Автоматты тұрақтандырғыштар: Макроэкономикалық жүйенің серпімділігі
Automatic stabilizer
Автоматты тұрақтандырғыштар: мемлекеттік бюджеттегі салықтар мен әлеуметтік төлемдер экономиканы теңдестіріп, өсім мен төмендеуді жұмсартады. GDP-ға автоматты әсер етеді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Макроэкономикада автоматты тұрақтандырғыштар – қазіргі заманғы мемлекеттік бюджеттер құрылымының ерекшеліктері, әсіресе табыс салығы және әлеуметтік жәрдемақы сияқты шығыстар, олар нақты ЖІӨ-нің құбылуларын тежеуге бағытталған. Ел рецессияға түскен кезде мемлекеттік бюджеттің тапшылығы көлемі артуға бейім, бұл жиынтық сұранысты сақтап, ұлттық табыстың деңгейін жоғары ұстауға көмектеседі. Мұндай жағдайда мультипликативті эффекті де болуы мүмкін. Бұл эффект ЖІӨ және шаруашылық табысына байланысты автоматты түрде, үкіметтің ешқандай нақты шарасыз араласуында жүзеге асырылады және рецессияның салдарына қарсы әрекет етеді. Сол сияқты, экономикалық өсім кезінде бюджет тапшылығы азаяды, бұл жиынтық сұранысты төмендетуге ықпал етеді. Осылайша, автоматты тұрақтандырғыштар елдің ЖІӨ-сіндегі құбылулардың мөлшерін азайтуға көмектеседі.
In macroeconomics, automatic stabilizers are features of the structure of modern government budgets, particularly income taxes and welfare spending, that act to damp out fluctuations in real GDP. The size of the government budget deficit tends to increase when a country enters a recession, which tends to keep national income higher by maintaining aggregate demand. There may also be a multiplier effect. This effect happens automatically depending on GDP and household income, without any explicit policy action by the government, and acts to reduce the severity of recessions. Similarly, the budget deficit tends to decrease during booms, which pulls back on aggregate demand. Therefore, automatic stabilizers tend to reduce the size of the fluctuations in a country's GDP.
Салымдар
Салықтық түсімдер, әдетте, үй шаруашылықтарының табысына және экономикалық белсенділіктің қарқынына байланысты. Экономикалық дағдарыс кезінде үй шаруашылықтарының табысы төмендейді және экономика баяулайды, нәтижесінде мемлекеттік салық түсімдері де азаяды. Бұл салық түсімдеріндегі өзгеріс, қазіргі заманғы салық жүйелерінің құрылысымен байланысты. Табыс салығы, әдетте, белгілі бір дәрежеде прогрессивті болып келеді. Яғни, экономикалық дағдарыс кезінде үй шаруашылықтарының табысы төмендегенде, олар табыс салығы ретінде табыстарына төмен мөлшерлемелер төлейді. Сондықтан, табыс салығынан түсетін түсімдер үй шаруашылықтарының табысы төмендегеннен гөрі жылдам азаяды. Корпоративтік салық, көбінесе, кірістен емес, пайдадан есептеледі. Экономикалық дағдарыс кезінде пайда кірістен гөрі әлдеқайда тез төмендейді. Осылайша, компания экономикалық белсенділігі аза болса да, төлейтін салығы айтарлықтай кемиді. Сату салығы сатудың ақшалай көлеміне байланысты, ал ол экономикалық дағдарыс кезінде төмендейді. Керісінше, егер ұлттық табыс артса, онда салық түсімдері де артады. Экономикалық өркендеу кезінде салық түсімдері жоғары, ал экономикалық дағдарыс кезінде төмен болады, бұл көрсеткіштер абсолюттік мәнде ғана емес, ұлттық табысқа шаққанда да өзгеріске ұшырайды. Табыспен байланысы жоқ салық түрлері (мысалы, жеке басына салынатын салық, экспорттық тарифтер немесе жылжымайтын мүлік салығы) мұндай әсерлерді көрсетпейді.
