Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мальдивтердегі исламның шолуы
Overview of Islam in Maldives
Ислам – Мальдивтердің мемлекеттік діні. 2008 жылғы Конституция, немесе "Fehi Gānoon" елдегі ислам заңдарының маңыздылығын бекітеді. Конституция азаматтық мәртебені мемлекеттік дінге адалуға байланыстыруды талап етеді, бұл заң жүзінде елдің барлық азаматтарын 100% мұсылман деп санайды.
Islam is the state religion of Maldives. The 2008 Constitution or "Fehi Gānoon" declares the significance of Islamic law in the country. The constitution requires that citizenship status be based on adherence to the state religion, which legally makes the country's citizens 100% Muslim.
Тарих
Мальдив аралдарындағы ислам әсері 10 ғасырға дейін жете алады, бұл аймақ туралы арап деректемелері шамамен 9-10 ғасырларға қатысты. 12 ғасырда Үнді мұхитындағы саудагерлер ретінде араптардың маңыздылығы Мальдивтердің соңғы будда патшасы Дховемидің 1153 жылы (немесе кейбір мыс тақталар бойынша 1193 жылы) ислам дінін қабылдауының себебін түсіндіруге көмектеседі. Осыдан кейін патша мұсылмандық атақ пен есімді (араб тілінде) – Сұлтан (ежелгі дивехи атақтары Маха Радун, Рас Килеге немесе Расгефанудан басқа) Мұхаммед әл-Адилді қабылдады, ол сексен төрт сұлтан мен сұлтаншадан тұратын алты исламдық династияның бастауын берді. Бұл 1932 жылға дейін жалғасты, сол кезде сұлтандық сайлаулы болды. Бұл хабарлама кейінгі дереккөздерде дауға түскенімен, ол мальдивтік мәдениеттің маңызды аспектілерін түсіндіреді. Мысалы, тарихи тұрғыдан алғанда, әкімшілік тілі ретінде араб тілі қолданылып келді, жақын мандағы мұсылман мемлекеттерінде қолданылатын парсы және урду тілдерінің орнына. Солтүстік Африкамен байланыстың тағы бір нышаны – Солтүстік Африканың көп бөлігінде қолданылған Малики фиқһ мектебі, ол 17 ғасырға дейін Мальдив аралдарында ресми тіл болды.
Islamic influence in the Maldives may date as far back as the 10th century, with mentions of the region by Arabic accounts dating to around the 9th and 10th centuries. The importance of the Arabs as traders in the Indian Ocean by the 12th century may partly explain why the last Buddhist king of Maldives Dhovemi converted to Islam in the year 1153 (or 1193, for certain copper plate grants give a later date). The king thereupon adopted the Muslim title and name (in Arabic) of Sultan (besides the old Dhivehi title of Maha Radun or Ras Kilege or Rasgefānu) Muhammad al Adil, initiating a series of six Islamic dynasties consisting of eighty four sultans and sultanas that lasted until 1932 when the sultanate became elective. Even though this report has been contested in later sources, it does explain some crucial aspects of Maldivian culture. For instance, historically Arabic has been the prime language of administration there, instead of the Persian and Urdu languages used in the nearby Muslim states. Another link to North Africa was the Maliki school of jurisprudence, used throughout most of North Africa, which was the official one in the Maldives until the 17th century.
Сомали теориясы
Кейбір ғалымдар Ибн Баттута Мальдив аралдарының мәтіндерін дұрыс оқымаған, сондай-ақ Солтүстік Африкалық Магреб/Берберлер шейхінің әңгімесіне бейімділік танытқан немесе оған жақын болған болуы мүмкін деп санайды. Ол кезде белгілі болған Шығыс Африкадан шыққандығы туралы мәліметтерге қарағанда. Тіпті Ибн Баттута Мальдив аралдарына сапар жасағанда, сол кездегі арал губернаторы сомалилік Абд Азиз Аль Могадишави болды. Ибн Баттута аралда болған кезде, тағы бір белгілі шейх – Африка мүйізінен келген білімді адам, шейх Нәжиб әл-Хабаши әл-Салих те болды. Оның қатысуы аралда Африка мүйізінен келген исламдық ықпалдың күшті екенін көрсетеді. Ғалымдар Әбу әл-Баракат Юсуф әл-Барбари Сомалилендтің солтүстік-батыс жағалауындағы маңызды сауда порты Бербера қаласының тұрғыны болуы мүмкін деген пікірде. Барбара немесе Барбарой (берберлер) – ортағасырлық араб және ежелгі грек географтары сомалилердің ата-бабаларын осылай атаған. Бұл Ибн Баттута Могадишоға келгенде де көрінеді, ол сол кездегі сұлтан Әбу Бакр ибн Шейх Омардың бербер (сомали) екенін айтады.
