Генерал-фельдмаршал Генри Эвелин Вуд: Өмірі мен әскери жолы

Кіріспе

Британдық армия офицері (1838–1919)

Фельдмаршал сэр Генри Эвлин Вуд (9 ақпан 1838 – 2 желтоқсан 1919) – британдық армия офицері. Корольдік теңіз флотында қызметтен кейін Вуд 1855 жылы британдық армияға қосылды. Ол бірнеше маңызды қақтығыстарда қызмет етті, соның ішінде Үндістан көтерілісінде лейтенант болып, жаудың қарсы тұруында көрсеткен ерлігі үшін британ және империялық күштерге берілетін ең жоғары награда – Виктория кресімен марапатталды. Ол жергілікті саудагерді тонаушылардың қолынан құтқарып, оларды тұтқынға алғанда, тонаушылар оны дарға асуға ниеттенген еді. Вуд сондай-ақ басқа да бірнеше қақтығыстарда қолбасшы болып қызмет етті, атап айтқанда Үшінші англо-ашанти соғысында, англо-зулу соғысында, Бірінші буар соғысында және Махдистік соғыста. Мысырдағы қызметі оны Сирдар лауазымына жеткізді, онда ол Мысыр армиясын қайта ұйымдастырды. 1889 жылдан бастап ол Ұлыбританияға оралып, Бас Альдершот командасының бас қолбасшысы, 1893 жылдан бастап әскердің генерал-квартирмейстері, ал 1897 жылдан бастап генерал-адъютанты болып қызмет етті. Оның соңғы лауазымы 1901-1904 жылдары 2-ші армия корпусының (кейіннен Оңтүстік командасы деп аталды) командирі болды.

Ата-бабалары мен ерте өмір

Вуд Эссекс графтығындағы Брэйнтри қаласының жанындағы Крессингте, дін қызметкері, 2-ші баронет сэр Джон Пейдж Вуд (1796–1866) пен Эмма Каролина Мишеллдің бесінші және кіші ұлы ретінде дүниеге келді. Эмма Каролина Мишелл – Чарльз Коллиер Мишелл мен адмирал Фредерик Томас Мишеллдің қарындасы, сондай-ақ адмирал Сэмпсон Мишеллдің қызы болды. Вуд Кэтрин Парнеллдің (Китти О'Шиа) үлкен ағасы еді. Сэр Мэтью Вуд, 1-ші баронет, оның атасы, ал лорд-канцлер Уильям Вуд, 1-ші барон Хэтерли – оның әйелінің ағасы болды. Оның анасының әкесі (Сэмпсон Мишелл) португалиялық флотта адмирал болған. Анасының ағаларының бірі британдық адмирал болса, екіншісі Кейп колониясының бас инспекторы болды. Вуд 1847–1849 жылдары Марлборо грамматикалық мектебінде, ал 1849–1852 жылдары Марлборо колледжінде білім алды, бірақ әділетсіз жазалаудан кейін қашып кетті. Ол Инкерман шайқасында 16 жасында, қолы әлі де байлаулы күйінде әскерлік бөлімге келді. Бірақ бір ай ішінде пневмония мен тифке шалдығып, Скутаридегі ауруханаға түсті. Оның ата-анасына өліп бара жатқаны айтылды, сондықтан анасы 1856 жылдың 20 наурызында Флоренс Найтингейлдің медбикесінің бірі оны ұрып жатқанын көрді. Ол соншалықты әлсіз болғандықтан, жамбас сүйектері терісінен шығып тұрды. Дәрігерлердің кеңесіне қарамастан, ол Англияға емделуге қайтарылды. Аң ауызда келе жатып, жараланған жолбарыс шабуыл жасады, бірақ аңшылық серігі оны уақытында атып өлтірді. Сонымен қатар, ол достық үнділік ханзадаға тиесілі жирафқа мініп, басқа офицермен тік тіктеп ұтысты. Ол тік тіктеп ұту үшін жеткілікті уақыт мініп отырды, бірақ жануардың артқы аяғы екі жақ бетінен өтіп, мұрнын қиратқандықтан қатты жарақат алды. Үндістанда Вуд Үндістан бүлігі кезінде Раджгур, Синдвахо, Хари және Бародеде шайқасты. 1858 жылдың мамырынан 1859 жылдың қазанына дейін Орталық Үндістандағы жеңіл атты әскер полкінің бригадтық командирі болды. 1858 жылдың 19 қазанында Синдвахо шайқасында, жеңіл атты әскер тобын басқарғанда, жиырма жастағы лейтенант Вуд көтерілісшілерге шабуыл жасап, оларды дерлік жеке күшімен жеңді. Вуд сондай-ақ Курайда (1859 жылдың 25 қазаны) шайқасқа қатысты. Пунадағы Хиндустани тілін оқып жүргенде бір аптаға құлағы естімей қалды, ол бұл жағдайды тым көп жұмыс істегендігімен байланыстырды. 1859 жылдың желтоқсанында ол 2-ші Орталық Үндістан атты әскеріне қосылды, оның негізгі міндеті қарақшылықты басу болды. Осы қызметінде ол басталған бүлікпен күресіп, полктің есептерін ретке келтіруге тиіс болды. 1860 жылдың қарашасында қызба, күн соғуы және құлақ ауруларынан зардап шегіп, Ұлыбританияға қайтарылды.

