Кіріспе

Украиналық еврей жазушысы Миха Йозеф Бердычевский немесе Миха Йозеф Бин Горион (7 тамыз 1865 – 18 қараша 1921) (тегі сондай-ақ Бердичевский деп жазылады) – Украинада туған иврит тілінде жазған жазушы, журналист және ғалым. Ол яһудилерді өз ойлау жолын өзгертуге, яһуди дінінің, дәстүрінің және тарихының басып отырған догмаларынан азат болуға шақырды, сонымен қатар ежелгі яһуди мифтері мен аңыздарымен жұмыстырғандығымен де белгілі. Ол иврит, идиш және неміс тілдерінде жазған және "неміс әдебиеті әлемінде құрметке ие болған Берлинде тұратын алғашқы еврей жазушысы" деп сипатталған.

Өмірбаян

Миха Йозеф Бердычевский 1865 жылы Подолия губернаторлығының Меджибож қаласында (қазіргі Меджибиж) хасид раввиндерінің отбасында дүниеге келген. Оның әкесі қала раввині еді. Жастық шағында ол еврей ағартушылығының еңбектерін оқи бастады, және олардың ықпалы оның шығармаларында байқалады. Бердычевскийдің бірінші әйелі оның діни емес әдебиетпен айналысуына оның отбасы қарсылық білдіргендіктен ажырасуға мәжбүр болды. Содан кейін ол Воложин иешивасына көшті, бірақ онда да дәстүрлі емес әдебиеттерді іздеуі ашу-ыза мен қарсылық тудырды. Оның алғашқы жарияланымдарының бірі – 1888 жылы «Ха Мелиц» газетінде жарияланған «Хетциц В’нифга» (הציץ ונפגע – иврит тілінде, сөзбе-сөз «қарап, зиян шекті», яғни «ересіге бой алды») атты мақаласы болды. Осы кезеңдегі шығармаларының көп бөлігі poleмикалық сипатта болды, ал оның эмоционалды стилі – оның жазушылық жолының бойымен сақталып келген ерекшелігі. 1890 жылы ол Германия мен Швейцарияға барып, Берлин, Бреслау және Берн университеттерінде оқыды, философия докторы ғылымын қорғады. Осы кезеңде Бердычевский ұлы неміс философтары Ницше мен Гегельдің еңбектерін зерттеді және олардың күшті ықпалына ішкі ден қойды. Украинаға оралғанға дейінгі он жыл ішінде ол еврей тіліндегі журналдарда көптеген мақалалар мен әңгімелер жариялады. 1900 жылға дейін, Рахель Рамбергке үйленген жылға дейін, Бердычевский он кітап шығарған. Украинаға оралғаннан кейін Бердычевский еврей халқының қоныс аудару аймағындағы өмірдің қатал шындығымен бетпе-бет келді, содан кейін оның көптеген әңгімелері дәстүрлі өмір салтының құлдырауы туралы болды. Варшавада қысқа уақыт тұрғаннан кейін, Бердычевский 1911 жылы Германияға қайта оралды, және ол 1921 жылы қайтыс болғанша онда тұрды. Ол Берлиндегі Вайсензеедегі еврей зиратында жерленген.

Әдеби мансап

Бердычевский 1914 жылы Берлинде жарық көрген өзінің шығармаларының жинағына қол қою үшін алғаш рет Бин Горион тегін қабылдады. Бин Горион есімі оның қабір тасына да жазылған. Өмірінің соңғы жылдарын қарқынды жазу және зерттеулермен өткізіп, еврей аңыздары мен халық ертегілерін жинап, еврей, идиш және неміс тілдерінде жариялады. Оның қайтысынан кейін әйелі мен ұлы Эммануэль Бин Горион оның кейбір шығармаларын неміс тіліне аударды, соның ішінде "Die Sagen der Juden" ("Жүделердің аңыздары", 1935) және "Der Born Judas" ("Жүданың құдығы") алты томдық болып жарық көрді. Бердычевскийдің өз замандастары арасындағы танымалдылығы оның дәстүрлі еврей әлеміне және секулярлық еуропалық мәдениетке деген екіұшты қатынастарын жеткізе білуімен байланысты.

Еске алу

1955 жылы құрылған Израильдің "Сдот Миха" мошавы оның құрметіне аталды.