated the Allies had six divisions facing his four on the Cassino front. In fact, there were thirteen.

Шайқас

Кассиноға қарсы алғашқы шабуыл (11–12 мамыр) сағат 23:00-де 1060 қарулы жауынгерлік артиллериялық бомбалаумен басталды – Сегізінші армия майданында 1060 және Бесінші армия майданында 600 қару. Бір жарым сағат ішінде шабуыл барлық төрт секторда басталды. Күн шығарға кезде АҚШ-тың ІІ корпусы көп ілгерілемеді, бірақ олардың Бесінші армиядағы әріптестері, француз экспедициялық корпусы, өз мақсаттарына жетіп, Аурунси тауларында оң жақтан Сегізінші армияға қарай кеңейді, екі армияның арасындағы неміс бекіністерін айналып өтті. Сегізінші армия майданында британдық XIII корпусы Гарильяноны екі жерде күшті қарсылыққа ұшырап форсиледі (британдық 4-ші жаяу әскер дивизиясы және 8-ші үнді дивизиясы). Ең маңыздысы, Дадли Расселдің 8-ші үнді дивизиясының инженерлері таңертеңге қарай өзен арқылы көпір салып, 1-ші канадтық броньды бригаданың броньды техникасының өтуіне және алдыңғы шайқастарда американдықтар мен жаңа зеландиялықтардың жоғалтқан маңызды мүмкіндігін қамтамасыз етуіне мүмкіндік берді – неміс танктерінің күтілетін қарсы шабуылдарын тойтару. Кассиноның үстіндегі тауларда, сәйкес атауы бар Кальвари тауы (Монте Кальварио немесе Елік бас жотасындағы 593 нүкте) генерал Владыслав Андерстің басқаруымен поляк 2-ші корпусы басып алды, бірақ оны неміс парашютистері қайта басып алды. Үш күн бойы поляк шабуылдары мен неміс контршабуылдары екі тарапқа да ауыр шығын келтірді. Польшаның ІІ корпусы 281 офицер мен 3503 қатардағы сарбазды жоғалтты, шабуылдар тоқтағанша полковник Людвиг Хайльманның 4-ші парашют полкіне қарсы күресті. "Тек сегіз жүз неміс екі дивизияның шабуылдарын тойтарды", - делінген мәліметтерде. 12 мамыр күні таңертең поляк жаяу әскерлері "өте күшті миномет, артиллерия және жеңіл қару атысына тап болды, ал алдыңғы батальондар дерлік жойылды". 12 мамырдың түстен кейін қарсы шабуылдарға қарамастан Ғари көпірлері нығайтылды, ал жағалауда және тауларда қақтығыстар жалғасты. 13 мамырға қарай қысым сезіле бастады. Неміс оң жақ қанаты Бесінші армияға жол берді. Француз корпусы Монте-Майоны басып алды және қазір Лири аңғарындағы Сегізінші армияға флангтан көмектесуге дайын болды, оған қарсы Кесселринг өзінің екінші дайындалған қорғаныс шебіне, Гитлер желісіне, 13 км артқа шегіну үшін барлық қолжетімді резервтерін жіберді. 