Wood was born at Cressing near Braintree, Essex as the fifth and youngest son of the Reverend Sir John Page Wood, 2nd Baronet (1796–1866), a clergyman, and Emma Caroline Michell, sister of Charles Collier Michell and Admiral Frederick Thomas Michell, and daughter of Admiral Sampson Michell. Wood was an elder brother of Katherine Parnell (Kitty O'Shea). Sir Matthew Wood, 1st Baronet, was his grandfather and Lord Chancellor William Wood, 1st Baron Hatherley was an uncle. His maternal grandfather (Sampson Mitchell) had been an admiral in the Portuguese navy. One of his mother's brothers was a British admiral, another rose to be Surveyor General of Cape Colony. Wood was educated at Marlborough Grammar School (1847–9) and Marlborough College (1849–52), but ran away after an unjust beating. He was at Inkerman and aged 16, and reporting to their depot with his arm still in a sling. However, within a month he was in hospital at Scutari with pneumonia and typhoid. His parents were told he was dying, so his mother arrived on 20 March 1856 only to find one of Florence Nightingale's nurses striking him. He was so emaciated that his hip bones were poking through his skin. Against medical advice he was brought home to England to recover. While out hunting he was attacked by a wounded tiger – it was shot in the nick of time by a hunting companion; – he also rode a giraffe belonging to a friendly Indian prince to win a bet with a brother officer – he stayed on long enough to win the bet, but was trampled badly, the animal's rear hoof breaking through both cheeks, crushing his nose. In India, Wood saw action at Rajghur, Sindwaho, Kharee, and Barode during the Indian Mutiny. From May 1858 to October 1859 he was brigade major to a flying column in Central India. On 19 October 1858 during an action at Sindwaho while in command of a troop of light cavalry, twenty year old Lieutenant Wood attacked a body of rebels, whom he routed almost single handedly. Wood also saw action at Kurai (25 October 1859). He became temporarily deaf for a week while studying Hindustani at Poona, which he attributed at the time to overwork. In December 1859 he joined the 2nd Central India Horse, whose main function was the suppression of banditry. In this role he had to deal with an incipient mutiny and sort out the regimental accounts. He was invalided back to Britain in November 1860 with fever, sunstroke and ear problems.

Қызметкерлер колледжі

1861 жылы 16 сәуірде Вуд капитандыққа көтерілді. Оның капитандығы үшін ол үкіметке 1000 фунт ресми төлем жасады, ал алдыңғы офицерін сатып алуға тағы 1500 фунт "нормадан тыс" төледі. 1862 жылы 19 тамызда ол тағы да жоғарылатылды, бұл жолы Үндістандағы қызметтері үшін полковник-лейтенант (brevet major) шеніне ие болды. Вуд жаңа Камерли штаб колледжіне емтихан тапсырды, бірақ 17-ші лансерлер полкінен келген басқа офицер жоғары балл жинады. Сол кезде әр полктен жылына бір ғана офицер қабылданатындықтан, Вуд 1862 жылы 21 қазанда 73-ші (Пертшир) жаяу полкіне капитан ретінде ауысуға мәжбүр болды. Ол 1863 жылдың қаңтарында колледждегі оқуын бастап, 1864 жылы бітірді. Штаб колледжінде оқып жүргенде бокспен айналысты. 1866 жылдың шілдесінен 1871 жылдың қарашасына дейін ол Алдершоттағы Солтүстік лагерінде қызмет етті, алдымен бригада майоры, содан кейін генерал-квартирмейстердің орынбасары болып жұмыс істеді. Жас отбасын асырау қажеттігі болғанмен, штабтағы лауазымға үміті аз болғандықтан, Вуд заңды да оқыды және 1870 жылдың 30 сәуірінде Миддл Темплде тіркелді. Бұл 1871 жылдың 28 қазанында жасалған және шен сатып алу жүйесі жойылғанға дейінгі соңғы мәмілелердің бірі болды. Вуд 1873 жылдың 19 маусымында көпшілік шенін сатып алғаннан кейін ағалық тәртібімен подполковник (brevet lieutenant colonel) шеніне көтерілді.

