Кіріспе
Мәтінді бөлетін бос орын. Жазуда бос орын – сөздерді, сөйлемдерді, буынға бөлудегі буындарды және басқа да жазбаша немесе баспалы глифтерді (символдарды) бөлетін бос аймақ. Тілдер арасында бос орынды қолдану ережелері әртүрлі, ал кейбір тілдерде бұл ережелер күрделі болуы мүмкін. Сөздер арасындағы бос орындар оқырманға сөздерді анықтауды жеңілдетеді және "қазір мұнда" мен "ешқайда" сияқты екіұштылықтарды болдырмайды. Олар сондай-ақ адам немесе бағдарлама жаңа жолды қай жерден бастау керектігін анықтауға көмектеседі. Бетке жинау кезінде әр түрлі енді символдарды қолдану сияқты, әр түрлі енді бос орындарды да пайдалануға болады. Символдардан айырмашылығы, бетке жинаудағы бос орындар көбінесе мәтінді туралау үшін созылады. Ал, жазу машинасының барлық символдарында, бос орындарды қоса алғанда, әдетте бір ғана ені болады. Жазу машинасы кеңінен қолданысқа енгеннен кейін, оның кейбір ережелері типография мен баспа жұмыстарының дизайнына әсер етті. Мәтінді компьютерде бейнелеу, символдардың ені сияқты механикалық және физикалық шектеулерді ең кем дегенде екі жолмен жеңуге мүмкіндік береді: Unicode сияқты символдарды кодтау жүйелері бірнеше енді бос орындарды ұсынады, олар әр түрлі сандық кодтармен белгіленеді. Мысалы, Unicode U+0020 – «қалыпты» бос орын символы, ал U+00A0 жаңа жол басталмауы керек екенін көрсетеді, ал U+2003 бір эм еніне тең бос орынды білдіреді. Мұндай символдар жиынтығы «Ақ бос орын» деп аталады. Форматтау және графикалық тілдер мен бағдарламалық құралдар бос орындарды қолдануда көбірек икемділік береді. Мысалы, SVG, PostScript және тағы да көптеген тілдер символдарды экранға немесе бетке белгілі (x, y) координаттарда салуға мүмкіндік береді. Әрбір сөзді белгілі бір бастапқы координатта салғанда, мұндай бағдарламалар бос орындарды «салуға» қажеті жоқ (бұл дұрыс мәтінді қайта алуда қиындықтар тудыруы мүмкін). Сол сияқты, мәтін өңдегіштер мәтінді «толық негіздеуге» болады, барлық жолдардың ұзындығын бірдей ету үшін сөздер арасындағы бос орындарды созады (механикалық Линотип машиналары сияқты). Дәлдік шығыс құрылғыларының физикалық мүмкіндіктерімен шектеледі.
In writing, a space is a blank area that separates words, sentences, syllables (in syllabification) and other written or printed glyphs (characters). Conventions for spacing vary among languages, and in some languages the spacing rules are complex. Inter word spaces ease the reader's task of identifying words, and avoid outright ambiguities such as "now here" vs. "nowhere". They also provide convenient guides for where a human or program may start new lines. Typesetting can use spaces of varying widths, just as it can use graphic characters of varying widths. Unlike graphic characters, typeset spaces are commonly stretched in order to align text. The typewriter, on the other hand, typically has only one width for all characters, including spaces. Following widespread acceptance of the typewriter, some typewriter conventions influenced typography and the design of printed works. Computer representation of text facilitates getting around mechanical and physical limitations such as character widths in at least two ways:
Character encodings such as Unicode provide spaces of several widths, which are encoded using distinct numeric code points. For example, Unicode U+0020 is the "normal" space character, but U+00A0 adds the meaning that a new line should not be started there, while U+2003 represents a space with a fixed width of one em. Collectively, such characters are called Whitespace characters. Formatting and drawing languages and software commonly provide much more flexibility in spacing. For example, SVG, PostScript, and countless other languages enable drawing characters at specific (x,y) coordinates on a screen or page. By drawing each word at a specific starting coordinate, such programs need not "draw" spaces at all (this can lead to difficulties in extracting the correct text back out). Similarly, word processors can "fully justify" text, stretching inter word spaces to make all lines the same length (as can mechanical Linotype machines). Precision is limited by physical capabilities of output devices.
