Локомотивтер дөңгелек орналасуы: «Атлантика» түрі

Кіріспе

Темір жол локомотивінің дөңгелектер тізбегі

Уайт жүйесі бойынша бу локомотивтерін дөңгелектер тізбегі бойынша жіктеуде, 4-4-2 санаты төрт дөңгелекті басшасси, төрт жетекші және байланыстырылған дөңгелектер, сондай-ақ қазандық пен оттық салмағының бір бөлігін көтеріп тұратын екі қосымша дөңгелектен тұратын тізбекті білдіреді. Бұл тізбек 4-4-0 санатына қарағанда үлкен оттық пен қазандық орнатуға мүмкіндік береді. Бұл дөңгелектер тізбегі көбінесе «Атлантик» типі деп аталады, бірақ кейде Милуоки немесе 4-4-2 Милуоки деп те аталады, себебі Милуоки темір жолы оны жоғары жылдамдықты жолаушылар тасымалында қолданған.

Шолу

Дөңгелектің орналасуы және Atlantic типінің атауы 1895 жылдың ортасына дейін АҚШ-тағы теміржолдар арасындағы жолаушылар тасымалындағы бәсекелестікте танымал болды. Ал 4 4 2 Atlantic типінің танк локомотивтік нұсқасы алғаш рет 1880 жылы Ұлыбританияда пайда болды, Уильям Адамс Лондон, Тилбери және Саутхенд темір жолының (LT&SR) 1-классын 4 4 2T жобалаған кезде. 4 4 2T – бұл 4 4 0 американдық типті тендерлік локомотивтің танк локомотивіне баламасы, бірақ кабинаның артында отын бункерін орналастыру үшін рамасы кеңейтілген. Бұл локомотивтің артқы бөлігіндегі қосымша салмақты ұстап тұру үшін артқы осьтің қажеттілігін тудырды. Осылайша, 4 4 2 дөңгелектері бар танк локомотиві тендерлік нұсқадан бұрын пайда болды. 4 4 2 тендерлік локомотиві Америка Құрама Штаттарында пайда болды, ол 2 4 2 Columbia дөңгелектерінің орналасуынан дамыды, бұл үлгі тұрақсыз болған. Ол негізінен жолаушылар экспресс бағыттарында жұмыс істеу үшін салынды. Бұл типтің 4 4 0 американдық типінен артықшылығы – артқы дөңгелектер қозғалтқыш дөңгелектерінің артында үлкен және терең оттық орналастыруға мүмкіндік берді. 4 4 2 дөңгелектері бар тендерлік локомотивтің алғашқы қолданылуы 1888 жылы Джордж Стронгтың жобасы бойынша Hinkley локомотивтер зауытында салынған эксперименталдық екі оттық локомотивте болды. Локомотив сәтті болмады және көп ұзамай жойылды. Дөңгелектердің орналасуы 1894 жылы Baldwin локомотивтер зауытында Филадельфия және Рединг темір жолының Атлант жағалау желісі үшін салынған екінші Солтүстік Америкалық 4 4 2 тендерлік локомотив класының құрметіне аталды. Baldwin-нің 4 4 2 тендерлік локомотивтері туралы идеялары Ұлыбританияда, бастапқыда 1898 жылы Great Northern Railway (GNR) Генри Иватттың GNR Class C1 Klondyke Atlantic локомотивімен көшірілді. Одан кейін Джон Аспиналлдың 7-классы, Lancashire and Yorkshire Railway үшін High Flyer деп аталды, пайда болды.

Австрия-Мажарстан

Еуропалық Атлантика типтес алғашқы локомотиві – Kaiser Ferdinands Nordbahn (KFNB) австро-венгрлік IId класы болды. Ол 1895 жылдан бастап салынып, кейіннен Императорлық Корольдік Мемлекеттік Теміржолдарда (kaiserlich und königlich Staatsbahnen, kkStB) 308 класына жатты. 1901 жылдан бастап оған Австрияның Солтүстік-Батыс темір жолының (Österreichische Nordwestbahn, ÖNWB) XVIb класы, кейін kkStB 208 класы, одан кейін kkStB 108 класы қосылды. Бірақ олардың саны көп емес еді. Барлық үш кластың жалпы саны жүзден астам локомотивтерді құрады. Австрия локомотивтерінен өзге, Мажар мемлекеттік темір жолы (Magyar Államvasutak немесе MÁV) да бірнеше Атлантика кластарын пайдаланды.