Үшінші Ашанти соғысы

1873 жылғы мамыр айында үшінші англо-ашанти соғысы күшейіп тұрғанда, ол соғыс кеңсесінде Вользелимен кездейсоқ кездесіп, теңіздегі тәжірибесі Батыс Африка су жолдарында пайдалы болуы мүмкін деген әзіл айтты. 1873 жылғы 12 қыркүйекте ол Вулслидің арнайы қызметтерге арналған штабына тағайындалды. Ол Амоафул шайқасында (1874 жылғы 31 қаңтарда) бір топқа қолбасшылық етті, онда жарақат алды. Жүрегінің үстіне жараланғандықтан бір күн бойы салғышта жатты. Хлородин мен лауданумға сүйеніп, аурулар мен жарақат алғандарды жағалауға қайтаруға бұйрық берілді. Лондон баспасөзінде оның тұтқындалып, тірідей терісінен айырылғаны туралы қате ақпарат тарады. Вуд екі африкалық басшыға таяқ, шляпа және қолшатыр сыйлады. Жиырма екі жыл өткен соң, оның үлкен ұлы да Ашантиде болды. Сол жерде ол бір адамның таяқ ұстап жүргенін көрді, бірақ ол оны сатқысы келмеді, ол басшысына тиесілі екенін айтты. Жақынырақ қарағанда, Вуд кіші бір жазуды оқыды: «1874 жылы полковник Эвелин Вуд басшы Андауға сыйлаған». 1874 жылғы 1 сәуірде майор және лейтенант-полковник шенінен полковник шеніне көтерілді. Өмірінің көп бөлігінде шамалы қаражаты болған Вуд өзінің кәсібіне өте жауапкершілікпен қарады. Ашанти соғысында Гарнет Вулслидің қол астында қызмет еткен көптеген адамдар сияқты, ол реформаторлық «Вулсли сақинасының» мүшесі болды, бірақ екеуі ешқашан жақсы қарым-қатынаста болған жоқ. 13 қарашада ол подполковник шеніне көтерілді және сол күні 90-шы жеңіл әскер бөлімінің командирі болып тағайындалды. 1879 жылғы қаңтарда Вуд ағылшын-зулу соғысына қатысып, армия зулу шекарасын кезіп өткенде 3000 сарбаздық 4-ші колоннаға қолбасшылық етті. 22 қаңтарда Исандлуанадағы британдық күштердің жеңілісі Вудты Камбуладағы нығайтылған позицияға шегінуге мәжбүр етті. Оң қанатты колонна зулулармен Эшоуда қоршалып алынды, Вудтың колоннасы ғана бос қалды. Вуд пен Редверс Буллер жергілікті Кулуси тайпасының зулуларын мазақтады, сондықтан зулу армиясының басты күші олармен күресуге бағытталды. Вуд 1879 жылғы 28 наурызда Хлобане шайқасында жеңілді, онда оның атының астынан атылып түсті. Вуд пен Буллер Вулслиге қосылудың орнына Англияға оралуды жөн көрді. Өзінің тұрақты полковник шеніне оралған Вуд 1879 жылғы 23 маусымда Бат орденінің кавалер-командоры (KCB) шеніне көтерілді. Ол 1879 жылғы қыркүйекте Балморал сарайына сапар шекті және кейінгі жылдары Иан Бекетт «өте жол тартушы» деп сипаттаған Королеваға хаттар жазды. Ол бұрыннан өте саңырау болған және сөйлеуін тоқтатуға асықпады, патшайым өзі «оған айқай салғанын» жазды, ал далада офицер түнде онымен бірге болуға тиіс болды, өйткені ол күзетшінің шақыруын естімей қалуы мүмкін еді; оның саңырауы түрлі қызулардан туындады. 1879 жылғы 15 желтоқсанда Вуд Белфастта бригадалық қолбасшылыққа тағайындалды және сол қызметте қайтадан жергілікті генерал-бригадир шеніне ие болды, бұл жолы 1879 жылғы желтоқсанда Ирландия штабында.

In May 1873, with the Third Anglo Ashanti War brewing, he met Wolseley by chance in the War Office and joked that his naval experience might come in handy for West African waterways. On 12 September 1873 he was appointed to Wolseley's staff for special services. He commanded a flank at the Battle of Amoaful (31 January 1874) where he was wounded. He was wounded just above the heart, confining him to a stretcher for a day. Relying on chlorodyne and laudanum to keep going, he was ordered to lead the sick and wounded back to the coast. It was erroneously reported in the London press that he had been captured and probably flayed alive. Wood presented two African chieftains with a walking stick, a hat and an umbrella. Twenty two years later, later his eldest son was also in Ashanti. While there, he saw a native carrying a stick which the man would not sell, saying it belonged to his chief. On closer inspection, Wood Junior read an inscription; 'Presented to Chief Andoo by Colonel Evelyn Wood, 1874.' He was promoted in permanent rank from major and brevet lieutenant colonel to brevet colonel on 1 April 1874. A man of relatively modest means for much of his life, Wood took his profession very seriously – like many who had served under Garnet Wolseley in the Ashanti War he was a member of the reforming "Wolseley ring", although the two men were never on particularly good terms. On 13 November he was promoted to the substantive rank of lieutenant colonel, and on the same day he was appointed commanding officer of the 90th Light. In January 1879, Wood took part in the Anglo Zulu War and was given command of the 3,000 strong 4th column on the left flank of the army when they crossed the Zulu frontier. Defeat of other British forces at Isandlwana (22 January) would force Wood to retreat to fortified positions at Kambula. The right wing column was besieged by the Zulus at Eshowe, leaving Wood's the only free column. Wood and Redvers Buller harassed the Zulus of the local Qulusi Clan, so the main Zulu army was diverted to fight them. Wood was defeated at Hlobane on 28 March 1879, where he had his horse shot from under him Wood and Buller both chose to return to England rather than join Wolseley in the final pursuit of the Zulu King Cetewayo. Reverting to his permanent rank of brevet colonel, Wood was also advanced to Knight Commander of the Order of the Bath (KCB) on 23 June 1879. He visited Balmoral Castle in September 1879, and in subsequent years wrote the Queen letters described by Ian Beckett as "extraordinarily sycophantic". He was already very deaf and hardly stopped talking; the Queen herself recorded that she "hollered at him", while in the field an officer had to accompany him at night as he might not hear a sentry's challenge; his deafness came partly from his various fevers. On 15 December 1879 Wood took up a brigade command at Belfast, and in that role was again given the local rank of brigadier general, this time on the staff in Ireland in December 1879.