14 мамырда марокколық гумиерлер Лири аңғарына параллель таулар арқылы, мұндай жерді кесіп өту мүмкін емес деп есептелген қорғалмаған жерлермен өтіп, XIII корпустың аңғардағы шайқасына материалдық көмек көрсетіп, неміс қорғанысын айналып өтті. 1943 жылы гумиерлер төрт "Группа марокколық табёрлар" ("ГТМ") құрамына енген колониялық әскерлер болды, әрқайсысы үш шала ұйымдастырылған табёрден (шамамен батальонға тең) тұрды және тау соғысына маманданған. Жюнидің француз экспедициялық корпусы генерал Августин Гийомнің Commandement des Goumiers Marocains (CGM) (I, III және IV GTM) құрамында болды, жалпы саны шамамен 7800 жауынгер, шамамен дивизияның жаяу әскерімен тең, және тағы төрт дәстүрлі дивизия: 2-ші марокколық жаяу әскер дивизиясы (2 DIM), 3-ші алжирлік жаяу әскер дивизиясы (3 DIA), 4-ші марокколық тау дивизиясы (4 DMM) және 1-ші еркін француз дивизиясы (1 DM). 17 мамырда генерал Андерс поляк ІІ корпусын Монте-Кассиноға екінші шабуылға бастады. Неміс бекіністерінен артиллерия мен миномет атысына ұшыраған, қорғануға жарамды жасырынған жерлердің жетіспеуіне байланысты шайқас қатал және кейде қолға-қол соғысқа дейін жетті. Лири аңғарындағы одақтастардың ілгерілеуімен жабдықтау желісі қауіп төндірілгендіктен, немістер Кассино биіктіктерінен Гитлер желісіндегі жаңа қорғаныс позицияларына шегінуге шешім қабылдады. Польшаның 12-ші Подольск атты полкінің қарауыл тобы биіктікке жетіп, қираған үйінділерге Польша туын көтерді. Қорғаушылардың қалдықтары отыз адамнан тұратын топ болды, бұл Кларктың жазбаларындағы сезімді күшейте түсті. Алайда, ААИ-нің бас қолбасшысы генерал Александр соғыстан бұрын әскер шекараларын анық белгіледі, ал Рим Бесінші армияға берілді. Лиздің британдық Сегізінші армиясына олардың міндеті 10-армиямен күресу, мүмкіндігінше көп бөлігін жою және Римді айналып өтіп, солтүстікке қарай қуғын-сүргінді жалғастыру екені үнемі еске салынды (әрине, олар солай істеді, шегінген 10-армияны 6 аптада 225 миль (362 км) Перуджаға қарай қуды). Сол кезде Трускотт таңғалып, кейін былай деп жазды: "Мен таңғалдым. Жау әлі де күшті болғандықтан, солтүстік-батысқа қарай жылдамдаудың қажеті жоқ еді; біз Вальмонтон аңғарына барлық күшімізді жұмылдырып, шегініп келе жатқан неміс армиясын жоюға тиіспіз". "Мен бұйрыққа сөзсіз бағынбаймын, алдымен генерал Кларкпен жеке сөйлескім келеді". "[Алайда] ол жағалауда болғандықтан, тіпті радио арқылы да байланыса алмадым". Осылайша, жағалау күштерінің басты күшін Вальмонтон аңғарынан ауыстырып, 10-армияны жою мүмкіндігінен айырылды. 26-сы күні бұйрық орындалды. Мүмкіндік жіберіліп қалды, ал 10-армияның жеті дивизиясы келесі қорғаныс шебіне, Флоренцияның солтүстігіндегі қатаң Готика желісіне жетіп, 14-армиямен бірігіп, содан кейін күшті қарсылықпен шегінді. Рим 1944 жылдың 4 маусымында, Нормандияға шабуылдан екі күн бұрын басып алынды.

