Кіріспе

Авиакоммодор Фердинанд Морис Феликс Уэст (19 қаңтар 1896 – 8 шілде 1988) – Ұлыбритания Корольдік әскери-әуе күштерінің жоғары шенді офицері, авиатор және жауға қарсы көрсеткен батылдығы үшін британдық және Ұлттар Достастығы күштеріне берілетін ең жоғары награда – Виктория кресімен марапатталған ағылшын.

Ерте өмір

1896 жылы 19 қаңтарда Лондонның Паддингтон ауданында туған "Фредди" Уэсттің әкесі 1902 жылы Екінші Бур соғысында қаза тапқан әскери шенеунік болды. Оның анасы Клеменс француздық, де ла Гарде де Сенье тегінен, және ол онымен бірге Италияның Милан қаласына көшіп кетті. 1913 жылы Генуя университетінде халықаралық құқық саласын оқыды, ал 1914 жылғы жазғы демалысында Цюрих банкінде жұмыс істеді. Оның анасы мен тәтесі Ахилл Раттимен жақын қарым-қатынаста болды, ол кейіннен Пий XI папасы аталды. Жас Фредди Уэст болашақ папамен бірге кем дегенде бір рет жергілікті тауға шығу экспедициясына қатысты, содан кейін Ватикан қабылдауына барды.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, ол 1914 жылы Британ армиясына қосылды, бастапқыда Корольдік армияның медициналық корпусында қарапайым сарбаз ретінде, ал 1915 жылдың мамырында офицерлік шен алып, Корольдік Мюнстер фюзелиерлеріне қосылды. 1915 жылы қарашада Батыс майданға қызметке жіберілді. 1917 жылдың басындағы бір ұшудан кейін Уэст Корольдік ұшу корпусына ауысуға шешім қабылдады, Бруклендсте бақылаушы ретінде оқып, 1917 жылдың сәуірінде No 3 эскадрильяға Францияға қайта оралды, 1917 жылдың шілдесіне қарай 100 сағаттан астам ұшу тәжірибесі жинақтаған толыққанды бақылаушы атанды. Алты ай және 225 сағат ұшқаннан кейін, ол Грантемде ұшқыш даярлығынан өту үшін Ұлыбританияға қайтарылды. 1918 жылдың қаңтарында No 8 эскадрильясына тағайындалып, жаяу әскер және танктермен бірлесіп әскери міндеттерді орындады. Наурыз айында лейтенант Уильям Хасламмен жұптасқан Уэст майдан үстінен бірнеше қауіпті миссияларды орындады, нәтижесінде 1918 жылдың 1 мамырында екеуі де Әскери крестпен марапатталды. 1918 жылдың 21 сәуірінде Уэст, бақылаушы Гриспен бірге, Германияның басты ұшқышы Манфред фон Рихтхофеннің соңғы шайқасына және құлауына куә болды. 1918 жылдың 18 маусымында Уэсттің ұшағына төрт Pfalz D. III барлаушы ұшағы шабуыл жасады. Вест жеке өзі бір ұшақты атып түсірді және қалғандарын шеберлікпен айналып өтіп, базаға қайтып келді. Келесі күні Уэстті Fokker DVII барлаушыларының тобы шабуылдады, ол 200 фут биіктікке түсіп, қашу үшін желкенді шарлар желісі арқылы ұшты.