Some scholars have suggested the possibility of Ibn Battuta misreading Maldive texts, and having a bias or felt partial towards the North African Maghrebi/Berber narrative of this Shaykh. Instead of the East African origins account that was known as well at the time. Even when Ibn Battuta visited an island of the Maldives, the governor of the island at that time was Abd Aziz Al Mogadishawi, a Somali. Also another prominent Shaykh on the island during Ibn Battuta's stay, was Shaykh Najib al Habashi Al Salih, another learned man from the Horn of Africa. His presence Indicating a strong Horn of African Islamic presence on the Island. Scholars have spoken that Abu al Barakat Yusuf al Barbari might have been a resident of Berbera, a significant trading port on the north western coast of Somaliland. Barbara or Barbaroi (Berbers), as the ancestors of the Somalis were referred to by medieval Arab and ancient Greek geographers, respectively. This is also seen when Ibn Battuta visited Mogadishu, he mentions that the Sultan at that time 'Abu Bakr ibn Shaikh Omar', was a Berber (Somali).
Парсы теориясы
Раадавалхи мен Тарихтағы тағы бір түсіндірме бойынша, Әбу әл-Баракат Юсуф әл-Барбари – бұл Тәбризидегі Әбу әл-Баракат Юсуф Шамс уд Дин, сондай-ақ жергілікті жерде Табризугефану деп те белгілі болған. Араб жазуында әл-Барбари және әл-Табризи сөздері өте ұқсас, себебі сол кезде араб тілінде бір-бірінен айыру үшін жалпы контекстке тәуелді болатын бірнеше әріптер бірдей көрінетін. (Бұл кейін әріптердің үстіне немесе астына нүктелер қосылып, айтылуын нақтылау арқылы өзгерді – мысалы, қазіргі араб тіліндегі "ب" әрпінің астында нүкте бар, ал "ت" әрпі одан ұқсас, бірақ үстінде екі нүктесі бар). Сондықтан "ٮوسڡ الٮٮرٮرى" дегенді "Юсуф әт-Табризи" немесе "Юсуф әл-Барбари" деп оқуға болады.
Another interpretation, in the Raadavalhi and Taarikh, is that Abu al Barakat Yusuf al Barbari was Abu al Barakat Yusuf Shams ud Din at Tabrizi, also locally known as Tabrīzugefānu. In the Arabic script the words al Barbari and al Tabrizi are very much alike, owing to the fact that at the time, Arabic had several consonants that looked identical and could only be differentiated by overall context (this has since changed by addition of dots above or below letters to clarify pronunciation – For example, the letter "ب" in modern Arabic has a dot below, whereas the letter "ت" looks identical except there are two dots above it). "ٮوسڡ الٮٮرٮرى" could be read as "Yusuf at Tabrizi" or "Yusuf al Barbari".