The first assault (11–12 May) on Cassino opened at 23:00 with a massive artillery bombardment with 1,060 guns on the Eighth Army front and 600 guns on the Fifth Army front, manned by British, Americans, Poles, New Zealanders, South Africans, and French. Within an hour and a half, the attack was in motion in all four sectors. By daylight, the U. S. II Corps had made little progress, but their Fifth Army colleagues, the French Expeditionary Corps, had achieved their objectives and were fanning out in the Aurunci Mountains towards the Eighth Army to their right, rolling up the German positions between the two armies. On the Eighth Army front, the British XIII Corps had made two strongly opposed crossings of the Garigliano (by the British 4th Infantry Division and the 8th Indian Division). Crucially, the engineers of Dudley Russell's 8th Indian Division had by the morning succeeded in bridging the river, enabling the armour of the 1st Canadian Armoured Brigade to cross and provide the vital element (so missed by the Americans in the first battle and the New Zealanders in the second battle) to beat off the inevitable counterattacks from German tanks that would come. In the mountains above Cassino, the aptly named Mount Calvary (Monte Calvario, or Point 593 on Snakeshead Ridge) was taken by the Polish 2nd Corps, under the command of General Władysław Anders, only to be recaptured by German paratroopers. For three days, Polish attacks and German counterattacks brought heavy losses to both sides. The Polish II Corps lost 281 officers and 3,503 other ranks in assaults on Oberst Ludwig Heilmann's 4th Parachute Regiment until the attacks were called off. "Just eight hundred Germans had succeeded in driving off attacks by two divisions," the area around the mountain having turned into a "miniature Verdun". In the early morning hours of 12 May, the Polish infantry divisions were met with "such devastating mortar, artillery and small arms fire that the leading battalions were all but wiped out". By the afternoon of 12 May, the Gari bridgeheads were increasing despite furious counterattacks, while attrition on the coast and in the mountains continued. By 13 May the pressure was starting to tell. The German right wing began to give way to the Fifth Army. The French Corps had captured Monte Maio and were now in a position to give material flank assistance to the Eighth Army in the Liri Valley, against whom Kesselring had thrown every available reserve in order to buy time to switch to his second prepared defensive position, the Hitler Line, some 8 mile (13 km) to the rear. On 14 May Moroccan Goumiers, travelling through the mountains parallel to the Liri valley on ground that was undefended because it was not thought possible to traverse such terrain, outflanked the German defence while materially assisting the XIII Corps in the valley. In 1943, the Goumiers were colonial troops formed into four Groupements des Tabors Marocains ("Groups of Moroccan Tabors"; GTM), each consisting of three loosely organised Tabors (roughly equivalent to a battalion) that specialised in mountain warfare. Juin's French Expeditionary Corps consisted of General Augustin Guillaume's Commandement des Goumiers Marocains (CGM) (with the 1st, 3rd, and 4th GTM) totaling around 7,800 fighting men, roughly the same infantry strength as a division, and four more conventional divisions: the 2nd Moroccan Infantry Division (2 DIM), the 3rd Algerian Infantry Division (3 DIA), the 4th Moroccan Mountain Division (4 DMM) and the 1st Free French Division (1 DM). On 17 May, General Anders led the Polish II Corps in launching their second attack on Monte Cassino. Under constant artillery and mortar fire from the strongly fortified German positions and with little natural cover for protection, the fighting was fierce and at times hand to hand. With their line of supply threatened by the Allied advance in the Liri valley, the Germans decided to withdraw from the Cassino Heights to the new defensive positions on the Hitler Line. A patrol of the Polish 12th Podolian Cavalry Regiment finally made it to the heights and raised a Polish flag over the ruins. The only remnants of the defenders were a group of thirty a sentiment somewhat reinforced in Clark's own writings. However, General Alexander, the C in C of the AAI, had clearly laid down the army boundaries before the battle, and Rome was allocated to the Fifth Army. Leese's British Eighth Army was constantly reminded that their job was to engage the 10th Army, destroy as much of it as possible, and then bypass Rome to continue the pursuit northwards (which in fact they did, harassing the retreating 10th Army for some 225 mile (362 km) towards Perugia in 6 weeks). At the time, Truscott was shocked, writing later:I was dumbfounded. This was no time to drive to the northwest where the enemy was still strong; we should pour our maximum power into the Valmontone Gap to insure the destruction of the retreating German Army. I would not comply with the order without first talking to General Clark in person. [However] he was not on the beachhead and could not be reached even by radio. such was the order that turned the main effort of the beachhead forces from the Valmontone Gap and prevented destruction of Tenth Army. On the 26th the order was put into effect. An opportunity was indeed missed, and seven divisions of the 10th Army were able to make their way to the next line of defence, the Trasimene Line, where they were able to link up with the 14th Army and then make a fighting withdrawal to the formidable Gothic Line north of Florence. Rome was captured on 4 June 1944, just two days before the Normandy invasion.

