Кіріспе
Бірінші дүниежүзілік соғыстағы британдық ұшқыш Джордж Хокер (30 желтоқсан 1890 жыл - 23 қараша 1916 жыл) - Бірінші дүниежүзілік соғыстағы британдық ұшқыш. Жеті жеңіске қол жеткізген ол Виктория Крестімен марапатталған үшінші ұшқыш болды. Ол атақты неміс ұшқышы Манфред фон Рихтхофенмен ("Қызыл барон") болған жекпе-жекте қаза тапты, ол оны "британдық Боэльке" деп сипаттады.
Lanoe George Hawker, (30 December 1890 – 23 November 1916) was a British flying ace of the First World War. Having seven credited victories, he was the third pilot to receive the Victoria Cross, the highest decoration for gallantry awarded to British and Commonwealth servicemen. He was killed in a dogfight with the famous German flying ace Manfred von Richthofen ("The Red Baron"), who described him as "the British Boelcke".
Ерте өмір
Хоукер 1890 жылдың 30 желтоқсанында Англияның Гэмпшир графтығындағы Лонгпариш ауылында, лейтенант Генри Колли Хоукердің (R. N.) және Джулия Гордон Лану Хоукердің отбасында дүниеге келді. Оның анасы 74-ші Хайленд полкінің майоры Питер Уильям Лану Хоукердің қызы және автор Мэри Элизабет Хоукердің ("Лану Фальконер") әпкесі болды. Хоукердің ата-анасы алыс туыстар еді; Хоукердің әкесі Австралияда тұратын отбасының тармағынан шыққан, өйткені оның әкесі Джордж Чарльз Хоукер (Royal Navy адмиралы Эдвард Хоукердің ұлы) 1839 жылы көшіп, 1860 жылы Оңтүстік Австралия Ассамблеясының спикері болып сайланған. Хоукерлер отбасы әскери дәстүрімен белгілі болды, Елизавета I тұсынан бері әр ұрпақта әскери шендер беріліп келді. Хоукердің ірі туысы – Бірінші дүниежүзілік соғыста теңіз офицері болған және Альберт медалімен марапатталған Артур Багот еді. Лану Стуббингтон Хаус мектебінде оқыды, ал 11 жасында Дартмут Корольдік теңіз академиясына қабылданды. Өте зиялы және спортқа құштар болғанымен, денсаулығы нашар болды, бұл сарқырамаға әкелді. Теңіз қызметінің қиындығына шыдамағандықтан, ол Корольдік әскери академияға, Вулвичке, содан кейін офицер курсант ретінде Корольдік инженерлерге қосылды. Талантты ойлап табушы Хоукер барлық механикалық және инженерлік жаңалықтарға қызығушылық танытты. 1910 жылдың жазында ол Райт Flyer туралы фильм көрді, ал Борнмут қаласындағы ұшақтар көрсетіліміне қатысқаннан кейін авиацияға қызығушылық танытып, Хендонда өз қаражатымен ұшуға үйренді. 1913 жылдың 4 наурызында Хоукерге Корольдік Аэро Клубынан №435 Aviator's Certificate берілді. 1913 жылдың қазан айында 1-лейтенант болып жоғарылатылған ол 33-ші форттық ротамен Корк портына жіберілді. 1915 жылы №6 эскадрильяда қызмет еткен кезде капитан Хоукер капитан Луис Стрейнджбен дос болды. Эскадрилья сол кездегі әскери авиацияның көптеген салаларында алғашқылардың бірі болды, бұл көбінесе Стрейнджтің қиялы мен Хоукердің инженерлік шеберлігінің арқасында мүмкін болды. Олардың таланты Льюис пулеметтерін орнатудың әртүрлі әдістеріне әкелді, олардың бірі Хоукерге Виктория кресін сыйлады, ал екіншісі Стрейнджтің өмірін қауіпке тілді. Хоукердің осы кезеңдегі инновациялық идеялары жаңадан құрылған RFC-ге үлкен пайда әкелді. Ол Придюкс ыдыратылатын буынды пулемет таспасын ойлап табуға көмектесті, ағаш винттердің ұштарына матадан жасалған қорғаныш қаптамаларын қоюды бастады, терімен астарланған жамбас аяқ киімдерін пайдаланды және жаттығу үшін жердегі нысаналарға оқ тигізуге арналған қарапайым "қозғалмалы фюзеляж" құрылғысын жасады. 1916 жылы ол сондай-ақ (W. L. French-пен бірге) Льюис пулеметі үшін 97 оқтың сыйымдылығы бар "қос барабанды" жасады. Ол сынақтар үшін шілдеде шығарылды және түзетулерден кейін RFC және RNAS-қа жалпы қолданысқа енгізілді.