Бельгия

1939 жылы Бельгияның Ұлттық теміржол компаниясы (NMBS/SNCB) Брюссель мен Остенд арасындағы бағытта жүретін жылдам, жеңіл қайық пойыздары үшін алты Class 12 ағымдас Атлантика локомотивін пайдануға енгізді. Рауль Нотесс жобалаған, жоғары жылдамдыққа қабілетті және сәтті Canadian Pacific Railway 4-4-4 Jubilee типіндегі жартылай ағымдас локомотивтер негізінде жасалған, бірақ Андре Хюеттің ағымдас формаға келтіру идеяларын қамтыған локомотивтер Джон Кокерилл компаниясы Сераинг қаласында салынды. Олар клапан механизмі мен қозғалысына қол жеткізу үшін тесіктерді қоспағанда, толық ағымдас формаға келтірілген, ал жылдамдық кезінде дірілді азайту үшін сыртқы клапан механизмі бар ішкі цилиндрлері болды. Бұл локомотивтер класы 1962 жылға дейін пайдалануда болды.

Германия

Атлантик, Германияда 2'В1' дөңгелек орналасуы ретінде белгілі, Германия штаттарында қысқа ғана уақытқа танымал болды. 1902 және 1906 жылдар аралығында Пруссия мемлекеттік темір жолдары екі бәсекелес жоба бойынша салынды: 159 локомотив Август фон Борристің жобасына және 79 локомотив Альфред де Гленнің жобасына сәйкес. 1908-1910 жылдар аралығында Hanomag 99 пруссиялық S 9 локомотивін құрастырды. Олардың барлығы – қаныққан бумен жұмыс істейтін төрт цилиндрлі күшті қозғалтқыштар еді. Пруссиялық Атлантиктер Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін көп ұзамай қызметтен алынды, ал кейбіреулері Франция, Бельгия және Польшаға берілді. Атлантиктер басқа да кейбір неміс мемлекеттерінде де пайдаланылды. 1898 жылдан бастап Пфальц темір жолы үшін P3.1 класының он екі локомотиві салынды. Сонымен қатар, 1905 жылдан бастап он бір Pfalz P4 класының локомотивтері құрастырылды. 1902 жылдан бастап Саксония Корольдік мемлекеттік темір жолдары үшін 15 сакс X V класты локомотивтері салынды. 1902 жылдан бастап Баденнің ірі герцогтығы темір жолдары үшін 18 Баден IId класты локомотивтері салынды. 1900 жылы Бавария Корольдік мемлекеттік темір жолы Америка Құрама Штаттарының Болдуин локомотивтер зауытынан екі 4-4-2 локомотивін импорттап, оларды Баварияның S 2/5 типтеріне жатқызды. 1904 жылы Maffei тағы да он локомотив құрастырды.

Үндістан

Үндістанда кең еңісті E класты локомотивтер 1940 жылдары қайта жаңартылып, 1970 жылдарға дейін қолданыста болды.

Жапония

1897 жылы Америка Құрама Штаттарындағы Балдуин локомотивтер зауыты 3 фут 6 дюймдік рельс өлшемі бар жапон темір жолы үшін 24 6600 Class Atlantics локомотивтерін жасады. Жапондық тапсырыс аяқталғаннан кейін, Оңтүстік Африканың Кейп үкіметі темір жолы үшін дәл осы жапондық үлгіде тағы алты локомотив салынды.

Мозамбик

1980 жылдарға қарай әлемде жұмыс істеген соңғы "Атлантик" локомотивтері Мозамбиктегі бірнеше "Кейп" локомотивтері ғана болды. Олар зейнеткерлікке шығарылғандарына қарамастан, 21-ші ғасырдың басына дейін жұмыс істеп, елдегі соңғы бумен жұмыс істейтін локомотивтердің біріне айналды. Көбінесе, олар "Гарратт" локомотивтерінен де үлкен және жаңа болса да, олардан ұзақ қызмет етті.