Жауынгерлік марапаттар

Кейбір бөлімшелер Кассино шайқасындағы рөлдері үшін британдық және Достас әскерлерімен марапатталды. Атап айтқанда, науқанның бірінші кезеңіне қатысқан бөлімшелерге "Кассино I" шайқас құрметі берілді. Осы кезеңдегі нақты шайқастарға қатысқан бөлімшелерге де қосымша шайқас құрметтері табысталды, олардың ішінде Монастырь төбесі, Касл төбесі және Хангман төбесі бар. Шайқастың кейінгі кезеңіне қатысқан бөлімшелер "Кассино II" құрметімен марапатталды. Барлық польшалық бөлімшелердің мүшелеріне Монте-Кассино естелік кресі табысталды.

Шығындар

Монте-Кассиноны басып алудың бағасы жоғары болды. Монте-Кассино шайқасында одақтастар шамамен 55 мың адам шығынға ұшырады. Неміс әскерінің қаза және жараланғандарының саны шамамен 20 мың адамды құрады. Кассино қаласы әуе және артиллериялық оқшашулардың салдарынан (әсіресе 1944 жылғы 15 наурыздағы әуе шабуылы кезінде, қалаға 1250 тонна бомба тасталды) толығымен қиратылды, ал шабуылдар мен шайқас кезінде оның соғысқа дейінгі 20 мың халқының 2026-сы қаза болды.

Эвакуация және қазыналар

Соғыс барысында Монте-Кассиноның ежелгі аббатханасы, мұнда 516 жылы Әулие Бенедикт батыста монастырь тәртібін алғаш рет орнатқан ереже жасаған, 1944 жылдың ақпан айында одақтастардың бомбалауы мен артиллериялық оқ жаудыруларынан толығымен қиратылды. Осыған бірнеше ай бұрын, 1943 жылдың күзінде, Герман Герингнің танк дивизиясының екі офицері, капитан Максимилиан Бекер мен подполковник Юлиус Шлегель, Монте-Кассиноның құндылықтарын Ватиканға және Ватиканға тиесілі Сант-Анжело бекінісіне, жақындап келе жатқан майданнан бұрын шығарып кетуді ұсынды. Офицерлер шіркеу басшыларын және өздерінің жоғары командирлерін дивизияның жүк көліктерін және жанармайын осы мақсатқа жұмсауға көндірді. Олар жәшіктер мен қораптар үшін қажетті материалдарды табуға, өздерінің сапынан ағаш шеберлерін іздеуге, жергілікті жұмысшыларды жалдауға (азық-түлікпен және күніне жиырма темекімен төленді) және содан кейін "кітапхана мен мұрағатқа шоғырланған эвакуацияның ауқымды жұмысын" басқаруға міндетті болды – бұл құндылық "нақты бағасы жоқ" еді. Аббатхананың мұрағат, кітапхана және галереясының байлығына "800 паптік құжат, Ескі кітапханадағы 20 500 том, Жаңа кітапханадағы 60 000 том, 500 инкунабула, парқмадағы 200 қолжазба, 100 000 гравюра және жеке коллекциялар" кірді. Бекер мен Шлегель Монте-Кассиноға жеке-жеке алғаш келген күнінен бастап бір апта ішінде итальяндық ескі шеберлердің картиналарын тасымалдайтын алғашқы жүк көліктері дайын болды. Әрбір көлік Римге эскорт ретінде монахтарды алып жүрді; 100-ден астам жүк көлігімен конвойлар аббатхананың монахтар қауымын сақтап қалды. Бұл міндет 1943 жылдың қараша айының басында аяқталды. "Жеңіліс күтіп тұрған соғыстың ортасында, басқа елде үш апта ішінде мұндай жетістікке қол жеткізу өте қиын болды". Алып кетілген құндылықтардың арасында Тицианның, Эль Греконың және екі Гояның картиналары болды.

Лейбовиц үшін ән

Католик американдық жазушы Уолтер М. Миллер кіші, ежелгі Монте-Кассино монастырының қиратылуына қатысқан бомбалаушы экипажының құрамында болды. Миллердің айтуынша, осы оқиға оған терең әсер етіп, он жыл өткен соң ғылыми фантастиканың шедеврі саналатын "Лейбовицке арналған ән" кітабын жазуына тікелей себеп болды. Кітапта ядролық соғыстан кейін ғылыми білімнің қалдықтарын сақтап, әлем оны қайта қабылдауға дайын болғанша күтуге бел байлаған монахтар тобының тарихы баяндалады.