Исламның ықпалы
Ислам – Мальдивтердің мемлекеттік діні, және 2008 жылы конституцияның қайта қаралуы бойынша азаматтар үшін оған мойынсұну заңды түрде талап етіледі: 9-бап, D бөлімі және 10-бапта былай делінген: «Мұсылман емес адам Мальдивтердің азаматы бола алмайды. Мальдивтердегі мемлекеттік дін – ислам. Ислам – Мальдивтердегі барлық заңдардың біріккен негізі болып табылады. Исламның ешбір қағидасына қайшы келетін заң Мальдивтерде қабылдануға тиіс емес». Салт-дәстүрлі исламдық шариғат кодексі Мальдивтердің негізгі заң кодексін құрайды, оны Президент, Бас прокурор, Ішкі істер министрлігі және Мәжіліс жергілікті Мальдив жағдайларына сәйкес түсіндіреді. «Financial Times» газеті бұл санды 200 деп көрсетеді. 2007 жылғы Маледегі жарылыс: 2007 жылдың 29 қыркүйегінде Мальдив астанасы Маледегі Ислам орталығының жанындағы Сұлтан паркінде қолдан жасалған бомба жарылып, 12 шетелдік турист жарақаттанды. Желтоқсан айында үш адам жарылысқа қатысқандығын мойындағаннан кейін 15 жылға бас бостандығынан айырылды. Түрмеге қамалғандардың екеуі – Мохамед Собах және Ахмед Амин, екеуі де 20 жастағы Мальдив тумалары, жазалары түрмеде отырудан үш жылдық сынақ мерзіміне ауыстырылды және 2010 жылдың тамызында босатылды. 2011 жылғы Исмаил Хилат Рашид дауы: 2012 жылдың ақпан айында Мальдив Ұлттық мұражайының 12 ғасырға дейінгі исламға дейінгі барлық экспонаттары шабуыл кезінде қиратылды: «Кейбір бөлшектерді жинауға болады, бірақ көбінесе олар құмтас, коралл және әк тастан жасалған және ұнтаққа айналды». Оның сөзіне göre, мұражайда елдің исламға дейінгі тарихын көрсетуге ештеңе қалмады. Зақымдалған заттардың ішінде алты жақты коралл мүсіні, Будданың үлкен бюсті, сондай-ақ түрлі тас және коралл мүсіндер болды.
Islam is the state religion of Maldives, and adherence to it is legally required for citizens by a revision of the constitution in 2008: Article 9, Section D and 10 states,A non Muslim may not become a citizen of the Maldives. The religion of the State of the Maldives is Islam. Islam shall be the one of the basis of all the laws of the Maldives. No law contrary to any tenet of Islam shall be enacted in the Maldives. The traditional Islamic law code of sharia forms the Maldives' basic code of law, as interpreted to conform to local Maldivian conditions by the President, the attorney general, the Ministry of Home Affairs, and the Majlis. The Financial Times puts the number at 200. 2007 Malé bombing: On 29 September 2007 a homemade bomb went off in Sultan Park near the Islamic Centre in the Maldivian capital Malé, injuring 12 foreign tourists. In December, three men were sentenced to 15 years in jail after they confessed to the bombing. Two of those imprisoned, Mohamed Sobah and Ahmed Amin both Maldivian natives in their early twenties had their sentences changed from incarceration to three year suspended sentences under observation and were later set free in August 2010. 2011 Ismail Khilath Rasheed controversy: In February 2012 almost all the Maldives National Museum's pre Islamic artifacts, dating back to before the 12th century, were destroyed during an attack: "Some of the pieces can be put together but mostly they are made of sandstone, coral and limestone, and they are reduced to powder." He said the museum had "nothing [left] to show" of the country's pre Islamic history. Among the damaged objects were a six faced coral statue, an high bust of Buddha, as well as assorted limestone and coral statues
Мальдивтердің діни ұстанымы және қоғамдық әдеп
2008 жылы жаңа конституция ратификацияланғаннан кейін Мальдив аралдарында көп партиялық демократия орнатылды. Мальдивтегі діни ғалымдар мен діни белсенділер "Адхаалат" партиясын құрды. Жаңа сөз бостандығы мен заңдардың жеңілдетілуі нәтижесінде Мальдив аралдарында радикализм мен түрлі діни ағымдар көбейді. Діни экстремизм мемлекет тарапынан бақыланды, себебі әр президенттік кезеңдегі коалициялық үкіметтерге "Адхаалат" партиясының өкілдері кірді. Ислам министрлігі мен маңызды атқарушы лауазымдар "Адхаалат" партиясымен ұсынылады. Мальдив аралдарында демократиялық заңға сәйкес жалпы киім талаптары сақталады және экстремизм ұзақ мерзімді түрме жазасымен жазаланады.
In 2008 after the ratification of the new constitution, multi party democracy was instated in the Maldives. The Maldivian religious party named the Adhaalath Party was founded by the religious scholars and religious activists. Under the new freedom of speech and relaxed laws radicalism and different forms of religious factions rose in Maldives. The religious extremism was controlled by the state, since in every presidency the coalition governments consisted with the Adhaalath Party's affiliation. The Islamic Ministry and major executive portfolio is represented by the Adaalath Party. In the Maldives, general clothing guidelines are observed as per democratic law instated and extremism is punishable by lengthy jail sentences.