Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ағылшын ботанігі (1759–1828)
English botanist (1759–1828)
Сэр Джеймс Эдвард Смит (2 желтоқсан 1759 – 17 наурыз 1828) – ағылшын ботаник және Линней қоғамын құрған адам.
Sir James Edward Smith (2 December 1759 – 17 March 1828) was an English botanist and founder of the Linnean Society.
Ерте өмір және білім
Смит 1759 жылы Норвич қаласында бай жүн саудагерінің ұлы болып дүниеге келді. Ол өте ерте жасынан-ақ табиғатқа жоғары қызығушылық танытты. 1780-ші жылдардың басында Эдинбург университетінің медицина курсына қабылданды, онда химияны Джозеф Блэкпен және табиғат тарихын Джон Уокермен бірге оқыды. Содан кейін 1783 жылы оқуын жалғастыру үшін Лондонға көшті. Смит сэр Джозеф Бэнкстің досы болды, оған швед табиғаттанушысы және ботанигі Карл Линнейдің кітаптарының, қолжазбаларының және үлгілерінің барлық жинағы ұсынылды, оның ұлы Карл Линней кішінің қайтыс болуынан кейін. Бэнкс сатып алудан бас тартты, бірақ Смит жинақты барған бағасы 1000 фунт стерлингке сатып алды. Жинақ 1784 жылы Лондонға жетті.
Smith was born in Norwich in 1759, the son of a wealthy wool merchant. He displayed a precocious interest in the natural world. During the early 1780s, he enrolled in the medical course at the University of Edinburgh where he studied chemistry under Joseph Black and natural history under John Walker. He then moved to London in 1783 to continue his studies. Smith was a friend of Sir Joseph Banks, who was offered the entire collection of books, manuscripts and specimens of the Swedish natural historian and botanist Carl Linnaeus following the death of his son Carolus Linnaeus the Younger. Banks declined the purchase, but Smith bought the collection for the bargain price of £1,000. The collection arrived in London in 1784,
Академиялық мансап
1786 және 1788 жылдар аралығында Смит Нидерланды, Франция, Италия және Швейцарияға үлкен саяхат жасап, ботаниктерді, сурет галереяларын және гербарийлерді аралады. Ол 1788 жылы Лондон Линней қоғамын құрды және оның алғашқы президенті болды, бұл қызметті өмірінің соңына дейін атқарды. 1796 жылы Норвичке оралып, Линней коллекциясын әкелді. Оның кітапханасы мен ботаникалық жинақтары Еуропаға танымал болды және континенттің түкпір-түкпірінен келген көптеген энтомологтар мен ботаниктер оны аралады. 1792 жылы ол Швеция Корольдік ғылым академиясының шетелдік мүшесі болып сайланды. 1796 жылы ол Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды. Смит өмірінің қалған отыз жылын ботаника туралы кітаптар мен мақалалар жазуға арнады. Оның кітаптарының ішінде «Британ флорасы» және «Ағылшын флорасы» (4 том, 1824 – 1828) бар. Ол 1808 және 1819 жылдар аралығында Риздің «Циклопедиясына» 3348 ботаникалық мақала жазды, бұл жұмысты бастаған пастор Уильям Вуд қайтыс болғаннан кейін. Одан өзге, ол 57 ботаниктің өмірбаянын жазды. Ол Джон Сибторп бастаған 18 ғасырдың маңызды ботаникалық басылымы – «Флора Грекаға» жеті том үлесін қосты. Смит баспагер және иллюстратор Джеймс Совербиге берген сипаттамалары арқылы жемісті ынтымақтастыққа қол жеткізді, одан кейін ол мүктер мен лишайниктерге деген қызығушылық танытты. Англия флорасын бейнелеу бұрын тек эстетикалық мақсаттармен қолдау тапқан, бірақ бағбандарлық және табиғаттануға қызығушылықтың артуымен «Жаңа Голландия ботаникасының үлгісі» және Джеймс Совербидің 36 томдық «Ағылшын ботаникасы» сияқты суреттелген басылымдар жаңа аудиторияға жетті. 1797 жылы Смит Солтүстік Америка жәндіктері туралы алғашқы кітап – «Грузияның сирек кездесетін қанатты жәндіктерінің табиғи тарихы» атты еңбегін жариялады. Онда Джон Эбботтың суреттері мен жазбалары, сондай-ақ Смит Эбботтың суреттеріне негізделген жаңа түрлердің сипаттамалары қамтылған. Смит Уильям Роскомен (оның құрметіне Роскоэа туысы аталды) достық қарым-қатынаста болғандықтан, 1806 және 1817 жылдар аралығында 5000 өсімдікті Ройлен гербарийін толықтыру үшін берді. Бұл Ливерпуль ботаникалық бағында сақталатын Смит гербарийіне айналды.
