Кіріспе
Сөйлеу көпіршіктері (сондай-ақ, сөйлеу шарлары, диалог көпіршіктері немесе сөз көпіршіктері) – комикстерде, суреттерде және мультфильмдерде кейіпкердің сөзін немесе ойын сөздер (көбінесе суреттерді емес) арқылы түсінуге мүмкіндік беретін графикалық тәсіл. Сөзді көрсететін көпіршік пен ойды көрсететін көпіршік арасында жиі ресми айырма жасалады; ойды жеткізетін көпіршік көбінесе ой көпіршігі немесе әңгіме бұлты деп аталады.
Speech balloons (also speech bubbles, dialogue balloons, or word balloons) are a graphic convention used most commonly in comic books, comics, and cartoons to allow words (and much less often, pictures) to be understood as representing a character's speech or thoughts. A formal distinction is often made between the balloon that indicates speech and the one that indicates thoughts; the balloon that conveys thoughts is often referred to as a thought bubble or conversation cloud.
Тарих
Қазіргі сөйлеу бұрышының алғашқы белгілерінің бірі – «сөйлеу орамдары» – б.з. 600-900 жылдар аралығында Мезоамерика өнерінде сөйлеушілердің ауыздарына бірінші тұлғадағы сөздерді байланыстыратын жұқа сызықтар болды. Одан бұрынғы суреттерде оқиғалар тізбектей кадрлармен бейнеленген, ал олардың ішінде көпіршіктерге ұқсас мәтінмен сипаттамалар қолданылған. Мұндай мысалдардың бірі, бүгінгі Иорданияда орналасқан Капитолиядағы 2 ғасырға жататын грек тілінде жазылған фрескада кездеседі. Батыс графикалық өнерінде суреттегі кейіпкердің айтқанын көрсететін жазулар кем дегенде 13 ғасырдан бері пайда болған. Бұл белгілер 16 ғасырдың басында Еуропа бойынша кеңінен қолданылды. Сөздік көпіршіктер (кейде «бандерольдер» деп те аталады) 18 ғасырдағы жарияланған парақтарда пайда бола бастады, ал Америка революциясының саяси карикатуралары (соның ішінде Бенджамин Франклин жариялағандары) және британдық карикатурист Джеймс Гиллрей оларды жиі қолданды. Кейін олар қолданыстан шығып, бірақ 1904 жылға қарай қайтадан танымал болды, әйтсе де олар әлі де жаңалық саналғандықтан түсіндіруді қажет етті. 20 ғасырда комикс индустриясының дамуымен сөйлеу көпіршіктерінің пішімі стандартталып, біркелкі болды, бірақ әртүрлі мәдениеттерде (мысалы, АҚШ пен Жапония) қалыптасқан формалды конвенциялар айқын ерекшеленеді. Ұлыбританияда 1825 жылы ағылшын сатирикалық карикатурист Уильям Хит құрған The Glasgow Looking Glass әлемдегі алғашқы комикс журналы деп есептеледі. Онда әлемдегі алғашқы комикс жолағы бар, сонымен қатар сөйлеу көпіршіктерін алғаш рет қолданды. Ричард Ф. Оутколттың «Сары баласы» әдетте алғашқы американдық комикс кейіпкері деп саналады. Оның сөздері бастапқыда сары көйлегіне жазылған, бірақ қазіргідей сөздік көпіршіктер 1896 жылға дейін қосылды. 20 ғасырдың басында сөздік көпіршіктер кеңінен таралды. Сол кезден бері американдық комикстер мен комикс кітаптарының көпшілігі суреттерге қосымша мәтін (капшн) қолданбайды, мысалы, Хэл Фостердің «Принц Валиант» және 1930 жылдардағы алғашқы «Тарзан» комикстері. Еуропада мәтіндік комикстер көп болғандықтан, сөздік көпіршіктерді қабылдау баяу болды. Белгілі мысалдарға Ален Сент-Оганның «Зиг эт Пюс» (1925), Гержедің «Тинтиннің оқиғалары» (1929) және Роб Велдің «Спиру» (1938) жатады.