Сөздердің арасында
Қазіргі ағылшын тілінде сөздерді бөлу үшін бос орын қолданылады, бірақ барлық тілдерде осы тәсіл қолданылмайды. Латын тілінде сөздерді бөлу үшін аралықтар шамамен 600-800 жылдары ғана қолданыла бастады. Ежелгі еврей және араб тілдерінде дауысты әріптердің жетіспеуіне байланысты, сөздерді анық жазу үшін аралықтар жартылай қолданылды. Ең ертедегі грек жазуында да сөздерді бөлу үшін аралықтар емес, нүктелер қолданылған, бірақ бұл практика көп ұзамай үздіксіз жазу (scriptura continua) арқылы ығыстырылды. Кейіннен ирланд және англосаксон жазушылары сөз аралықтарын қолдана бастады, бұл Йорк Алькуинының каролингтік кішкентай әріптерді жасауынан және жазушылардың оны қабылдауынан кейін басталды. Аралықтар Италия мен Франциядағы Ренессанс дәуірінде, содан кейін 16 ғасырдың соңында Византияда стандартқа айналды; кейін 17 ғасырда кириллицадағы славян тілдеріне енді, ал қазіргі заманда ғана қазіргі санскритке енді. CJK тілдері көбінесе қытай таңбалары мен канадан тұратын мәтінмен жұмыс істегенде бос орындарды қолданбайды. Жапон тілінде бос орындар кейде адамдардың тегін есімдерінен ажырату үшін, түсірілген бөлшектерді (әсіресе тақырып бөлшегі «ва») көрсету үшін және белгілі бір әдеби немесе көркемдік эффектілер үшін қолданылуы мүмкін. Дегенмен, қазіргі корей тілінде бос орындар жазу жүйесінің маңызды бөлігі болып табылады (Батыс әсерінен туындаған), өйткені хангул әрпінің фонетикалық сипаты екіұштылықты болдырмау үшін сөздерді бөлуді қажет етеді, қытай таңбаларынан айырмашылығы, олар көбінесе бір-бірінен жақсы ажыратылады. Корей тілінде бос орындар зат есімдерді, зат есімдер мен бөлшектерді, сын есімдерді және етістіктерді бөлу үшін қолданылады; кейбір күрделі сөздер мен тіркестер үшін бос орындар қолданылуы немесе қолданылмауы мүмкін, мысалы, «Корея Республикасы» тіркесі әдетте бос орынсыз жазылады – 대한민국, бос орынмен емес – 대한 민국. Рундық мәтіндер сөздерді бөлу үшін нүктелі сызық немесе қос нүкте сияқты тыныс белгілерін пайдаланады. Бұл үшін екі Unicode символы бар: және .
Сөйлемдер арасында
Латын әліпбиіне негізделген тілдерде сөйлемдерді арақашықтықпен жазудың әртүрлі әдістері 15 ғасырда жылжымалы әріптердің пайда болуынан бері қолданылып келеді. Бір бос орын (кейде француздық аралық деп аталады, q. v.). Бұл ISO негізгі латын әліпбиін пайдаланатын көптеген елдерде жарияланған және аяқталған жазба жұмыстарда, сондай-ақ цифрлық (World Wide Web) медиада қолданылатын кең таралған қағида. Веб-браузерлер әдетте мәтінді көрсету кезінде бастапқы кодтағы бір және бірнеше бос орындарды ажырата алмайды, егер мәтінге «ақ кеңістік» CSS атрибуты берілмесе. Бұл атрибут қойылмаса, бос орындардың тізбегін бір бос орынға дейін қысқарту HTML бастапқы кодын машинамен оқуға ыңғайлы етуге мүмкіндік береді, бірақ көрсетілген беттің арақашықтығын бақылау мүмкіндігінен айырылуына әкеледі. Екі есе бос орын (ағылшын аралығы). Кейде бұл қағида жазу машиналарындағы моноширінді қаріптерді пайдаланудан туындаған деп есептеледі. Дегенмен, сөйлемдер арасындағы аралықты сөздерден гөрі көбірек ету туралы нұсқаулар ғасырлар бойы қолданылып келген, ал жазу машинасындағы екі бос орын оқуға қолайлылықты арттыруға бағытталған типографтардың бұрынғы ережелеріне ең жақын келген. Кең аралықтарды типографтар мен машинистерлер екінші дүниежүзілік соғысқа дейін қолдана берді, содан кейін типографтар жарияланған басылымдарда сөйлемдер арасындағы аралыққа біртіндеп көшті, ал машинистерлер екі бос орынды қолдануды жалғастырды. Бір кеңейтілген бос орын, әдетте сөз аралығынан бір және үштен бір бөлігіне дейін немесе одан сәл кем. Бұл аралық 19 ғасырдан бұрын типографияда қолданылған. Ол басқа да жазу машинасына жатпайтын жүйелерде де қолданылған, мысалы Linotype машинасы және TeX жүйесі. Қазіргі заманғы компьютерлік цифрлық қаріптер соңғы тыныс белгісінен кейін аралықты да реттей алады, бұл стандартты сөз аралығынан сәл кеңірек орын жасайды. Типографиялық материалдағы сөйлем аралықтарының дұрыс мөлшері туралы пікір таластар болды. «Типографиялық стиль элементтері» сөйлем аралықтары үшін тек бір сөз аралығы қажет екенін көрсетеді. Психологиялық зерттеулер «оқырмандар нүктеден кейін екі бос орын болғанда тиімдірек оқи алады» деген тұжырым жасады.