Between 1786 and 1788, Smith made the grand tour through the Netherlands, France, Italy and Switzerland visiting botanists, picture galleries and herbaria. He founded the Linnean Society of London in 1788, becoming its first President, a post he held until his death. He returned to live in Norwich in 1796 bringing with him the entire Linnean Collection. His library and botanical collections acquired European fame and was visited by numerous entomologists and botanists from all over the Continent. In 1792, he was elected a foreign member of the Royal Swedish Academy of Sciences. In 1796, he was elected a member of the American Philosophical Society. Smith spent the remaining thirty years of his life writing books and articles on botany. His books included Flora Britannica and The English Flora (4 volumes, 1824 – 1828). He contributed 3,348 botanical articles to Rees's Cyclopædia between 1808 and 1819, following the death of Rev. William Wood, who had started the work. In addition, he contributed 57 biographies of botanists. He contributed seven volumes to the major botanical publication of the eighteenth century, Flora Graeca, the publications begun by John Sibthorp. A fruitful collaboration was found through descriptions Smith supplied to publisher and illustrator, James Sowerby with whom he subsequently developed as passionate interest in mosses and lichens. Depiction of flora in England had previously only found patronage for aesthetic concerns, but an interest in gardening and natural history saw illustrated publications, such as the exotic A Specimen of the Botany of New Holland and James Sowerby's 36 volume English Botany, reach new audiences. In 1797, Smith published The Natural History of the Rarer Lepidopterous Insects of Georgia, the earliest book on North American insects. It included the illustrations and notes of John Abbot, with descriptions of new species by Smith based on Abbot's drawings. Smith's friendship with William Roscoe (after whom he named the genus Roscoea) saw him contribute 5000 plants, between 1806 and 1817, to supplement the Roylean Herbarium. This was to become the Smith Herbarium held by the Liverpool Botanical Garden.
Жеке өмір және өлім
Смит 1828 жылғы 17 наурызда 68 жасында Суррей көшесіндегі Норвичтегі үйінде қайтыс болды. Оның қайтысынан кейін Линней жинағы, сондай-ақ Смиттың жеке жинақтары Линней қоғамынан 3000 фунт стерлингке сатылып алынды. Ол 1796 жылы Плезанс Ривке үйленді, ол күйеуінен 49 жылға артық өмір сүрді және оның естеліктері мен хат алмасын өңдеді. Олар Лоустофттегі Сент-Маргарет шіркеуіне бірге жерленген. Оның қызы Фрэнсис Кэтрин Барнард (1796–1869) – жазушы болған.
Smith died at his Norwich home in Surrey Street on March 17, 1828, aged 68. After his death the Linnean Collection, together with Smith's own collections, were bought by the Linnean Society for £3,000. He was married in 1796 to Pleasance Reeve, who survived her husband by 49 years and edited his memoirs and correspondence. They are buried together at St Margaret's, Lowestoft. His niece, Frances Catherine Barnard (1796–1869), was an author.