Сөйлеу бұршақтары
Ең көп таралған түрі – тілдік көпіршік. Ол екі жағдайда екі түрде қолданылады: панельдегі кейіпкер және панельден тыс кейіпкер. Панельдегі кейіпкер (оқырман қарап отырған комикстің панелінде толық немесе көбінесе көрінетін) сөйлеушіге қарай бағытталған, «құйрық» деп аталатын көрсеткіші бар көпіршікті пайдаланады. Бір кейіпкердің панельде бірнеше көпіршігі болғанда, көбінесе сөйлеушінің басына ең жақын көпіршік ғана құйрықты болады, ал қалғандары оған тар жолақтар арқылы тізбектеледі. Бұл стиль Mad Magazine журналында диалог негізіндегі «сұрақ-жауап» әзілдерінің көп қолданылуына байланысты жиі кездеседі. Панельден тыс кейіпкердің (комикстерде «экраннан тыс» болудың баламасы) бірнеше нұсқасы бар, олардың кейбіреулері өте ерекше. Біріншісі – сөйлеушінің орнын көрсететін құйрығы бар стандартты тілдік көпіршік (кейде соңында нақты кейіпкерлерді білдіретін символмен келеді). Мангадан бастау алған екінші нұсқада құйрық сыртқа емес, көпіршік ішіне қарай бағытталады. (Бұл құйрық әлі де сөйлеушіге қарай бағытталады.) Үшінші нұсқада құйрық панельдің қабырғасына жалғасатын тарылған бөлікпен алмастырылады. Мұны Маржане Сатрапидің (Персеполис авторы) туындыларында көруге болады. Комикстерде құйрығы жоқ көпіршік сөйлеушінің оқырманның көру қабілетінен тыс жерде ғана емес, сонымен қатар көзқарасы бар кейіпкерге көрінбейтінін білдіреді, көбінесе көпшіліктің белгісіз бір мүшесі ретінде. Панель сахнасынан алыс орналасқан кейіпкерлер (кеңістікте немесе уақытта) құйрығы жоқ шар тәрізді көпіршіктерде сөйлей алады; бұл қолданыс, фильмдердегі дауыстауға тең, американдық комикстерде драмалық контраст үшін жиі кездеседі. Суреттерден айырмашылығы, мұндай көпіршіктердің бұрыштары ешқашан панельдің бұрыштарымен сәйкес келмейді; одан әрі ажырату үшін, олар көбінесе қос контурмен, басқа түс фонмен немесе дәйексөз белгілерімен беріледі.
Ой шашы
Ойлы көпіршіктер екі түрде қолданылады: тізбекті ойлы көпіршік және "тұманды" көпіршік. Тізбекті ойлы көпіршік – мультфильмдерде ойлауды бейнелеудің дерлік жалпыға ортақ символы. Ол ойдың мәтінін қамтитын үлкен, бұлтқа ұқсас көпіршіктен және кейіпкерге қарай барып, азая түсетін кішкентай дөңгелек көпіршіктер тізбегінен тұрады. Кейбір суретшілер бұлт пішіндес емес, эллипстік көпіршіктерді де қолданады. Көбінесе, Снупи мен Гарфилд сияқты адам емес кейіпкерлер ойлы көпіршіктер арқылы "сөйлейді". Олар кейіпкердің аузы байланып немесе сөйлей алмайтын жағдайларда да қолданылуы мүмкін. Тағы бір, көбірек таралмаған ойлы көпіршік түрі пайда болды: "тұманды" ойлы көпіршік. Мангада (мысалы, Кен Акамацу сияқты суретшілер) қолданылатын бұл көпіршік көбінесе дөңгелек пішінде болады, бірақ оның жиегі сызық емес, бір-біріне жақын орналасқан ұштардан тұрады, бұл тұманды әсерін тудырады. Тұманды ойлы көпіршіктерде құйрық болмайды және олар ойлап отырған кейіпкердің жанына орналастырылады. Ойды жеткізудің тиімсіз тәсілі ретінде қарастырылады, себебі олар ойлаушының басына тікелей бекітіледі, ал жазулар сияқты басқа тәсілдер ойды және баяндауды бірдей жеткізе алады және кейіпкер ойлап отырған панельден мүлдем бөлек орналасуы мүмкін. Дегенмен, олар ағымдағы кейіпкердің көзқарасымен шектеледі. Мысалы, Алан Мур мен Дэвид Ллойдтың "V for Vendetta" туындысында бір тарауда, жазулармен берілген монолог бір кейіпкердің ойын ғана емес, сонымен қатар басқа үш кейіпкердің көңіл-күйін, жағдайын және іс-қимылдарын да көрсетеді.
