Польша-Осман соғысы (1620-1621): Дипломатиялық сәтсіздіктер, шарт бұзулар соғысқа алып келді. Қаржы тапшылығы жағдайды ушықтырды. Тарих, соғыс, Польша, Осман империясы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1620-21 жылдардағы Польша-Осман соғысының бір бөлігі
Part of the Polish Ottoman War of 1620–21
Кіріспе
Константинопольдегі Одақтың дипломатиялық миссиясының сәтсіздігі және екі тараптың да Буса шартын бұзуы (козактар мен татарлар шекара арқылы шабуылдарын тоқтатпағандықтан) 1620 жылдың басында Осман империясы мен Одақ арасындағы қарым-қатынастың тез нашарлауына әкеп соқты. Екі тарап та соғысқа дайындала бастады, бірақ сол кезде ешқайсысы да толықтай дайын болмады. 1620 жылы Осман империясы Польшаға қарсы соғыс жариялады және 1621 жылдың көктемінде шабуыл жасауды жоспарлады. Одақтың Сеймі гетман сұраған қаражаттың көп бөлігін мақұлдамады. Сенаттың құпия кеңесі Габсбургтердің өкілімен келісіп, 1620 жылы Одақтың әскерлерін жұмылдыруға шешім қабылдады, бірақ Сейм мүшелерінің көпшілігі поляк-литвалық күштердің жеткіліксіз және толық дайын емес деп ойлады. Гетман Станислав Жолкиевский, ол кезде 70 жастан асып, (Одақтың саясаты гетман сияқты мемлекеттік лауазымдардан міндетті түрде зейнеткерлікке шығуға мүмкіндік бермегендіктен) Осман империясымен болатын қақтығысты болжап, Осман әскерлерімен шетелде кездесуге шешім қабылдады, ол үшін Молдавия ең қолайлы орын болды. Бірақ сұлтан Польшамен одақтасқан Гаспар Грацианиді биліктен ығыстыру үшін Искендер-пашаны Молдавияға жіберді. Конецпольскийдің басын тігіп, сұлтанға жіберді; Герцог Корецкий, Молдавия аумақтарына жиі араласып, Константинополь түрмесінде өлім жазасына кесілді. Осындай маңызды жеңіске жеткен Осман II, Ұлы визир Әли Паша мен Габриэль Бетленнің кеңесімен, өзінің билігін нығайта немесе тіпті кеңейте алатынына сенді. Александр Ильяш Молдавияның билеушісі болып тағайындалды, ал көтерілісші Грациани 29 қыркүйекте қашып бара жатқанда қаза тапты.
Because of the failure of Commonwealth diplomatic mission to Constantinople, and violations of the Treaty of Busza by both sides (as Cossacks and Tatars continued their raids across the borders), relations between the Ottomans and the Commonwealth rapidly deteriorated in early 1620. Both sides began preparing for war, as neither was quite ready for it at the time. The Ottomans declared war against Poland in 1620 and planned to attack in the spring of 1621. The Commonwealth Sejm denied most funds the hetmans had asked for. The Senate's secret council finally decided, convinced by the Habsburgs' representative, to contribute the Commonwealth forces in 1620—even though many members of the Sejm thought that Polish–Lithuanian forces were neither sufficient nor fully prepared. Hetman Stanisław Żółkiewski, who was by then over 70 years old (as Commonwealth policy didn't allow for a possibility of forced retirement from government offices such as that of hetman), foresaw the coming confrontation with the Ottoman Empire and decided to meet Ottoman troops on foreign soil, Moldavia being the obvious choice. However, the sultan sent Iskender Pasha to Moldavia to remove Hospodar Gaspar Graziani, who had allied himself with Poland. Koniecpolski, Żółkiewski's head was mounted on a pike and sent to the sultan; Duke Korecki, having often meddled in Moldavian territories, was executed in prison in Constantinople. In the face of such an important victory, advised by grand vizier Ali Pasha and Gabriel Bethlen, Osman II decided that he could reinforce his rule or even extend it. Alexandru Iliaș was appointed as the ruler of Moldavia, the rebel Graziani having been killed during his flight on 29 September.