Филиппин

Манила темір жолы (Филиппин ұлттық темір жолының ата-бабасы) 1906 жылы Солтүстік Британдық локомотив компаниясынан бес 100 класты локомотив сатып алды. Бұл Филиппин қызметіндегі алғашқы тендерлік локомотивтер болды. 1949 жылы 7 американдық 4-8-2 локомотивтері де 100 класс ретінде нөмірленді, бұл локомотивтер Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қызметтен шығарылған болуы мүмкін.

Оңтүстік Африка

1897 жылы Кейп үкіметтік теміржолдарына (CGR) Кимберлидің оңтүстігіндегі учаскеге қосымша локомотивтер шұғыл түрде қажет болды. Осы кезде Англиядағы локомотив өндірісі ереуілдерден бұзылып, бір мезгілде бу кеме компаниялары Жақын арада барлық жүк тарифін екі есеге арттырды. Осының салдарынан Балдуин локомотивтер зауытынан алты локомотивке тапсырыс берілді. Бұл локомотивтер 3 фут 6 дюймдік рельс ені бар Жапон теміржолы үшін жасалған 6600 Class Atlantics локомотивтерінің жаңадан орындалған тапсырысына қосымша салынды. LT&SR 1897 жылдан кейін 4-4-2 танк локомотивтерін Class 37, Class 51 және Class 79 түрлерімен құрастыруды жалғастырды. Ұлы Солтүстік теміржолының (GNR) Генри Иватты 1898 және 1907 жылдар аралығында Йоркшир және Солтүстік Лондондағы аймақтық және қалалық пойыздар үшін алпыс C2 класты танк локомотивтерін жасады. XX ғасырдың басында Атлантикалық танк локомотивтері Ұлыбританияда кең таралды. Ұлы Орталық теміржолының 9K және 9L кластары 1903 және 1907 жылдар аралығында салынды. Кейіннен олар LNER C13 және C14 кластары болып өзгертілді. Ұлы Батыс теміржолының 2221 класы 1905 және 1912 жылдар аралығында салынды. Лондон және Солтүстік-Батыс теміржолының Precursor Tank класы 1906 және 1909 жылдар аралығында салынды. Лондон, Брайтон және Оңтүстік жағалау теміржолы I1 класы, I2 класы, I3 класы және I4 класы – төрт жаңа класс енгізді.

Тендерлік локомотивтер

Генри Иватттың 1898 жылғы GNR C1 Klondyke Atlantic және Джон Аспиналлдың L&YR Class 7 High Flyer локомотивтерінен кейін, олардың қырығы 1899 және 1902 жылдар аралығында салынған, британдық темір жолдар XX ғасырдың алғашқы онжылдығында «Атлантик» типіне үлкен қызығушылық танытты, әсіресе жедел жолаушылар пойызы қызметі үшін. 1902-1908 жылдар аралығында Иват өзінің GNR C1 класының сегіз үлкен қазандықты нұсқасын құрды, олар Үлкен қазандық C1 класы деп аталды. Бұл локомотивтер 1950 жылдардың басына дейін қызмет етті. 1903 жылы өзінің жобаларымен салыстыру үшін Ұлы Батыс темір жолының (GWR) Джордж Джексон Чёрчворд GWR No. 102 «La France» және 1905 жылы екі үлкен локомотив сатып алды. Оның екі цилиндрлі 2900 Saint класындағы локомотивтерінің он төрт мүшесі кейіннен осы дөңгелек орнатумен, соның ішінде төрт цилиндрлі GWR 4000 Star класы, No. 40 «Солтүстік жұлдызы» локомотивтерімен салынды немесе қайта жаңартылды. Кейіннен олардың барлығы 4-6-0 схемасына ауыстырылды. Солтүстік-шығыс темір жолының (NER) Уилсон Ворсделл 1903 және 1906 жылдар аралығында V және 4CC кластарын жобалаған, ал оның NER-дегі мұрагері Винсент Рейвен 1910 және 1917 жылдар аралығында V/09 және NER Z кластарын енгізді. 1918 жылы Ұлыбританияда 4-4-2 типі 4-6-0 типімен көптеп алмастырылды. Бұл «Атлантиктер» ерекше ағымдағы шатырлармен өнеркәсіптік дизайнер Отто Кулер жасаған. Олардың есептелген тарту күші болды. Бұл локомотивтің ерекшелігі – алдыңғы қосарланған оське берілген күш, ол жылдамдықпен жүру сапасын жақсартты. Сонымен қатар, локомотив жоғары жылдамдықта жұмыс істеуге арналғандықтан, Милуоки Роудс «Атлантик» локомотивтері стандартты бу сыбызғысының орнына Лесли A 125 типіндегі ауа дабылын орнатты. Олар F7 класының «Хадсон» локомотивтерімен де солай істеді, бірақ Leslie A 200 терең дабылымен. 1949 және 1951 жылдар аралығында төрт локомотив те пайдаланудан шығарылып, жартылай қиратылғандықтан, олардың ешқайсысы сақталған жоқ.