Басқа нысандар
Сөйлеу шарларының пішіні қосымша ақпарат беру үшін қолданылуы мүмкін. Көбінесе қолданылатындары:
Шығай шары (айқай көпіршігі) кейіпкердің айқайлап немесе қатты дауыстап сөйлеп жатқанын көрсетеді, әдетте тік тік сызықтармен немесе қалың сызықпен бейнеленеді, оны бояуға болады. Мұндай шардағы әріптер әдеттегідей ірі немесе қою болады. Хабар тарату шары (радио шары деп те аталады) найзағайдың суретіне ұқсас тік құйрыққа және төртбұрышты немесе тік сызықты контурға ие болуы мүмкін. Әріптер кейде қалыңдатылмайды. Хабар тарату шары сөйлеушінің телефон, радио немесе теледидар сияқты электрондық құралдар арқылы немесе робот ретінде байланыс жасайтынын көрсетеді. Жұмсақ сөйлеу шары әдетте нүктелі немесе үзіліс-үзіліс контурмен, кішкентай шрифтпен немесе сұр әріптермен салынады, бұл дауыстың жұмсақтығын көрсетеді, себебі көптеген сөздер қара түспен басылады. Мангада кездесетін тағы бір түрі – батыстың ой-шарына ұқсас. Мұздық шарының төменгі жағында "мұздықтар" болады, бұл "суық" жаулықты білдіреді. Монстр шарынан қан немесе шырыш тамшылайды. Түсті шары эмоцияны жеткізу үшін қолданылуы мүмкін, мысалы, қызыл – ашуды, ал жасыл – қызғанышты білдіреді. Бұл стиль қазіргі комикстерде сирек қолданылады. Балама ретінде (әсіресе онлайн комикстерде) кім сөйлеп жатқанын көрсету үшін түстер қолданылуы мүмкін. Басты кейіпкерлердің көбінесе жеке тақырыптық түстері болады, ал олардың сөйлеу шарлары көбінесе сол түспен боялады, әсіресе сөйлеу шарларын бағыттау үшін кейіпкерлер көрінбейтін жағдайларда.
Scream bubbles indicate a character is screaming or shouting, usually with a jagged outline or a thicker line which can be colored. Their lettering is usually larger or bolder than normal. Broadcast bubbles (also known as radio bubbles) may have a jagged tail like the conventional drawing of a lightning flash and either a squared off or jagged outline. Letters are sometimes italicised without also being bold. Broadcast bubbles indicate that the speaker is communicating through an electronic device, such as a telephone, radio or television, or is robotic. Whisper bubbles are usually drawn with a dashed (dotted) outline, smaller font or gray lettering to indicate the tone is softer, as most speech is printed in black. Another form, sometimes encountered in manga, looks like an occidental thought bubble. Icicle bubbles have jagged "icicles" on the lower edge, representing "cold" hostility. Monster bubbles have blood or slime dripping from them. Colored bubbles can be used to convey the emotion that goes with the speech, such as red for anger or green for envy. This style is seldom used in modern comics. Alternatively (especially in online published comics), colours can be used to provide an additional cue about who is speaking. Main characters often have individual thematic colours, and their speech bubbles are frequently tinted with their colour; especially in situations when there are not any characters visible for speech bubbles to point toward.