АҚШ әскери тарихының шолулары

АҚШ үкіметінің Монте-Кассиноны неміс басқарғаны туралы ресми ұстанымы ширек ғасырдан астам уақыт бойы өзгерді. Германияның аббатхананы пайдалануы "нақты дәлелді" деген мәлімдеме 1961 жылы Әскери тарих басқармасының басшысы жазбадан алып тастады. Бомбалаудың 20 жылдығына орай сол кеңсеге жолданған конгресс сауалында: "Бомбалау алдында, кішкентай әскери полиция бөлімінен басқа, аббатхана ішінде неміс әскері болған жоқ" делінген. АҚШ армиясының ресми жазбасына соңғы өзгеріс 1969 жылы енгізілді, онда "аббатхана неміс әскерлерімен басылмаған" деген қорытынды жасалды.

Мароккинат

Хабарларға сәйкес, француз экспедициялық күштеріне қосылған кейбір француз-марокколық әскерлері шайқастан кейін айналағы төбелерде зорлау және кісі өлтіру фактілерін жасады. Олардың кейбір бөлімшелері аймақтағы итальяндық шаруаларға қатысты қатыгездік жасады деп айыпталды. Италияда осы әрекеттердің құрбандары "мароккинаттар" деп аталды, яғни сөзбе-сөз "марокколықтарға қатысты" (немесе марокколықтар жасаған әрекеттерге ұшыраған адамдар).

Соғыс қабірлері мен ескерткіштері

Монте-Кассинодағы шайқастар тоқтағаннан кейін бірден Польшаның эмиграциядағы үкіметі (Лондонда) стратегиялық маңызға ие нүктені басып алудағы поляктардың үлесін еске алу үшін Монте-Кассино шайқасының айқыш белгісін құрды. Осы кезеңде, соғысқа қатысқан поляк әнші-композиторы Феликс Конарски «Czerwone maki na Monte Cassino» («Монте-Кассинодағы қызыл мак») әнін жазды. Кейіннен, әсерлі поляк зираты салынды, ол қалпына келтірілген монастырьдан жақсы көрінеді. Польша зираты – аймақтағы барлық одақтас зираттарының ішіндегі ең жақын зират, бұл поляктарға көрсетілген құрмет, өйткені олардың бөлімшелері аббатты азат етуге ең көп үлес қосты. Кассиноның батыс жағындағы Ұлттар Достастығының соғыс қабірлері британдық, жаңазеландиялық, канадалық, үнді, гуркх, австралиялық және Оңтүстік Африкалық қаза тапқандардың жерленген орны. Француздар мен итальяндықтар Лири аңғарындағы 6-жолда, ал американдықтар Неттунодағы Сицилия-Рим американдық зираты мен ескерткішінде жерленген. Неміс зираты (Deutsche Kriegsgräberstätte Cassino) Кассинодан шамамен 3 шақырым солтүстікке қарай, Рапидо аңғарында орналасқан. 1950 жылдары, Pontificia Commissione di Assistenza ұйымының еншілес мекемесі соғыстың екі жағында да қызмет еткен елдердің өкілдеріне, татуласуды нығайту мақсатында, қираған аббатхананың қола есіктерінен құйылған «Бауырластық шамдарын» таратты. 1999 жылы Варшавада Монте-Кассино шайқасын еске алуға арналған ескерткіш ашылды, ол Владыслав Андерс атындағы көшеге жақын орналасқан. 2006 жылы Римде қаланы басып алу үшін күресіп, қаза тапқан одақтас күштерін құрметтеу үшін ескерткіш ашылды. 2021 жылдың 8 шілдесінде Армия штабының бастығы, генерал М. М. Нараване, Монте-Кассино шайқасында қаза тапқан үндістандық сарбаздарды еске алу үшін Кассинодағы Үнді армиясының ескерткішін ашты.

Неміс тілі

Эммануэль Мундинг (1947): Монтекассиноның 1944 жылғы 15 ақпандағы құлауы. "Рухтың куәлігі" жинағында. Gabe zum Benedictus=Jubiläum, 547–1947, "Бенедиктин айлығының" XXIII жылғы қосымшасы, Беурон: Беурон өнер баспасы, 112–138 беттер.