Tax revenues generally depend on household income and the pace of economic activity. Household incomes fall and the economy slows down during a recession, and government tax revenues fall as well. This change in tax revenue occurs because of the way modern tax systems are generally constructed. Income taxes are generally at least somewhat progressive. This means that as household incomes fall during a recession, households pay lower rates on their incomes as income tax. Therefore, income tax revenue tends to fall faster than the fall in household income. Corporate tax is generally based on profits, rather than revenue. In a recession profits tend to fall much faster than revenue. Therefore, a company pays much less tax while having slightly less economic activity. Sales tax depends on the dollar volume of sales, which tends to fall during recessions. If national income rises, by contrast, then tax revenues will rise. During an economic boom, tax revenue is higher and in a recession tax revenue is lower, not only in absolute terms but as a proportion of national income. Some other forms of taxation do not exhibit these effects, if they bear no relation to income (e. g. poll taxes, export tariffs or property taxes).
Трансферттік төлемдер
Көптеген үкіметтер жұмыссыздыққа және әлеуметтік төлемдерге де ақша төлейді. Жалпы айтқанда, жұмыссыздардың саны және басқа да жәрдемақы алуға құқығы бар, кірісі аз адамдардың саны рецессия кезінде артады, ал экономикалық өсім кезінде азаяды. Осының салдарынан, мемлекеттік шығындар рецессия кезінде автоматты түрде артып, экономикалық өсім кезінде автоматты түрде төмендейді. Өндіріс экономикалық өсім кезінде артып, рецессия кезінде төмендегендіктен, шығындар рецессия кезінде табысқа шаққанда артуы, ал экономикалық өсім кезінде азаюы күтіледі.
Most governments also pay unemployment and welfare benefits. Generally speaking, the number of unemployed people and those on low incomes who are entitled to other benefits increases in a recession and decreases in a boom. As a result, government expenditure increases automatically in recessions and decreases automatically in booms in absolute terms. Since output increases in booms and decreases in recessions, expenditure is expected to increase as a share of income in recessions and decrease as a share of income in booms.
Саналған әсерлер
2013 жылы Конгресс Бюджет Кеңсесі жүргізген талдау 1960 жылдан бері әрбір қаржы жылында автоматты тұрақтандырғыштардың бюджет тапшылығы мен профицитіне тигізетін әсерін бағалады. Талдау көрсеткендей, мысалы, 2009 қаржы жылында тұрақтандырғыштар тапшылықты 32,9%-ға ұлғайтты, себебі Ұлы рецессия салдарынан тапшылық 1,4 триллион долларға жеткен, ал 2010 қаржы жылында 47,6%-ға ұлғайтты. 1960 жылдан 2012 жылға дейінгі 52 жылдың ішінде 30 жылы тұрақтандырғыштар тапшылықты арттырды. Осы кезеңдегі бес профицитті жылдың әрқайсысында тұрақтандырғыштар профицит құруға көмектесті; 1969 жылы 3 миллиард долларлық профицит тұрақтандырғыштардың арқасында болды, әйтпесе ол 13 миллиард долларлық тапшылыққа айналар еді, ал 1999 жылғы 126 миллиард долларлық профициттің 60% тұрақтандырғыштардың есебінен қалыптасты.
Analysis conducted by the Congressional Budget Office in 2013 estimated the effects of automatic stabilizers on budget deficits and surpluses in each fiscal year since 1960. The analysis found, for example, that stabilizers increased the deficit by 32.9% in fiscal 2009, as the deficit soared to $1.4 trillion as a result of the Great Recession, and by 47.6% in fiscal 2010. Stabilizers increased deficits in 30 of the 52 years from 1960 through 2012. In each of the five surplus years during the period, stabilizers contributed to the surplus; the $3 billion surplus in 1969 would have been a $13 billion deficit if not for stabilizers, and 60% of the 1999 $126 billion surplus was attributed to stabilizers.