Тақырыптар
Тақырыптар әдетте оқиға орнын және уақытын көрсету сияқты баяндау мақсаттарында қолданылады, сондай-ақ редакциялық түсініктеме беру үшін де пайдаланылады. Олар көбінесе тік төртбұрышты болып, кадрдың шетіне жақын орналасады. Көбінесе тақырыптар кейіпкерлердің сөз тіркемелерінен (сөздерін білдіретін дөңгелектерден) өзгешеліктерін көрсету үшін боялады, ал сөз тіркемелері көбінесе ақ түсті болады. Заманауи комикстерде тақырыптар жиі ішкі монологты немесе әдеттегі сөйлеуді жеткізу үшін қолданылады.
Өнерге ерекше ерекшеліктері
Кейбір кейіпкерлер мен комикстер дәстүрден өзгеше қарым-қатынас әдістерін қолданады. Бәлкім, ең танымал мысал – ерте американдық комикс кейіпкері Сары бала. Оның сөздері (басқа кейіпкерлердікі емес) үлкен, алжапқыш сияқты көйлегіне жазылатын. 1980-жылдардың басындағы «Shirt Tales» американдық анимациялық телесериалы да осы қағиданы пайдаланды, бірақ кейіпкерлердің ойларына қарай жануарлар бейнесіндегі кейіпкерлер киетін «T-shirt» көйлектеріндегі сөз тіркестерін өзгертіп отырды. Сондай-ақ, Дейв Симнің «Cerebus the Aardvark» комиксі үшін жасаған форманың көптеген нұсқалары да назар аударуға лайық. Сим, тікшеңнің пішініне, мөлшеріне, орналасуына, сондай-ақ оның ішіндегі әріптердің пішініне қарай, сөйлеуші туралы көп ақпарат бере алатын. Бұл әртүрлі психикалық күйлерге (мастық, т.б.) арналған жеке тікшеңдерді, эхо эффектін және жалғыз ғана көрінетін шабыт үшін арнайы тікшеңдер класын қамтиды. Әртүрлі сөйлеу түрлеріне арналған сөйлеу тікшеңдерімен және әртүрлі әріптермен тәжірибе жасаған алғашқы пионерлердің бірі – Уолт Келли, оның «Pogo» комиксі үшін. Дикон Мушрат қара әріптермен сөйлейді, П.Т. Бриджпорт цирк плакаттарының стилінде, Саркофаг Макабр көңіл айту карточкаларымен, ал «Мырза Шошқа» (Никита Хрущевтің пародиасы) жалған кириллицамен сөйлейді. «Астерикс» француз комикс-сериалында Госкини мен Удерзо алыс немесе көрінбейтін сөйлеушіні көрсету үшін құйрығы жоқ тікшеңдерді қолданады. Олар сондай-ақ әртүрлі ұлттардың кейіпкерлері үшін әртүрлі әріптерді пайдалану арқылы тәжірибе жасады, олардың Астерикс түсінбейтін басқа тілде сөйлейтінін көрсету үшін; готтар қара әріппен, гректер бұрышты әріптермен (бірақ галлдық басты кейіпкерлер түсінеді, сондықтан бұл тіл емес, акцент), норвегиялықтар «Nørdic åccents» акцентімен, ал египеттіктер жалған иероглифтермен (бейнелі суреттер мен ребустар) сөйлейді. «Астерикс және Рим Агенты» кітабында сөйлеу тікшеңдерімен жасалған тағы бір тәжірибе болды. Бұл агент – бір ғана жақсы тілеумен адамдар арасында араздық тудыратын, зұлым манипулятор. Оның құрбандары дауласып, бір-бірімен соғысып, жасыл түсті сөйлеу тікшеңдерінде сөйлейді. Комикстерде шрифттерді өзгерту – жиі қолданылатын тәсіл. Нейл Гайман жазған және Тодд Клейн әріптеген «Sandman» сериясында әрбір кейіпкерге тән шрифтпен жазылған сөйлеу тікшеңдері бар. Мысалы, басты кейіпкер, мұңды Арман, толқынды жиектері бар, қара түсті, ұқсас толқынды ақ әріптері бар тікшеңдерде сөйлейді. Оның әпкесі, шашыраңқы және ойшыл Делирий, көп түсті жарылыс фонында, біркелкі емес әріптермен сөйлейді, ал бейшара қара қасқыр Мэтью, сызықты, бұрышты тікшеңдерде, сызылған әріптермен сөйлейді. Джон Ди сияқты басқа кейіпкерлердің де өзіне тән ерекше пішінді тікшеңдері бар. «Mad» журналының «Monroe» комиксінде кейбір сөздерді мағынасын күшейту үшін үлкен немесе ерекше шрифттермен жазады. Мангада сюжетке қажетті сөздерді тікшеңдерге қоюға бейімділік бар, ал тікшеңдердің сыртындағы кішкентай сызбалар қосымша түсініктемелер береді, көбінесе ирония үшін немесе олардың әлдеқайда кішірек дауыста айтылғанын көрсету үшін қолданылады. «Negima» манга сериясындағы Сацуки Йоцуба ерекше, өйткені ол толығымен жақтағы жазумен сөйлейді.