Бірінші бур соғысы

1880 жылдың 12 қаңтарында Вуд Чатем гарнизонының басшылығына тағайындалды, бұл шамамен бригада деңгейімен тең болатын, және ол 1881 жылдың басына дейін бұл лауазымды атқарды. 1880 жылдың қаңтарынан бастап ол жергілікті бригадир-генерал шеніне ие болды. Вудтың ағасы 1880 жылдың сәуір айында «радикалды» либерал ретінде Парламентке сайлануға түсті, бірақ ол өзі кем дегенде екі рет мұндай ұсыныстан бас тартты. 1880 жылдың наурыз және шілде айлары аралығында Вуд пен оның әйелі королеваның бұрынғы императрица Евгенияны оның ұлы, Императорлық ханзада Зулу соғысында британ армиясымен шайқас кезінде қаза болған жерге апаруға міндетті болды, жол жүрісінде Наполеон I қайтыс болған Сент-Хеленаға да тоқтады. Оның наразылығына қарамастан, бұл міндетті жұмыс болғанына және королеваның тікелей өтінішімен орындалғанына қарамастан, ол ешқандай жалақы алмады. Ол Колиге күштерді жеткізіп, нығайтты. Коли Маджуба төбесінде (1881 жылдың 27 ақпаны) жеңіліске ұшырап, қаза болғаннан кейін Вуд оның орнын басып, жергілікті генерал-майор шеніне көтерілді. Наурыздың ортасында Вуд қайтадан шабуылға көшті. Ол қоршаудағы қалаларды азат етуді жоспарлаған, бірақ Уильям Гладстон кабинеті оған бейбіт келісімге келуді бұйырды. Вуд әйеліне жолданған хатында осы келісім оны «бір уақытқа Англиядағы ең көп сынаған адамға» айналдырады деп жазды және шекаралар туралы өз қарсы пікірін білдірді. Бейбіт келіссөздер Ұлыбритания үшін ұятты жағдай болғанымен, олар Вудқа одан әрі саяси және патшалық құрмет әкелді. Вудтың үшінші қызы, 1881 жылы дүниеге келген, королеваның тілегі бойынша «Виктория Евгения» деп аталды. Вуд бұрынғы премьер-министр лорд Биконсфилдке де әсер еткен, ол Зулу соғысынан кейін королеваның ұсынысымен онымен танысқан, енді болса қазіргі премьер-министр Гладстонға да әсер ете білді. Ол тұрақты шендегі полковник (жұмыссыз) және патенттік полковник шенінен генерал-майор шеніне (1881 жылдың 30 қарашасы) көтерілді, сондай-ақ 1882 жылдың 17 ақпанында Әулие Михаил және Әулие Георгий орденінің Ұлы крестімен марапатталды. Ол Англияға оралып, 1882 жылдың ақпан айында Чатемдегі басшылыққа қайта келді.

