Кіріспе

Леонхард Раувольф (немесе Леонхарт Раувольф) (21 маусым 1535 – 15 қыркүйек 1596) – неміс дәрігері, ботаник және саяхатшы. Оның ең басты белгілілігі 1573–75 жылдары Левант және Месопотамия аймақтарына жасаған сапарынан туындайды. Сапардың мақсаты – дәрілік шөптерді табу еді. Отанға оралғаннан кейін көп ұзамай, ол гербариймен бірге жаңа ботаникалық сипаттамалар жинағын жариялады. Кейін ол өзінің сапары туралы толық саяхаттық әңгіме жариялады.

Алғашқы жылдар

Жас Раувольф бастапқыда Виттенберг университетінде оқыды, содан кейін Оңтүстік Франциядағы Монпелье және Валенсия университеттерінде ботаника мен медицинаны оқыды. 1560 жылы Монпельеде Гийом Ронделедің шәкірті болды. 1564 жылы ол белгілі ботаник Кароль Клюзийді (бұрын Ронделедің студенті болған) кездестіру мүмкіндігіне қол жеткізді. 1565 жылы ол Бавариядағы Аугсбург қаласында жеке дәрігерлік практикасын ашты. Сол жылы ол үйленді.

Левант пен Месопотамия арқылы сапар

Раувольфтің Таяу Шығыстағы саяхаттарын оның қайын інісі Мелхиор Манлих мүмкін етті, ол Раувольфтің жаңа өсімдіктер мен дәрі-дәрмектермен қайтып оралуын үміттенеді, оларды оның фирмасы тиімді саудаға шығара алатын еді. Манлих фирмасының Ливандағы Триполидегі экспорттаушылармен сауда қатынастары бар еді. Раувольф өзінің саяхатын Аугсбургтен Оңтүстік Францияның Марсель қаласына барудан бастады, одан ол 1573 жылы Ливандағы Триполиге кемемен аттанды. Триполиден ол Алеппоға барды, онда көп айлар бойы тұрды. 1574 жылы Алепподан Бағдат пен Мосулға сапарлады. 1575 жылы ол Алеппо мен Триполиге қайтып оралды, содан кейін Иерусалимге жол тартты. 1576 жылы Аугсбургке оралды. Раувольф – Сирия мен Месопотамияға саяхат жасаған ортағасырдан кейінгі алғашқы еуропалық ботаник. Оралғаннан кейін көп ұзамай ол ботаникалық экспедицияларының нәтижелерін төртінші гербарийінде, "Viertes Kreutterbuech darein vil schoene und frembde Kreutter" деген атпен жариялады. Ботаникалық зерттеулермен қатар, Раувольф Левант аймағының халқы, салты мен көрікті жерлерін байқап, жазып алды. 1582 жылы ол оларды неміс тілінде "Aigentliche Beschreibung der Raiß inn die Morgenländerin" деп аталатын кітапта жариялады. Ағылшын тіліне аудармасы, "Др. Леонхарт Раувольфтің Шығыс елдеріне саяхаттары" (340 бет) 1693 жылы Джон Рей жинаған саяхаттар жинағында жарық көрді. Голланд тілінде де аударма жарық көрді. Раувольф кофе ішуді сипаттаған алғашқы еуропалықтардың бірі болды (ол кезде Еуропада белгілі емес еді): «Олар Chaube деп аталатын өте жақсы сусын ішеді, ол сия сияқты қара және ауру кезінде, әсіресе асқазан ауруларында өте пайдалы. Олар таңертең ерте, ашық жерлерде, ешқандай қорқынышсыз немесе алакөздіксіз, қытайлық тостақандардан, мүмкіндігінше ыстықтап, аздап сорып ішеді». Раувольфтің Ливандағы Триполиді сипаттауынан үзінді: Триполи қаласы үлкен, халқы көп және маңызды, себебі онда күн сайын теңіз және құрлық жолымен әкелінетін тауарлар көп. Қала Ливан тауының басына жақын, теңіз жағалауына қарай созылған кең жазықта орналасқан. Мұнда көптеген жүзімдіктер мен әдемі бақтар бар, көбінесе тік қоршаулармен қоршалған. Осы бақтарға кіргенде біз әртүрлі салаттар мен асүй шөптерін таптық, мысалы, эндива, салат, руккола, аспаржа, сельдерей, тархун, капуста, гүлді капуста, репа, қарақұмық, көкөніс, үлкен феннель, пияз, сарымсақ және т.б. Сондай-ақ, жемістер: су арбузы, қарпуз, қабақ, цитрул, баклажан, кунжут (жергілікті тұрғындар самсай дейді, оның тұқымдарын нанға себуге жиі қолданады) және тағы да көптеген жемістер бар; бірақ ең бастысы – колоказия, ол өте кең таралған және жыл бойы сатылады. Триполиде цитрон, лимон және апельсин де көптеп кездеседі. Триполиде су жетіспейді дейтін ештеңе жоқ, себебі бірнеше өзендер таудан төмен ағып, қаланың және бақтардың ішінде ағып өтеді, сондықтан бақтарда да, үйлерде де су жеткілікті.

Кейінгі жылдар

1588 жылы Аугсбург басшылары католиктік дінге қайта оралды, ал протестанттық оппозицияның жетекшісі Раувольф кетіп қалды. Одан кейін ол 8 жыл бойы Линц қаласында қалалық дәрігер болып жұмыс істеді. 1596 жылы ол Венгрияда түріктермен соғысқан императорлық әскерге қосылды, және сол жерде қайтыс болды. Ол 1597 жылы австриялықтар мен түріктер арасындағы шайқасқа бір жыл бұрын Вайценде дүниеден озды. 18 ғасырда Раувольфия (Rauvolfia Plum. ex L.) өсімдік туысы оның құрметіне аталды. Алхаги (Alhagi) өсімдік туысының, соның ішінде оның арабша атауының бастауы Раувольфтің ботаникалық еңбектерінде кездеседі.