Графикалық белгілер
Сөйлеу бұршақтары кейіпкердің сөздерін ғана емес, сонымен қатар эмоцияларын, дауыс ырғағын және белгісіз тілді де көрсету үшін қолданылады.
Белгілеу белгілері
Комикстер өнерінің әмбебап белгілерінің бірі – кейіпкердің эмоцияларын кез келген сөйлемнен гөрі әлдеқайда тиімді көрсету үшін бір ғана тыныш белгіні пайдалану. Бір үлкен сұрақ белгісі бар тілше (?) (көбінесе қолмен салынады, әріптердің құрамына кірмейді) шатасуды немесе білімсіздікті білдіреді. Айқай белгісі (!) таңғалуды немесе қорқынышты көрсетеді. Бұл тәсіл еуропалық комикстер дәстүрінде жиі қолданылады, бельгиялық суретші Гержедің "Тинтиннің оқиғалары" сериясы осыған жақсы мысал. Кейде тыныш белгілері кейіпкердің басының үстінде, тілшесіз дербес тұрады. Мангада эллипсис (яғни үш нүкте) үндеудің болмауынан гөрі маңыздырақ түрде үнсіздікті білдіру үшін қолданылады. Бұл әсіресе кейіпкер бірдеңе деуі тиіс болғанда, таңырқаған үнсіздікті көрсету үшін немесе оқырманнан сарказмды күту кезінде байқалады. Эллипсис, кейіпкердің маңдайындағы үлкен тер тамшысымен бірге (әдетте, басқа адамдардың іс-әрекеттерінен туындаған ұят, шатасу немесе қысылуды көрсетеді) – жапондық графикалық белгілердің бірі, ол әлемдегі басқа комикстерде де қолданыла бастады, бірақ батыс дәстүрінде әлі де сирек кездеседі. Жапон тілінде тіпті "жайсыз үнсіздік" деген дыбыс эффектісі бар, шиин (シーン).
Шетел тілдері
Көптеген комикстерде, повествованиеға жат сөздер, бірақ оқырман үшін аудармада көрсетілген сөздер жақшалармен немесе үшбұрыштармен қоршалған. Гилберт Эрнандестің Паломар туралы сериясы ағылшын тілінде жазылған, бірақ оқиғасы негізінен испан тілінде сөйлейтін елде өтеді. Сондықтан, испан тіліндегі сөйлеулер жақшасыз жазылса, кейде ағылшын тіліндегі сөйлеулер жақшалардың ішінде жазылады, бұл сериядағы негізгі испан тіліндегі кейіпкерлерге түсініксіз екенін көрсетеді. Кейбір комикстерде сөйлеу балонында шет тіліндегі нақты сөздер келтіріледі, ал аудармасы – аяқ жазба ретінде беріледі; мысалы, Астерикс комиксіндегі латын тіліндегі нақыл сөздер осылай жасалған. Stand Still, Stay Silent веб-комиксінде кейіпкерлер бір көріністе бес түрлі тілде сөйлей алады, көптеген диалогтар тілдік белгілерсіз болады (қай тілде сөйленіп жатыр дегенді көбінесе сөйлейтін және кімге сөйленіп жатыр дегеннен түсініледі), бірақ маңызды жағдайларда тілді көрсету үшін кішкентай тулар қолданылады. Тағы бір қағида – шетелдік тілді ерекше шрифтпен жазу; мысалы, Астерикстегі готтар қара шрифтпен сөйлейді. Жапон тілінде екі жазу бағыты бар (тік, дәстүрлі бағыт; және көлденең, көптеген басқа тілдер сияқты), сондықтан мангада аударылған шетелдік тілдегі сөздер көлденең мәтінмен көрсетіледі.