Мысыр мен Судан

1882 жылдың тамызында Вуд Ураби көтерілісін басу мақсатымен Египетке жасалған әскери жорықта 4-ші бригадаға қолбасшылық етті. Вулсли оны Александрияда күзету қызметіне тағайындады, сондықтан ол Тель-эль-Кебир шайқасынан қалып қойды. 1882 жылдың қараша айында ол қайтадан Чатемге оралды, содан кейін 1882 жылдың 21 желтоқсанынан 1885 жылға дейін Мысыр армиясының Сирдар (бас қолбасшысы) қызметін атқарды. Осы кезеңде ол Франсис Гренфелл мен Китченердің қатысуымен армияны толыққанды қайта ұйымдастырды. Сонымен қатар, Вуд өзендегі жасақтың қолбасшысы Эрлмен де қарым-қатынасын нашарлатты. 1885 жылдың желтоқсанында Гиннис шайқасында британдық әскерге қолбасшылық етті. Вулслидің Нил арнасын таңдауына қарсы кеңес бергеніне қарамастан, маңызды қолбасшылық лауазымға тағайындалған жалғыз офицер болды. Вуд қысқа мерзімге Редверс Буллердің штаб бастығы қызметін атқарды, себебі Стюарт Әбу Клеада қаза тапқаннан кейін Буллер шөлдегі жасақты басқаруға мәжбүр болды. Бұл қызметте Вуд әйел медбикелерді жұмысқа алғаны үшін (сол кездегі әскери дәрігерлердің кеңесіне қайшы) және Вуд жабдықтау қоймаларын салуға уақыт беру үшін сақтықпен ілгерілеуді ұсынғанда досы Буллермен дауласты. Ол жұмысын ұйымдастыра алмады, телеграммаларды қалтасына тығып, Вулслидің наразылығын тудырды. 1885 жылдың наурыз айында Буллер тағы да штаб бастығы болды. Осы кезде Вуд соншалықты саңырау болды, Вулсли оған айқайлап сөйлегеннен дауысы қырылып қалғанына шағымданды. Вулсли Вуд туралы: «Ол мен күткеннен де нашар іс тындырды» деп жазды және күнделігінде оны «өте мақтанғаш, бірақ ең қабілетті адам емес. Ол бірінші сыныпты әйел дипломаты сияқты ашкөз, бірақ нақты және дұрыс шешім қабылдау қабілеті жоқ, газет тілшілерімен сөз байласып, соғыста қолбасшылық етуге қабілетті миы, мінезі, сабырлылығы және нық қадамдары жоқ, екінші тартпалы генерал, оның екі ең көрнекті қасиеті – (а) шексіз мақтанғаш және шексіз өзімшілдік» деп сипаттады. Дегенмен, әйеліне жазған хатында (Вудтың Маджуба төбесінен кейінгі бейбітшілік туралы ренішін айтқан) Вулсли әлі де Вудқа деген наразылығын сақтап қалғанын көрсетеді. Тағы да ауырып қалған Вуд Сирдар лауазымын Фрэнсис Гренфеллге тапсырды. Оның ашуына орай, Нил жорығынан (британдық) ешқандай құрметке ие болған жоқ. Ол 1893 жылдың 8 қазанына дейін Альдершотта қызмет етті. Альдершотта Вуд әскерлердің жағдайын жақсарту мақсатымен Уантедж комиссиясының реформаларын жүзеге асыруды қолдады. Ол әскер мен малдың денсаулығына қамқорлық жасап, казармаларды қайта салуды және әскер аспаздарын оқытуды ұсынды. Ауруларға арналған тамақты өз бөлімшелерінен консервілермен әкелудің орнына ауруханаларда дайындауды тапсырды. Ол велосипедтерде әскерлерді оқытумен, түнгі шерулермен (әсіресе Кембридж герцогының қарсылығына қарамастан, ол жылқылардың демалуына кедергі келтіреді деп ойлады) және демалысқа шыққан әскерлерге арзан билет алу үшін теміржол компанияларымен келіссөздер жүргізді. Сонымен қатар, ол өзінің басшылығындағы тұрақты әскерлермен және милициямен, еріктілермен кең көлемді оқу маневрлерін жүргізді. Біраз уақыт бойы баптист шіркеуіне қаржылай көмек көрсетті және баптист қызметтері басқа конфессиялармен бірдей жарияланды. Ол кейбір жоғары дәрежелі католик достарының көмегімен ирланд полктері үшін экуменикалық қызмет өткізуге келісті, бұл католик әскерлері мен олардың англикандық офицерлері мен капелландары үшін де қолайлы болды. Ол атты әскерлердің тұжырымдамасын дамытты және атты әскерлерді атуға оқытуды жүргізді. 1892 жылдың басында солдаттың өмірін бейнелейтін алғашқы кинофильм түсірілді. Вуд Альдершотта болған кезде оның лагердегі көмекшілері арасында капитан Эдвард Родерик «Родди» Оуэн (Ланкашир фюзелиерлері), әйгілі әуесқой жокей, оның өмірбаяны Вудтың атқа мініп, түлкі аулауға деген қызығушылығымен байланысты екенін көрсетті, және 19-шы гусарлардың майоры Хью Далримпл Фаншоу. Фаншоу (бірінші дүниежүзілік соғыста V корпусына басшылық еткен) кейіннен Вудтың күйеу баласы болып, оның үлкен қызы Анна Паулин Мэримен 1894 жылдың 25 шілдесінде үйленді. 1892 жылы Вуд Үндістанның бас қолбасшысы лауазымына үміткер болды, бұл қадамды королева жақтырады, ал Кембридж герцогы оны Мадраста бас қолбасшы болуын қалады, сондықтан королеваның ұлы Коннотт герцогы (біраз жыл бұрын Бомбейде бас қолбасшы болған) оны Альдершотта алмастыра алады. Генри Брэкенбери Үндістанның вице-короліне жоғары әскери кеңесші болғандықтан, Вуд Альдершотта қалуды жөн көреді. Вуд 1893 жылы Балық сатушылар компаниясының бас күзетшісі болды.