Викторияның айқасы

Ол 22 жаста болған және Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде 8-ші эскадрилья, Корольдік әуе күштерінде капитан болған. Осыдан кейін жасаған ерлігі үшін оған VC ордені берілді. 1918 жылдың 12 тамызында британ армиясы ірі шабуылға кірісуге ниеттенген, бірақ оларға жаудың орналасқан жерлері туралы мәлімет қажет болды. Таңға қарай Уэст және оның бақылаушысы лейтенант Уильям Хаслам, Армстронг Уитворт FK 8 (сериялық нөмірі C8602) ұшағымен ұшып, тұманнан жарық көріп, жаудың жиналған жерін анықтады. Қатты жерден оқ жаудырғандарына қарамастан, олар дер кезінде жеті неміс истребителінің шабуылына ұшырады, Уэсттің аяғына оқ тиді, ал радио байланыс құралы бұзылды. Өзінің орналасқан жерін анықтауды жалғастыра отырып, ол шабуылға ұшырады және ұшағын осыншалықты шеберлікпен басқарды, осының арқасында оның бақылаушысы жау машиналарына бірнеше дұрыс оқ атып, оларды кері шегіндірді. Жаудың орнын толық анықтаған соң ғана ол өз жағына қайтуға тырысты. Жасынан қан ағуын тоқтату үшін аяқ киімін дауылпақ етіп орады. Әуежайға жетпеген Уэст одақтас әскерлердің артында қонды және қатты ауыртпалығына қарамастан, өзінің тапқандарын баяндауға талап етті. Оның сол аяғында бес жарақат болды, олардың бірі сан сүйегін сындырып, сан артериясын кесіп тастады, сондықтан оны ампутациялауға тура келді. Біраз уақыттан кейін ол Ұлыбританияға қайтарылды, онда 1918 жылдың 9 қарашасында Виктория кресімен марапатталғанын білді. Ампутациядан кейін жазылғаннан соң, Уэстке инновациялық швейцариялық жасанды аяқ орнатылды.

Корольдік әуе күштері

1919 жылы Уэстке RAF-те тұрақты лауазым берілді. Ол RAF Uxbridge-ке жіберілді, және біртіндеп ұшу қызметіне қайта оралды. 1936 жылы ол No. 4 эскадрилья RAF-ке қолбасшылық етті, содан кейін Финляндия және Балтық елдеріне әуе атташесі болып тағайындалды. Ол 1938 жылы фин әуе күштері үшін "Бристоль Бленхайм" жеңіл бомбалаушысын сатып алуға ықпал етті. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол 1939 жылдың соңында Францияда No. 50 қанатын басқарды. Кейіннен ол 1940 жылдың басында Римдегі британдық елшілігінде әуе атташесі болды, одан кейін Берндегі британдық өкілдігінің құрамында болды, онда ол Швейцарияға қашып кеткен одақтас ұшқыштарына көмектесті. Бір кезде оның жер асты қызметі үшін неміс гестапосы оның басына сыйлық тағайындады. Ол Савойяның Мафалда ханшайымының мәселесіне көмектесуге тырысты, бірақ көп нәрсе істей алмады. Соғыс аяқталғаннан кейін ол өз қызметі үшін Британ империясы орденінің командирі (CBE) атанды.

Соғыстан кейінгі өмір

Кейін Уэст авиация коммодоры шеніне ие болды. Еуропадағы соғыс аяқталғаннан кейін ол RAF-тен зейнетке шығып, 1946 жылдың қаңтар айында J. Arthur Rank Film Distributors компаниясына жұмысқа түсті, шетелде сату саласында қызмет етті. 1947 жылы басқарушы директор болып тағайындалды және 1958 жылға дейін осы қызметте болды, содан кейін төрағалық лауазымынан зейнетке шықты. Кейін Hurst Park Syndicate, Continental Shipyard Agencies, Technical Equipment Supplies Ltd, Tokalon Ltd және Terravia Trading Services компанияларында директор болып жұмыс істеді. Вестпен 1979 жылдың 27 мамырында өнер тарихшысы Анна Малиновска сұхбат алды. Сұхбат "Ұшқан дауыстар" (Pen & Sword Books, 2006) жинағында жарияланды. Ол сондай-ақ 1987 жылы британдық "HTV West" аймақтық коммерциялық телеарнасы түсірген "The Cavalry of the Clouds" деректі фильміне қатысты. Вестің Виктория ордені Императорлық соғыс мұражайында сақталады.