Gilbert Hernandez's series about Palomar is written in English, but supposed to take place mainly in a Hispanic country. Thus, what is supposed to be representations of Spanish speech is written without brackets, but occasional actual English speech is written within brackets, to indicate that it is unintelligible to the main Hispanophone characters in the series. Some comics will have the actual foreign language in the speech balloon, with the translation as a footnote; this is done with Latin aphorisms in Asterix. In the webcomic Stand Still, Stay Silent, in which characters may speak up to five different languages in the same scene, most dialogue is unmarked (languages mostly being inferred by who is speaking and to whom), but miniature flags indicate the language being spoken where this is relevant. Another convention is to put the foreign speech in a distinctive lettering style; for example, Asterix's Goths speak in blackletter. Since the Japanese language uses two writing directionalities (vertical, which is the traditional direction; and horizontal, as most other languages), manga has a convention of representing translated foreign speech as horizontal text.
Үлкен Z
Американдық комикстерде ұйқының дыбысы Z әрпінің тізбегі түрінде бейнеленеді, бұл әдет кем дегенде Рудольф Диркстің 20 ғасырдың басындағы "Каценяммер балалары" комиксінен бастау алады. Бұл тәжірибе тіпті бір ғана Z әрпіне дейін тоғытылды, сондықтан осы әріппен ғана толтырылған сөз тіркегі көпіршігі көбінесе әзілді комикстерде кейіпкердің ұйықтап жатқанын көрсетеді. Мысалы, мұны Чарльз Шульцтің "Peanuts" комикстерінде көруге болады. "Z" дыбысының және ұйқы кезіндегі хрық-хрық дыбысының арасындағы ұқсастық басқа елдерде де жиі кездеседі. Дегенмен, жапон мангасында ұйқының кең таралған символы – кейіпкердің мұрынынан шығатын үлкен сорғыш көпіршік.
Сөйлеу бұрышының ішіндегі суреттер
Әнші кейіпкерлердің сөз тіркектеріне көбінесе музыкалық ноталар салынады. «Арчи» комикстерінің «Мелоди Валентин» кейіпкері, «Джози мен Пуссикэтс» комиксіндегі тұлға, әнмен айтқандай сөйлейтінін көрсету үшін әрқашан сөз тіркегіне музыкалық ноталар қояды. Жоғарыда аталған Альберт Удерцо «Астерикс» сериясындағы тіл буып тұрған сөздерді өте жұмсақ, тәтті дауысты бейнелейтін әдемі гүлдермен көркейтеді (әдетте осы кейіпкердің күшті ашуынан бұрын). Буалшақ ішінде немесе кейіпкердің басының үстінде өзгертілген «буалшақты» ой түйіні ретінде қалқып жүзетін, сызығында найзағайы бар дауылды бұлт – ашуды көрсетеді, ол әрқашан ауызша білдірілмейді. Кейде кейіпкер ой жаңартса немесе мәселені шешуді ойласа, шамдар қолданылады. Батыс әлемінде дөрекі сөздерді мағынасыз символдар тізбегімен (&%$@*$#) алмастыру жиі кездеседі, олар кейде «грауликстер» деп аталады. Әдетте балаларға немесе жасөспірімдерге арналған комикстерде жаман сөздер оның орнына көбірек немесе аздау суреттермен және экспрессионистік символдармен цензураланады. Мысалы, біреуді шошқа деп атаудың орнына, сөз тіркегіне шошқа суреті салынады. Мысалы, Франсиско Ибанез жасаған испандық «Мортадело» сериясы. «Мортадело» тікелей балаларға арналмаса да, ол Франсиско Франконың диктатурасы кезінде, цензура кең таралған және дөрекі тілге тыйым салынған кезде басталды. Ибанездің кейіпкерлері ашуланғанда, олардың тіркектерінде есек бастары, найзағай, дәретханалар, қаздар және тіпті жалған жапон әріптері жиі кездеседі. 2003 жылы испан режиссері Хавьер Фессер «Мортаделоны» фильмге түсірген кезде, оның басқаша сәтті бейімделуіне тағылған сынның бірі – кейіпкердің комикстерде ешқашан пайда болмаған сөздерді қолдануы болды. Фессер: «Егер сіз шошқаға түскен найзағайды қамтитын сөз тіркегін көрсеңіз, кейіпкердің не айтып жатқанын елестетесіз бе?» – деді.
