Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Ағылшын дәрігері Натаниел Багшоу Уорд (1791 – 4 маусым 1868, Сент-Леонард, Сассекс) – ағылшын дәрігері. Ол өсімдіктерді өсіру және тасымалдауға арналған, Уордиан шкафы деп аталатын жабдықты танымал етті.
English doctor
Nathaniel Bagshaw Ward (1791 – 4 June 1868 in St Leonard's, Sussex) was an English doctor who popularised a case for growing and transporting plants which was called the Wardian case.
Өмірбаян
Уорд Лондонда медицина докторы Стивен Смит Уордтың отбасында дүниеге келген. Оның ерте жылдары мен отбасылық өмірі туралы көп мәлімет жоқ, бірақ ол он үш жасында Ямайкаға жіберілген деп есептеледі, онда өсімдіктерге қызығушылық танытқан болуы мүмкін. Ол Лондонның шығыс бөлігіндегі кедей ауданда медицинамен айналысты және бос уақытында немесе Кобхемде демалыс кезінде ботаника мен энтомологиямен шұғылданды. Тайлер Уитл өзінің «Өсімдіктер іздеушілері» атты кітабында ол өмір сүрген аймақты сипаттап береді:
Ward was born in London to Stephen Smith Ward, a medical doctor. Little is known of his early years and family life, but he is believed to have been sent to Jamaica at the age of thirteen where he may have taken an interest in plants. He practised medicine in a poor area of the East End of London and took an interest in botany and entomology in spare time or when on vacation in Cobham, Kent. Tyler Whittle in his book, The Plant Hunters, describes the area where he lived:
Уорд 1814 жылы Лондондағы Корольдік хирургтар колледжінің мүшесі болды, ал 1852 жылы Линнео қоғамының мүшесі атанды. Оның төрт ұлы – Стивен (1819 жылы туған), Натаниел (1821 жылы туған), Джон (1824 жылы туған) және Ричард (1831 жылы туған) барлығы дәрігер және хирург болып жұмыс істеді. Стивен мен Натаниел біліктілік алғаннан кейін әкесімен бірге East End-тегі отбасылық практикада көмекшілер болып жұмыс істеді. Джон 1846 жылы Корольдік теңіз флотына хирург көмекшісі болып қатысты, Крым соғысы кезінде HMS Vengeance кемесінде көзге түсіп қызмет етті, ал кенже ұлы Ричардтың Лондон орталығында жеке практикасы болды. Оның қызығушылығы оянғанда, ол күндіз бөтелке қабырғаларында буланған ылғалдың конденсацияланып, кешке қарай топыраққа ағатынын көрді, бұл тұрақты ылғалдылықты сақтады. Ол көптеген адамдарға танымал болған шыны ыдыстарда көпіршіктер шығарып, өсімдіктер өсіру үшін қолданылатын құрал британдық колонияларға өсімдіктерді енгізу үшін кеңінен қолданылды. Оның шыны ыдыстарда өсімдіктермен алғашқы тәжірибелері 1830 жылы басталды. 1833 жылы Джордж Лоддигс Австралиядан өсімдіктерді тасымалдау үшін Уордиандық жапсырмаларды пайдаланды және «Бұрын мен сапар барысында әкелген жиырма өсімдіктің он тоғызын жоғалтып алсам, енді жиырманың он тоғызы аман қалады» деді. Лоддигс Бағбандық қоғамның вице-президенті болды және Уордиандық жапсырмалар танымал болды. Ол Клэфэм бағында Уордиандық жапсырмалар принципі бойынша жылыжай жасауға тырысты. Алайда, Джон Линдли «Gardeners' Chronicle» журналында бұл туралы: «Күнде-күнде ашылып, жабылып тұрған кезде, оның [Уордиандық жапсырма] аты қарапайым жылыжайдан ешқандай айырмасы жоқ» деп жазды. Линдли сонымен қатар Уордтың шектен тыс мақтанышпен екенін және «екінші Ньютон ретінде танылуды» қалайтынын жазды. Доктор Уорд 1854 жылы Челсидегі Физикалық бақта Корольдік қоғамға өсімдіктерді сақтаудың жаңа тәсілін ашқаны туралы лекция оқыды. Сондай-ақ, ол микроскопиямен айналысты және Челси физикалық бағын кеңес мүшесі ретінде дамытуға көмектесті. 1852 жылы Корольдік қоғамның мүшесі болып сайланды. Натаниел Багшоу Уорд Сассекс штатындағы Сент-Леонардс қаласында қайтыс болды және Батыс Норвуд зиратында белгісіз қабірге қойылды. Ол 1837 жылы ботаниктер Уильям Генри Харви мен Уильям Джексон Хукердің Оңтүстік Африкадан шыққан бір түрлі балдырды оның құрметіне Wardia деп атауымен құрметтелді.
Ward qualified as a member of the Royal College of Surgeons in London in 1814, then later became a fellow of the Linnean Society in 1852. His four sons, Stephen (born 1819), Nathaniel (born 1821), John (born 1824) and Richard (born 1831) all went on to qualify as doctors and surgeons. Stephen and Nathaniel after qualifying both worked as assistants with their father at the family East End practice. John joined the Royal Navy in 1846 as an assistant surgeon, serving with distinction on HMS Vengeance during the Crimean War, with the youngest son Richard having his own practice in Central London. His interest piqued, he saw that evaporated moisture condensed on the walls of the bottle during the day, and ran back down into the soil towards evening, maintaining a constant humidity. The glass case that he used to rear butterflies and grow plants was used widely during the time for introducing plants into the British colonies. His first experiments with plants inside glass cases started in 1830. In 1833 George Loddiges used Wardian cases for shipping plants from Australia and said that "whereas I used formerly to lose nineteen out of the twenty of the plants I imported during the voyage, nineteen out of the twenty is now the average of those that survive". Loddiges was the vice president of the Horticultural Society and Wardian cases became popular. He attempted to make a greenhouse at the Clapham garden on the principle of the Wardian case. This was however critiqued by John Lindley in the Gardeners' Chronicle, who wrote that "when it is opened and shut from day to day, it has no more right to the name [of Wardian case] than a common greenhouse". Lindley also wrote saying that Ward had an inordinate vanity and a desire to be "recognised [as] a second Newton". Dr Ward delivered a lecture on his discovery of a way to preserve plants in 1854 to the Royal Society at the Chelsea Physic Garden. He also worked on microscopy and helped in the development of the Chelsea Physic Garden as a member of the board. He was elected a fellow of the Royal Society in 1852. Nathaniel Bagshaw Ward died at St Leonards in Sussex and is buried in an unmarked grave in West Norwood Cemetery. He was honoured in 1837, when botanists William Henry Harvey and William Jackson Hooker named a species of moss from South Africa after him, Wardia.