Салдары
Соғыстан 1000 мен 1500-ға жуық одақтас әскер аман қалды, ал татарлар Подолияға, Волыньге және Кіші Польшаның шығысына көшті. 1621 жылы Осман II басқарған 200 000–250 000 османдық сарбаздың әскері Эдирнеден Польша шекарасына қарай жорыққа шықты. Османдықтар Чекора шайқасындағы жеңісінен кейін Польша-Литва одағының оңтүстік бөлігін басып алуға үміттенді. Польша командирі Ян Карол Ходкевич қыркүйек айында 35 000-ға жуық поляк әскері мен казақтардың қолдауымен Днестрден өтіп, Хотын бекінісіне орналасып, османдықтардың баяу жылжуын тоқтатты. Хотын шайқасы барысында, бір айдан астам уақыт бойы (2 қыркүйек – 9 қазан 1621 ж.), одақтың гетманы сұлтанды күзгі алғашқы қар жауғанға дейін тоқтатты. Маусымның суынуы және шайқаста шамамен 40 000 адамның қаза болуы Осман II-ні келіссөздер жүргізуге мәжбүр етті. Қоршау аяқталуға бірнеше күн қалғанда, 24 қыркүйекте аға гетман бекіністе шаршап қайтыс болды. Шайқас нәтижесіз аяқталды, ал Хотын шарты осыны көрсетті, одаққа кейбір жеңілдіктер берілді, бірақ османдықтардың талаптарының бір бөлігі қанағаттандырылды. Осман II соғыстың нәтижесіз аяқталуын яничарлардың ынта-жігерінің жетіспеуіне және "бұзылуына" балады. Оның османдық армияны жаңғырту әрекеттері яничарлар мен консервативті "білімді" топтан жақсы қабылдамады. 18 мамыр 1622 жылы яничарлар мен медресе студенттері бастаған көтеріліс болды, Осман II тақтан түсірілді, ал екі күннен кейін көтерілісшілер оны өлтірді.
Between 1,000 and 1,500 Commonwealth men survived the battles, while the Tatars moved into Podolia, Wołyń and eastern Lesser Poland. In 1621 an army of 200,000–250,000 Ottoman veterans, led by Osman II, advanced from Edirne towards the Polish frontier. The Ottomans, following their victory in the Battle of Cecora, had high hopes of conquering the southern part of the Polish–Lithuanian Commonwealth. Polish commander Jan Karol Chodkiewicz crossed the Dniester in September with approximately 35,000 Polish troops and Cossack supporters and entrenched himself at the Chocim (Khotyn) Fortress, blocking the path of the slow Ottoman march. During the Battle of Khotyn, for more than a month (2 September – 9 October 1621), the Commonwealth hetman held the sultan at bay until the first autumn snow. The lateness of the season and the loss of approximately 40,000 men in battle compelled Osman II to initiate negotiations. A few days before the siege was to be lifted, on 24 September, the aged grand hetman died of exhaustion in the fortress. The battle was a stalemate and the resulting Treaty of Khotyn reflected it, providing some concessions to the Commonwealth but meeting some Ottoman demands. Osman II blamed the stalemate of war on the lack of zeal and the "degeneracy" of the Janissaries. His efforts at modernizing the Ottoman army were not well received by the Janissaries and the conservative "learned" class. A revolt led by Janissaries and the students of the madrases erupted on 18 May 1622 and Osman II was deposed, and two days later he was killed by the rebels.
Еске алу
Секора шайқасы Варшавадағы Белгісіз сарбаздың мазарында "CECORA 18–29 IX 1620" деген жазумен еске алынады.
The Battle of Cecora is commemorated on the Tomb of the Unknown Soldier, Warsaw, with the inscription "CECORA 18 – 29 IX 1620".