Викторияның айқасы
Маусым айындағы алғашқы әуе жеңісінен кейін, 1915 жылдың 25 шілдесінде, Пашендейл үстіндегі патрульдеу кезінде капитан Хокер басқа Бристоль Скаут С ұшағымен (сериялық нөмірі 1611) үш неміс ұшағына тікелей шабуыл жасады. Оның бұрынғы ұшағы (№1609) жарамсыз деп есептелген соң, Льюис пулеметін 1611-ге орнатқан болатын. Хокер сол күні алғашқы жеңісін оддағы ұшақтың бір толық барабанымен атып, оны айналдырып құлатқаннан кейін оддады. Екінші ұшақ зақымдалып жерге құлатты, ал үшіншісі – FFA 3 бөлімінің Albatros C. I ұшағы, шамамен 10 000 фут биіктікте шабуылдап, өртеніп құлады. (Ұшқыш оберлейтенант Уэбелакер және бақылаушы гауптман Розер қаза тапты.) Осы ерлігі үшін капитан Хокер Виктория кресімен марапатталды, ол үшінші әскери ұшқыш (және алғашқы истребитель ұшқышы) болды. Бұл сыйлықтан бұрын Вильям Барнард Родс Мурхаус бомбалау шабуылы кезінде көрсеткен батылдығы үшін, ал Реджинальд Уорнфорд Зепелинге қарсы шабуыл жасап, әуедегі неміс әскерінің дирижаблін құлатқандығы үшін марапатталған еді. Осы ұшу миссиясы капитан Хокердің шамамен бір жыл бойы үздіксіз ұшқан және шайқасқан көптеген миссияларының бірі ғана болды. Ол 1915 жылдың тамызында Scout немесе F.E.2 ұшағымен кем дегенде үш жеңіске қол жеткізді. 1915 жылдың соңында Хокер Англияға қайтарылды, ол жеті жеңіске ие болды (оның ішінде бір ұшақ тұтқынға алынды, үш ұшақ жойылды, біреуі «бақылаудан шықты» және біреуі «қонуға мәжбүр болды»), бұл оны алғашқы британдық әуе асқа превратилді және RFC қатарындағы белгілі тұлғаға айналдырды. Кейіннен бір миссияда үш ұшақты атып түсіру кейінірек көптеген ұшқыштар қайталаған жетістік екені айтылды және Хокер Виктория кресіне лайық болды ма деген сұрақтар туды. Алайда, 1915 жылдың ортасындағы әуе соғысының жағдайында тіпті бір ұшақты атып түсіру де сирек кездесетін жағдай еді, ал Виктория кресі жау ұшақтарының барлығы пулеметпен қаруланған деген негізде берілді. Одан да маңыздысы, 1915 жылдың жазының басында болашақ Luftstreitkräfte-нің неміс Feldflieger Abteilung екі орындық бақылау бөлімшелері Fokker Eindecker монопландарының үлгілерін алды, әр бөлімшеге бір Eindecker берілді, алға қарай атуға арналған пулеметі винтке тиюін болдырмайтын «синхронизация торымен» жабдықталған. Бұл құрылғыны қолданған алғашқы мәлімдеме, неміс армиясы растамаса да, 1915 жылдың 1 шілдесінде лейтенант Курт Винтгенс Лунэвильден 362 км қашықтықта жасады, Хокер үш жеңіске жеткеніне шамамен бір ай өткен соң. Сондықтан, Винтгенс және лейтенант Отто Паршау сияқты неміс ұшқыштары, тағы бір Eindecker пионері, ұшақтың барлық бөлігін нысанаға алып, жаудың бақылаушысының оққа түсіре алмайтын соқыр нүктесінен жақындап, жауға кішкентай нысананы көрсетудің қарапайым тактикасын қолдана алды. Хокер Британияда жұмыс істейтін синхронизаторлық құрылғы болмағандықтан, оның Бристоль Скаут ұшағында пулемет пилот кабинасының сол жағына орнатылып, 45 градус бұрышпен алға және бүйірге атылатын, винтке тиюін болдырмайтын еді. Ол жауға тек оң артқы жағынан ғана шабуылдай алатын, яғни бақылаушының оқ атуы оңай болатын бағыттан. Осылайша, үш шабуылдың әрқайсысында Хокер тікелей жаудың пулеметінің отына ұшырады.
