Кіріспе

Американдық дипломат (1926–2015)

Роберт Эдвард Уайт (21 қыркүйек 1926 – 14 қаңтар 2015) – Парагвай (1977–1980) және Сальвадор (1980–1981) елдеріндегі АҚШ-тың елшісі қызметін атқарған американдық карьералық дипломат. Кейін ол Халықаралық саясат орталығының президенті болды.

Түпбақыры мен отбасылық өмірі

Ол Мельроуз қаласында, Массачусетс штатында дүниеге келген. Фулбрайт стипендиясын алғаннан кейін 1954 жылы Флетчер құқық және дипломатия мектебін бітірді. Уайт 2015 жылдың 14 қаңтарында 88 жасында несеп көпіршігі және простата қатерлі ісігінен қайтыс болды. Ол Мэри Энн Уайтқа үйленген және 5 баласы мен 3 немересі болды.

Мансап

1955 жылы АҚШ Сыртқы істер қызметіне қосылған Уайт Мемлекеттік департаментте және АҚШ делегацияларында, негізінен Латын Америкасында әртүрлі лауазымдарда қызмет етті. Оның қызметкерлік тағайындалған елдеріне Колумбия, Эквадор, Гондурас және Никарагуа кірді. 1968 жылдан 1970 жылға дейін ол Латын Америкасы аймағы бойынша Бейбітшілік корпусының өңірлік директорының орынбасары, кейін өңірлік директоры болып қызмет етті. 1975 жылдан 1977 жылға дейін Америка мемлекеттері ұйымындағы АҚШ-тың тұрақты өкілінің орынбасары болды. Лонг-Айленд университетінің профессоры Дж. Патрис МакШерри бұл жаңалықты "АҚШ әскери және барлау қызметтерінің Кондорды құпия серіктес немесе демеуші ретінде қолдап, олармен бірлесіп жұмыс істегенін көрсететін үнемі артып келе жатқан маңызды дәлелдің тағы бір бөлігі" деп сипаттады. Кабельде елші Уайт Парагвай қарулы күштерінің штаб бастығы, генерал Алехандро Фретес Давалоспен болған әңгімесін баяндайды. Ол оған Кондорға қатысқан Оңтүстік Америка барлау басшыларының "Панама каналы аймағындағы АҚШ байланыс орталығы арқылы бір-бірімен байланыста екенін" айтты, бұл орталық Латын Америкасының барлық аймағын қамтиды. Бұл орталық "Оңтүстік конус елдері арасындағы барлау ақпаратын үйлестіру үшін пайдаланылды". Уайт, хабарын Мемлекеттік хатшы Сайрус Вэнске жіберді, АҚШ-тың Кондормен байланысы Орландо Летелиер мен оның американдық әріптесі Ронни Моффиттің өліміне қатысты жүргізіліп жатқан тергеу барысында жария болуы мүмкін деп алаңдады. "Осы келісімді қайта қарап, оның жалғасуы АҚШ мүддесіне сай екеніне көз жеткізуге кеңес беремін", - деді ол.

Дипломатиялық карьерадан кейінгі өмір

1981 жылы Сыртқы істер қызметінен зейнетке шыққаннан кейін Уайт Карнеги халықаралық бейбітшілік қорындағы аға ғылыми қызметкер болып жұмыс істеді. Ол сондай-ақ Бостон қаласындағы Симмонс колледжінде халықаралық қатынастар профессоры болды. Бұған қоса, Уайт АҚШ-тың барлау органдарын реформалау жөніндегі тұрақты жұмысты жетекшілік етті.

Танымал мәдениетте

1983 жылы төрт миссионердің өлтірілуін көркемдеп бейнелеген "Жүректің таңдауы" телефильмінде Майк Фаррелл Елші Уайт рөлін сомдайды. Оливер Стоунның 1986 жылғы Сальвадор азамат соғысын көркемдеп көрсеткен "Сальвадор" фильмінде "Амбассадор Том Келли" (Майкл Мерфи ойнаған) кейіпкері Роберт Уайттың прототипі болды. Роберт Уайт 62 минуттық "Өлім аңғарына" ретроспективтік деректі фильмінде де түскен, ол фильм 2001 жылы шыққан "Сальвадор" DVD-сіне қосылған. "Сальвадор" фильмінің кейбір көркемдік элементтерін атап көрсеткенімен, Уайт Стоунның фильмін жалпы алғанда мақтап, оның нақты оқиғаларды қоршаған уайым мен бейшаралық сезімін дұрыс бейнелегенін айтты. Деректі фильмде Уайт АҚШ барлау қызметінің және Рейган әкімшілігінің Сальвадордағы әрекеттеріне қатысты сын-ескертпелерін қайталады.