In August 1882 Wood commanded the 4th Brigade on the Egyptian expedition to suppress the Urabi Revolt. Wolseley kept him on occupation duties in Alexandria, so he missed the Battle of Tel el Kebir. He returned to Chatham for a while again in November 1882 then returned to be Sirdar (commander) of the Egyptian Army from 21 December 1882 until 1885, during which period he thoroughly reorganised it, with Francis Grenfell and Kitchener working under him. Wood also fell out with Earle, the commander of the river column. He commanded the British at the Battle of Ginnis in December 1885. He was the only officer to be given an important command despite advising against Wolseley's choice of the Nile route. Wood briefly took Redvers Buller's place as chief of staff as Buller had to take charge of the desert column after Stewart was mortally wounded at Abu Klea. In this job Wood became unpopular for employing female nurses (against the advice of army doctors at that time) and quarrelled with his friend Buller when Wood recommended a more cautious advance which would give time to build up supply depots. He was disorganised, stuffing telegrams into his pocket, to Wolseley's annoyance. In March 1885 Buller became chief of staff again. By this stage Wood was so deaf that Wolseley complained he had become hoarse from shouting at him. Wolseley wrote of Wood that "he has done worse than I expected" and in his journal described him as "the vainest but by no means the ablest of men. He is as cunning as a first class female diplomatist (but has not) real sound judgement intrigues with newspaper correspondents he has not the brains nor the disposition nor the coolness nor the firmness of purpose to enable him to take command in any war a very second rate general whose two most remarkable traits (a)re extreme vanity & unbounded self seeking" although a letter to his wife (complaining that Wood was "a very puzzle headed fellow", wanting in method and vain) suggests that Wolseley still bore Wood a grudge about the peace after Majuba Hill. Ill once again, Wood handed over the job of Sirdar to Francis Grenfell. To his annoyance, he received no (British) honours from the Nile expedition. He would remain at Aldershot until 8 October 1893. At Aldershot Wood supported the implementation of the Wantage Commission reforms to soldiers' conditions. He was concerned with the well being of both troops and animals, recommending the rebuilding of barracks and training of army cooks. He arranged for sick men's food to be prepared in hospitals rather than brought in tins from their own units. He experimented with training soldiers on bicycles, night marches (in the teeth of opposition, particularly from the Duke of Cambridge, who thought it might interfere with horses' rest) and negotiated with the railway companies for cheap rail tickets for soldiers going on leave. He also carried out extensive training manoeuvres for the regulars under his command and for Militia and Volunteer forces. He made contributions to a Baptist chapel for a time, and ensured that Baptist services were as well publicised as those of other denominations. With the help of some high ranking Roman Catholic friends, he agreed on an ecumenical service for Irish regiments which was acceptable both to Roman Catholic soldiers and their Anglican officers and chaplains. He promoted the concept of mounted infantry and conducted training in cavalry marksmanship. In early 1892 an early cinema film was made to illustrate the life of a soldier. While Wood was at Aldershot his aides de camp included Captain Edward Roderic 'Roddy' Owen (Lancashire Fusiliers), a famous amateur jockey, which his biographer has identified as due to Wood's keen interest as rider and foxhunter, and Major Hew Dalrymple Fanshawe, 19th Hussars. Fanshawe (who commanded V Corps during World War I), later became Wood's son in law, marrying his elder daughter Anna Pauline Mary on 25 July 1894. In 1892 Wood was considered for the position of Commander in Chief, India, a move which the Queen favoured, while the Duke of Cambridge wanted him to become commander in chief at Madras so that the Queen's son the Duke of Connaught (himself a former commander in chief at Bombay, a few years earlier) could replace him at Aldershot. Henry Brackenbury, a senior military adviser to the Viceroy of India, thought Wood better suited to remain at Aldershot. Wood became Prime Warden of the Fishmongers' Company in 1893.

Әскерді басқару

Вуд Альдершоттағы қолбасшылықты Коннот герцогына тапсырды және 1893 жылдың 9 қазанынан бастап Соғыс министрлігінде әскери күштерге генерал-квартирмейстер ретінде қызмет етті. Ол жерде кеме және теміржол компанияларымен жаңа шарттар жасасты. 1895 жылдың 26 наурызында толық генерал шеніне көтерілді. 1897 жылға дейін генерал-квартирмейстер қызметін атқара берді. Вулсли 1895 жылы Кембриджден кейін әскерилердің бас қолбасшысы болды, бірақ денсаулығы нашарлағандықтан және Лорд Лансдаунмен (Соғыс министрі) қарым-қатынас орната алмағандықтан оның өкілеттігі бірте-бірте төмендеді, бұл Адъютант генералдың ықпалын күшейтті. Вулсли Вудты ұнатпаса да, тағайындауға келісті, алайда екеуінің арасында тым аз байланыс болды. Вуд 1897 жылдың 10 тамызынан бастап Эссекс графтығының орынбасар лейтенанты болып тағайындалды және 1903 жылы Челмсфорд қаласының құрметті азаматы атанды. Ол сондай-ақ Эссекс полкінің 5-ші батальонының полковнигі болды. Осы кезеңде Вуд әр күні таң атпай бір сағат бұрын жазып, бірнеше кітап жазды. 1895 жылы Қырым соғысы туралы, 1896 жылы Ватерлоо шайқасындағы кавалерия туралы, ал 1897 жылы кавалерияның жетістіктері туралы кітаптар жариялады. Ол 1890 жылдардың басында француз кавалериясының маневрлерін баяндаған капитан Дуглас Хейгтің ынтасына риза болды, бірақ олар 1895 жылы штабтық саяхат кезінде ғана жүзбе-жүз кездесті, онда Хейг полковник Джон Френчтің көмекшісі болып қызмет етті. Хейг Вудты "әрқашан өз жолын табатын" және "жанында болғанына қуанатын" адам деп сипаттады. Ол Хейгті 1898 жылғы Судан соғысына жіберді, оған Киченердің, экспедициялық әскердің бас қолбасшысының және экспедицияның барысы туралы жеке хат жазуды тапсырды. Жаяу және атты әскерді басқарған тәжірибесі бар Вуд атты әскер концепциясын қолдады және әрбір жаяу әскер батальонында бір атты рота болуын ұсынды. Эдвард дәуірінде атты жаяу әскер концепциясының маңызы төмендеді, өйткені француз және Хейг сияқты таза кавалерия офицерлері армияда жоғары лауазымдарға көтерілді. 1898 жылы Вуд 1880 жылдардағы ажырасу оқиғасынан кейін Парламентке оралған және бір күні Соғыс министрі болуға үміттенген сэр Чарльз Дилкінің қабілетін мойындады: "Сіздің ойыңызша, Армияға ықыласпен қарайтын кез келген адамға қаншалықты риза екенімді біле алмайсыз", - деді Вуд. Вулсли оған 1881 жылғы бейбіт келісімдегі рөлінің екінші Бур соғысында далалық қолбасшылыққа тағайындалуына кедерілтіретінін айтты, тіпті ол Булерге бағынуға дайын болғанына қарамастан. Дегенмен, Робертс өзінің орнына бас қолбасшы болып тағайындалғанда, ол көңілі қалды. Оның үш ұлы да соғыста қызмет етті. Соғыс кезінде Эвелин Вуд Соғыс министрлігіндегі жұмысынан ауырып қалды. Вуд Бур соғысы кезінде тағайындауларға көп әсер ете алмады. 1900 жылдың қараша айында Вуд күштердің бас қолбасшысының міндетін атқарды, ал Лорд Робертс Оңтүстік Африкадан Вользелидің орнына оралды. Вуд Корольдік комиссия алдында куәлік берді және Оңтүстік Африкадағы соғыс тарихы үшін Леопольд Америге көптеген, көбінесе Вулслиге сынды ақпарат берді. Вуд 1901 жылға дейін Адъютант генерал болып қызмет етті және осы лауазымдарды 1904 жылға дейін сақтап қалды. 1903 жылдың 8 сәуірінде ол фельдмаршал шеніне көтерілді. 1904 жылдың 31 желтоқсанында зейнеткерлікке шықты.