Бірінші ұшқыштар эскадрильясы
1916 жылдың басында майор болып тағайындалды. Хокер Хунслоу-Хит әуежайында орналасқан 24-ші эскадрильяның, бірінші (бір орындық) истребитель эскадрильясының басшылығына тағайындалды, олар Airco DH.2 итергіш ұшағында ұшып жүрді. Соңғы екі ұшу апатында екі адам қаза болғаннан кейін, алдыңғы жағына орнатылған Льюис пулеметі бар жаңа истребитель, айналуға бейімділігімен тез танымал болды. Оның артқы жағындағы роторлық қозғалтқышы мен сезімтал басқару жүйесі оны өте жауапкершілікке ие етті. Хокер бұл алаңдаушылықты жою үшін DH.2 ұшағын эскадрильяның базасынан жоғары көтеріп, эскадрилья ұшқыштарының алдында бірнеше рет айналдырып, әр жолы қауіпсіз қонды. Қонақтан кейін, ол барлық ұшқыштарға айналудан қалай қалыпқа келтірудің дұрыс тәсілдерін егжей-тегжейлі түсіндірді. Ұшқыштар DH.2 ұшағының ерекшеліктеріне үйренгеннен кейін, оның маневрлеу қабілетін бағалай бастағандықтан, ұшаққа деген сенім тез артты. Содан кейін ол эскадрильяны 1916 жылдың ақпан айында Сомманың солтүстігіндегі Бертангльге бастап келді, онда эскадрилья 1916 жылғы шілдедегі Сомма шабуылына дейін Батыс майданында үстемдік құрған Императорлық Германия армиясының Флигертруппесінің Фокер Эйндекер монопландарына қарсы тұруға көмектесті. Хокердің "Барлық нәрсеге шабуыл жасау" деген агрессивті жеке философиясы оның 1916 жылғы 30 маусымдағы тактикалық бұйрығының толық мәтіні болды. Оның агрессивтілігімен шақырылған 24-ші эскадрилья қараша айына дейін 70 жеңіске жетті, бірақ 12 ұшақ пен 21 ұшқыш қаза тапты, жараланды немесе жоғалып кетті. Осы уақытта Хокер сақина тәрізді нысананы жасап, Льюис пулеметін DH.2-де бекіту үшін қысқыш пен серіппелі құрылғыны ойлап тапты. Ол сондай-ақ биіктеп ұшу кезінде аяздану қаупінен сақтану үшін стандартты жабдық ретінде таралған, жоғары жамбасқа дейін жететін қой терісінен жасалған "фуг бут" деп аталатын етіктерді жасады. 1916 жылдың ортасына қарай RFC саясаты эскадрилья командирлерін, оның ішінде Хокерді де операциялық ұшудан тыйым салды. Дегенмен, ол жиі шабуылдық патрульдер мен барлау рейстерін, әсіресе Сомма шайқасының майданында жалғастырды. Жыл өте келе, немістер майданға әлдеқайда күшті истребительдерді енгізді, бастапқыда Luftstreitkräfte-нің бірінші екі қанатты истребителі, бір пулеметі бар Halberstadt D. II, одан кейін одан да жетілдірілген, екі пулеметі бар Albatros D. I, DH.2 ұшағын жылдам ескірді.