Following Henry Ivatt’s GNR Class C1 Klondyke Atlantic of 1898 and John Aspinall's L&YR Class 7 High Flyer, of which forty were built between 1899 and 1902, a lot of interest was shown in the Atlantic type by British railways during the first decade of the twentieth century, especially for express passenger train service. Between 1902 and 1908, Ivatt built eighty larger boilered versions of his GNR Class C1, which were known as the Large Boiler Class C1. These remained in service until the early 1950s. In 1903, for use in comparative trials against his own designs, George Jackson Churchward of the Great Western Railway (GWR) purchased three French De Glehn compound 4 4 2s, beginning with the GWR no. 102 La France and followed by two larger locomotives in 1905. Fourteen members of his two cylinder 2900 Saint class locomotives were subsequently either built or rebuilt with this wheel arrangement, including one four cylinder GWR 4000 Star class, no. 40 North Star. All of these were later rebuilt to a 4 6 0 wheel arrangement. Wilson Worsdell of the North Eastern Railway (NER) designed his classes V and 4CC between 1903 and 1906, while his successor on the NER, Vincent Raven, introduced his V/09 and NER Class Z classes between 1910 and 1917. By 1918, however, the 4 4 2 type had been largely superseded by the 4 6 0 type in the United Kingdom. These Atlantics with their distinctive streamlining shrouds were designed by industrial designer Otto Kuhler. Their calculated tractive effort was An unusual feature of this locomotive was the drive onto the front coupled axle, which improved riding quality at speed. In addition, due to the locomotive being designed to operate at higher speeds, the Milwaukee Road’s Atlantics were fitted with Leslie type A 125 air horns instead of the standard steam whistle. They would do the same with the class F7 Hudson class locomotives, but with the deeper Leslie A 200 horn. None survived, since all four locomotives were withdrawn and scrapped between 1949 and 1951.

Сақталған локомотивтер

АҚШ-та бірнеше 4-4-2 локомотивтері сақталған. Бұл ақпарат уақыт өте келе ескіре бастайтынын ескерсек, кейбір белгілі мысалдар:
Оңтүстік Тынық мұхитының 3025 нөмірі Лос-Анджелестегі Саяхаттау мұражайында, Калифорния штаты. Чикаго және Солтүстік-Батыс темір жолының 1015 нөмірі Сент-Луис, Миссури штатындағы Ұлттық көлік мұражайында. Пенсильвания темір жолының E6s локомотивінің 460 нөмірі Страсбург, Пенсильвания штатындағы Теміржол мұражайында.
Пенсильвания темір жолының 7002 нөмірі (бұрынғы 8063 нөмірі), Страсбург, Пенсильвания штатындағы Теміржол мұражайында. Ол сақталғаннан бері бу шығарған, бірақ қазір қозғалмайды. Мичиган орталық темір жолының 254 нөмірі (кейін 7953 нөмірі, содан кейін Нью-Йорк орталық темір жолының 8085 нөмірі, ал соңында Детройт, Толедо және Иртон темір жолына 45 нөмірімен сатылған) Дирборн, Мичиган штатындағы Генри Форд мұражайында. Нью-Джерси орталық темір жолының 592 нөмірі Балтимор, Мэриленд штатындағы B&O теміржол мұражайында.