Кезектілігі
Комикстер мен графикалық романдардағы әңгімелердің мәнін түсіну үшін оларды дұрыс ретпен оқу қажет. Сондықтан, сөйлесу көпіршіктерін қалай оқу керектігі туралы белгілі бір ережелер қалыптасқан. Жеке көпіршіктер тілдің бағытына сәйкес оқылады. Мысалы, ағылшын тілінде бір панельдегі көпіршіктер солдан оңға қарай оқылады, ал жапон тілінде – керісінше. Кейде көпіршіктер бірінің үстіне бірін "жинақталған" күйде болады, екі кейіпкердің әрқайсының бірнеше көпіршігі тік бағанмен орналасады. Мұндай тік бағандар жоғарыдан төменге қарай оқылады.
Баллондардың құрамы
Бірнеше рет комикс суретшілері сөздерді (немесе осыған ұқсас повестволеуші құралдарды) нақты заттай қолданған, әдетте әзілді мета-мақсаттар үшін. Мысалы, "Жеміс бағы" комиксінде Шредер ойнаған ноталар кейде затқа айналып, Рождестволық әшекейлер немесе құстар қондыратын жерлер сияқты түрлі мақсаттарда қолданылады. Кейде сөздердің пішіні комикстің ортасына тәуелді болады: итальяндық "Sturmtruppen" комиксінде температура тым төмен болғанда олар қатып, жарылады, ал "Арчи" комиксінде Аляскадан келген екі адам ауаның қаншалықты суық екенін айтқанда, олардың сөздері айтқанда қатып қалғанын, ал сөздерді естіу үшін ерітуге тура келгенін айтты. Фламандтық "Suske en Wiske" сериясында бірде математикалық формулаларға толы ойды қайшымен кесіп, ішін қапқа құйып, кейінірек сақтау үшін жинайды (бұл Гарри Поттер сериясындағы есілдікке ұқсамайды). Осы серияда кейде сөздерді ұстап, оларды нақты шарларға айналдырып, немесе сөздер сөздердің жанынан шығып, сөйлеушінің қозғалысы соншалықты жылдам болғанын көрсетеді, оның сөздері оның жылдамдығына жете алмайды, яғни дыбыс жылдамдығынан асып түседі. "Роджер Раббитті кім цензуралады?" романында өлтірілген мультфильм кейіпкерінің соңғы сөздері оның денесінің астында сөздердің пішінінде табылады.
Компьютерлік сөйлеу шаштары
Көптеген сандық суретшілер әртүрлі мақсаттағы иллюстрациялық бағдарламалармен тіл буып тұрған тілектерді (сөздерді) жасайды. Comic Book Creator (Microsoft Windows үшін), Comic Life (Mac OS X және Windows үшін) сияқты өнімдер кәсіби емес пайдаланушылар назарына арналған.
Кодтау
Юникод символы 2010 жылы Юникод 6.0 нұсқасында қосылды. Оны Slack және GitHub платформаларында ":speech balloon:" деп те қолдануға болады. (":left speech bubble:") 2014 жылы Юникод 7.0 нұсқасында қосылды. 👁️🗨️ КӨЗ СӨЙЛЕУ КӨПІРШІГІНІҢ ІШІНДЕ – 2015 жылы Emoji 2.0 нұсқасына қосылған ZWJ тізбегі.