Өлім
1916 жылғы 23 қарашада Airco DH.2 ұшағымен (сериялық нөмірі 5964) ұшып келе жатқан Хокер сағат 13:00-де капитан (кейін әуе вице-маршалы) Ж.О. Эндрюс басқарған және лейтенант (кейін әуе маршалы) Р.Х.М.С. Саундби кіретін "А" тобының бір бөлігі ретінде Bertangles әуежайынан ұшып шықты. Эндрюс Акиет үстінде екі неміс ұшағына шабуыл жасады. Жоғарыда неміс ұшақтарының үлкен тобын байқаған Эндрюс шабуылды тоқтатуды жоспарлады, бірақ Хокердің шабуылға түсіп жанын қиятындығын көрді. Эндрюс пен Саундби оны қолдау үшін оның ізінен ерді, Хокерге шабуыл жасаған немістердің біреуін ығыстырды, содан кейін оның қозғалтқышына оқ тиіп, Саундбинің оқ жаудырған қорғауымен шайқастан шықты. Басқа DH.2 ұшақтарымен байланыс үзілген Хокер, Jasta 2 тобының лейтенанты Манфред фон Рихтхофен басқарған Albatros D. II ұшағымен ұзаққа созылған тікұшақ шайқасын бастады. Albatros DH.2-ден жылдам, қуаттырақ және екі lMG 08 пулеметімен жақсы қаруланған. Рихтхофен шайқас барысында 900 оқ атты. Отын азайып бара жатқанын сезген Хокер шайқастан шығып, одақтас әскерлеріне қайта оралуға тырысты. "Қызыл Баронның" қаруы 50 метр қашықтықта істен шықты, бірақ оның соңғы атылған оқы Хокердің басының артына тиіп, оны дереу өлтірді. Оның ұшағы 300 метр биіктіктен айналып, Флерс жолындағы Бапумнан оңтүстікке қарай орналасқан Луизенхоф шаруашылығының шығысында құлады, осылай неміс эйсінің 11-ші құрбаны болды. Неміс гранадалықтары Хокерді Луизенхоф шаруашылығының шығысындағы жол жиегінде жерлегендерін хабарлады. Рихтхофен апаттан табылған Хокердің Льюис пулеметін трофей ретінде алып, пәтерінің есігінің үстіне іліп қойды. Майор Лану Джордж Хокер қабірі белгісіз жоғалып кеткен ұшқыштарды еске алу үшін Arras әуе қызметтерінің ескерткішіне жазылған.
Мұра
Хокердің түпнұсқалық Виктория кресі 1940 жылы Францияның құлауынан кейін Хокер отбасының мүліктері қалғанда жоғалып кетті. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін олар қайтып келгенде, олардың мүліктері, соның ішінде Виктория кресі ұрланғанын анықтады. 1960 жылдың 3 ақпанында Хокердің бауырына жаңа крес берілді, ол қазір Хендон қаласындағы Корольдік әуе күштері мұражайында сақталуда. 1967 жылы Лонгпариштегі Сент-Николас шіркеуіне Хокерді еске алу үшін (Франсис Скит салған) терезе орнатылды. Дизайн әуежайдың үстіндегі Санкт-Михаилді және алдыңғы жолда екі ұшқышты бейнелейді. Терезенің көшірмесі Орта Валлоптағы Армия авиациясы мұражайында сақталады. 2011 жылдың 11 қарашасында Хокердің құлап, жерленген жерінен бір шақырым қашықтықтағы Лигни Тиллой ауылында Хокерге арналған ескерткіш ашылды. Оны Корольдік әуе күштерінің XXIV эскадрильясы ауылдағы соғыс ескерткішінің жанында орнатты. Хокерді 1971 жылғы «Фон Рихтхофен және Браун» фильмінде Корин Редгрейв сомдады. 2008 жылғы «Қызыл барон» фильмінде оның рөлін Ричард Крайчо ойнады.