Wood handed over his command at Aldershot to the Duke of Connaught and saw staff service at the War Office as Quartermaster General to the Forces at the War Office from 9 October 1893. There he negotiated new contracts with shipping and railway companies. He was promoted to full general on 26 March 1895. He remained Quartermaster General until 1897. Wolseley had succeeded Cambridge as Commander in Chief of the Forces in 1895, but his powers were being steadily reduced as his health was failing and he did not get on with Lord Lansdowne (Secretary of State for War), putting the Adjutant General in a more powerful position. Wolseley accepted the appointment, despite his dislike of Wood, but the two men had very little interaction. Wood also served as Deputy Lieutenant of Essex from 10 August 1897 and was granted the freedom of the Borough of Chelmsford in 1903. He was also the responsible colonel of the 5th Battalion, the Essex Regiment. Wood wrote several books at this time by writing each day for an hour before daybreak – in 1895 he published a book on the Crimean War, in 1896 a book on Cavalry at Waterloo, and in 1897 Achievements of Cavalry. He was a patron of Captain Douglas Haig, who had attracted his attention by reporting on French cavalry manoeuvres in the early 1890s, although they did not actually meet face to face until an 1895 staff ride where Haig was serving as an aide to Colonel John French. Haig wrote that Wood was "a capital fellow to have upon one’s side as he always gets his own way". He arranged Haig's posting to the 1898 Sudan War – with orders to write privately to him reporting on Kitchener, the general officer commanding, and on his expedition's progress. Wood, who had experience of commanding both infantry and cavalry, supported the concept of mounted infantry and proposed that each infantry battalion should have one mounted company. The concept of mounted infantry fell back into disfavour in the Edwardian period as French and Haig, pure cavalrymen, rose to the top of the Army. In 1898 Wood also acknowledged the abilities of Sir Charles Dilke, who had returned to Parliament after his divorce scandal of the 1880s and who hoped (in vain, as it turned out) one day to be Secretary of State for War: "You cannot think", remarked Wood, "how grateful I am to anyone who takes an intelligent interest in the Army." Wolseley informed him that his role in the 1881 Peace made it impossible for him to be given a field command in the Second Boer War, despite his offer to serve under Buller, his junior. Nonetheless, he was disappointed when Roberts was appointed commander in chief rather than himself. His three sons also served in the war. During the campaign, Evelyn Wood became ill from War Office work. Wood had little say over appointments during the Boer War. In November 1900 Wood was acting Commander in Chief of the Forces while Lord Roberts returned from South Africa to replace Wolseley. Wood testified to the Royal Commission and gave information, much of it critical of Wolseley, to Leopold Amery for his Times History of the War in South Africa. Wood continued as Adjutant General until 1901 holding the positions until 1904. On 8 April 1903, he was promoted field marshal. He retired on 31 December 1904.

Отбасы

Вудтың анасы 1866 жылы күйеуі қайтыс болғаннан кейін қаржылық қиындыққа тап болды және 66 жасқа келген соң, он төрт роман жазып, Виктор Гюгоның "Күлімдеген адам" романын ағылшын тіліне аударды. Әйелі қайтыс болғаннан кейін Вуд өзінің басшылығында қызмет еткен сержанттар мен қатардағы сарбаздардан 46 көңіл айту хаты алғаннан терең қозғалды.

Аң аулау

Вуд жыл сайынғы 60 күндік демалысының 46 күнін аң аулауға жұмсаған, тіпті өліміне дейін дерлік осылай болды. Ол аң аулаудың офицерлерді дайындауда зор маңызы бар екеніне сенді, себебі ол атқа мінуге, жерді бағалауға және қауіпті жағдайларда жылдам шешім қабылдауға ынталандырды. Ол көбінесе жарақаттанды, бірде Штаб колледжінде басымен жерге құлап, мойны қатты ісіп, ірі екі бөртпедей болып кеткен. Екінші Бур соғысы кезінде ол көкірегінен жарақат алды, себебі марқұм әйеліне тиесілі айқышқа (крестке) құлап кеткен, ол айқышты көйлегінің астында тағып жүрген.

