Кіріспе
Судандағы ең көп таралған дін – Ислам. Судандағы ең көп таралған дін Ислам, ал мұсылмандар 1956 жылы тәуелсіздік алғаннан бері ұлттық үкіметтік институттарда үстемдік құрып келеді. БҰҰ-ның даму бағдарламасының мәліметінше, мұсылман халқы 97%-ды құрайды, оның ішінде көптеген араб және араб емес топтар бар. Қалған 3%-ы христиандық немесе дәстүрлі анимистік діндерді ұстанады. Мұсылмандар Нұба тауларынан басқа барлық аймақтарда басым. Судан мұсылмандарының көп бөлігі суфизмнің күшті ықпалындағы Малики мектебінің сунниттік Исламын ұстанады. Астана Хартумда шиит қауымдастықтары да бар. Ең маңызды айырмашылықтар суфилік бауырластықтардың арасында байқалады. Екі танымал бауырластық – Ансар мен Хатмия, тиісінше оппозициялық «Умма» және Демократиялық Одақтас партияларымен байланысты. Тек Дарфур аймағында ғана елдің қалған бөлігінде кездесетін суфилік бауырластықтар дәстүрлі түрде жоқ. Шариғат заңын әртүрлі әскери режимдер енгізді, ал оны елордадағы мұсылман емес азаматтарға қолдану мәселесі келіссөздер кезінде дау тудырды, бірақ солтүстік пен оңтүстік арасындағы қақтығыстың негізгі мәселелері келісімдерде көбінесе шешілді. Шариғат солтүстікте қолданылатын ұлттық құқықтық жүйенің негізі болып қала береді; оңтүстікте қолданылатын ұлттық заңнама «халықтың келісімі, құндылықтары және әдет-ғұрыптары» негізінде болуы керек. Көпшілігі құқықтық жүйеге негізделгеннен өзгеше діни немесе әдет-ғұрыпты сенімдері бар штаттарда немесе аймақтарда ұлттық заңдар осы сенімдерге сәйкес түзетулерге ие болуы мүмкін. Бүкіл елде шариғатты мұсылман емес азаматтарға қолдану шектелуі тиіс, ал соттар мұсылман емес азаматтарға қатысты шариғаттың қатаң жазаларын қолдануға өз еркімен шешім қабылдамайды. Судан 1956 жылдан бері үш демократиялық үкіметке ие болды, олардың барлығы шариғат заңын жойды. 2020 жылдың қыркүйегінде Судан конституциялық тұрғыдан секулярлық мемлекетке айналды, себебі Суданның өтпелі үкіметі дінді мемлекеттен бөлуге келісті, бұл 30 жылдық ислами үкіметтің және Солтүстік Африка мемлекетіндегі Исламның ресми мемлекеттік дін ретіндегі мәртебесін аяқтады. Бұл жаңа заңнама бұрынғы діннен бас тарту заңын және жазалау мақсатындағы жазғылықты да тоқтатты.
Islam is the most common religion in Sudan and Muslims have dominated national government institutions since independence in 1956. According to UNDP Sudan, the Muslim population is 97%, including numerous Arab and non Arab groups. The remaining 3% ascribe to either Christianity or traditional animist religions. Muslims predominate in all but Nuba Mountains region. The vast majority of Muslims in Sudan adhere to Sunni Islam of Maliki school of jurisprudence, deeply influenced with Sufism. There are also some Shia communities in Khartoum, the capital. The most significant divisions occur along the lines of the Sufi brotherhoods. Two popular brotherhoods, the Ansar and the Khatmia, are associated with the opposition Umma and Democratic Unionist Parties respectively. Only the Darfur region is traditionally lacking the presence of Sufi brotherhoods found in the rest of the country. Shari'a law has been installed by various military regimes, and its application to non Muslims in the capital was a contentious issue during the negotiations, but it and the other major issues underlying the north–south conflict have been largely resolved in the agreements. Shari'a is to continue to be the basis of the national legal system as it applies in the north; national legislation applicable to the south is to be based on "popular consensus, the values, and the customs of the people." In states or regions where a majority hold different religious or customary beliefs than those on which the legal system is based, the national laws may be amended to accord better with such beliefs. Throughout the country, the application of Shari'a to non Muslims is to be limited, and courts may not exercise their discretion to impose the harsher physical forms of Shari'a penalties on non Muslims. Sudan has had three democratic governments since 1956, all of which abolished Shari'a law. In September 2020, Sudan constitutionally became a secular state after Sudan's transitional government agreed to separate religion from the state, ending 30 years of Islamic rule and Islam as the official state religion in the North African nation. This new legislation also ended the former apostasy law and public flogging.
Тарих
Нубиялықтар мен арабтар арасында ислам дінінің пайда болуына дейін мәдени байланыс болған. Ислам Суданға солтүстіктен тарады, Амр ибн әл-Аас басқаруымен Мысырдың исламдық жаулап алуынан кейін Нубия бұрыннан-ақ христиандыққа көшкен, сонымен қатар Мысыр арқылы, сондықтан ескі нубиялық шіркеу копт христиандығын қабылдады. Нубияның христиандық корольдіктері – Нобатия, Макурия және Алодия 650, 1312 және 1504 жылдары исламдық шабуылдардың салдарынан құлады. 1504 жылдан бастап Солтүстік Суданды мұсылмандық Фунж сұлтанаты биледі. Оңтүстік Судан, яғни Оңтүстік Кордофан және қазіргі Оңтүстік Судан 19 ғасырға дейін христиандыққа немесе исламдыққа айналмады. Бұл аймақ Мұхаммед Әли билігінде исламдық үстемдікке түсті, содан бері діни және этникалық қақтығыстар үзіліссіз жалғасып келеді; Махдия көтерілістері (1881–1899) тіпті саяси исламизмнің бастауы ретінде қарастырылады және 1899–1955 жылдары британдық басқаруға әкелді. Араб мұсылман Солтүстігі мен қара африкалық христиан Оңтүстігі арасындағы нәсілдік және діни қақтығыстар Бірінші Судандық азаматтық соғысында (1955–1972), Екінші Судандық азаматтық соғысында (1983–2005), Дарфурдағы соғыста (2003–2010) және 2011 жылдан бері жалғасып келе жатқан қақтығыста қайтадан жанданды.