Парнелл ажырасуы туралы даулы оқиға

Вудтар отбасы қаржылық жағынан бай, еңбеге басқан, ерекше мінезді қалыңдық Бен әпкелеріне тәуелді болды. Ол әрбір баласына 5000 фунт стерлинг берді, бірақ Эвелин ештеңе алмады, себебі ол католик әйелге үйленген еді. Кейіннен ол оған біраз уақыт бойы жәрдемақы төледі. Оның жекжаттысы кейіннен оған Ирландиядағы меншіктерді бақылау үшін аттар, ат күйеушілер, иттілер мен қызметшілерді ұстауға жеткілікті жалақы төледі, бірақ ол бұл іске көп уақыт арнағаны белгісіз. Вуд Бірінші Бур соғысынан кейін Бен әпкесінен ақша сұрап, өтініш жасады. Вуд және оның бауырлары Чарльз бен Анна Бен әпкесінің мұрасын тең бөлісуді талап етті, бірақ 1888 жылдың наурыз айында ол бар мүлкін (£150,000 және жерлер, 1888 жылы 150000.0 шамамен <есептелген сомаға> тең) сенімділікпен тапсырып, оны Вудтың қарындасы Кэтринге, немесе Китти О’Шеаға, оның сүйікті қызына берді. Басқа бауырлары Бен әпкенің ақыл-есі дұрыс емес деп жариялауға тырысты, бірақ бұл петиция танымал дәрігер сэр Эндрю Кларк оны тексергеннен кейін қабылданбады. 1889 жылдың мамыр айында Бен әпке қайтыс болғанда, бауырлары Киттидің оған тигізген әсеріне қарсы шықты. Оның күйеуі, капитан Уильям О’Шеа (18-ші гусарлар полкі), ирландтық парламент депутаты, бұл кезде де өсиеттің заңдылығына күдік келтірді, ол оның неке шартына қайшы келеді деп мәлімдеді және ажырасуға талап қойды. Китти ирланд ұлтшыл саясаткері Чарльз Стюарт Парнеллдің сүйіктісі болды, одан кейін болған дау-дамандар оның мансабын және Ирландияның дербестік алу мүмкіндігін құлатты. Ағайындылары О’Шеаның ажырасу процесін ынталандырып, Киттидің абыройын түсірген болуы мүмкін емес пе деген күдік туды. Вудтың қарындасы Анна Стилдің өзі Уильям О’Шеаның бұрынғы сүйіктісі болғаны айтылды. Өсиет күшін жойғаннан кейін Анна өзінің үлесімен уақытты жалғыздықпен өткізіп, өзімен бірге аншуарларды бағып, оларға анчоустардан жасалған сэндвичтер берді. Сэр Эвелин соңғы есепте шамамен 20,000 фунт стерлинг (1888 жылы 20000 фунт стерлинг шамамен <есептелген сомаға> тең) алды.

Соңғы жылдар

1904 жылғы желтоқсанда әскери қызметтен шыққаннан кейін Вуд Эссекс графтығындағы Апминстерде тұрды. Оның өмірбаяны 1906 жылы жарық көрді. Вуд 1907 жылғы қарашада Корольдік атты гвардия полковнигі болды, бұл оны негізгі қайта құру мен ұйымдастыру кезеңінде Атты гвардиядағы жоғары дәрежелі офицерлердің біріне айналдырды және ол «Алтын таяқ» атағын алды. 1908 жылдың басында ол Лондон қаласының аумақтық күштері қауымдастығының төрағасы болды. 1874 жылдан бері білікті адвокат болғандықтан, ол 1899 жылғы қарашада 14-ші Миддлсекс (Сот орындары) мылтық ерікті корпусының құрметті полковнигі болды және 1908 жылы жаңа аумақтық күштерде офицерлерді даярлайтын бөлім ретінде құрылуын қолдады. 1911 жылғы 11 наурызда ол Лондон мұнарасының констеблі болып тағайындалды. 1899 жылдан 1919 жылға дейін Грешем мектебінің мүшесі болды. 1913 жылғы 17 маусымда, соғыс басталғанға бір жыл бұрын король Георг V Виндзордың Ұлы саябағындағы Корольдік атты әскерін тексерді. Корольге еріп келген «көк денелі [ортадағы Корольдік атты әскер], қызыл қанаттары алтынмен әшекейленген [екі жағындағы Өмір сақшылары] және көптеген кеуде қалқандарында күннің шағылысымен жарқыраған [Эвелин Вуд мырза] өзінің сыртқы түріне ерекше назар бөлді». Батыл жас офицер болып бастап, кейін отарлық соғыстарда сәтті қолбасшы болған Эвелин Вуд прогресс пен заманауи технологияның маңыздылығын түсінді және атты әскердің көнеріп бара жатқанын көруге жетті. Бригада командирінен өзгеше, ол өзінің полкінің жаңа қару-жарақтарды қолдануын көріп мақтанды: «Блюстің міндеттеріне автоматты мылтықтармен келген рухын және жеңіл атты әскердегілердің жалған мақтанышын салыстырғанда, қандай жағымды ойлар келді екенімді елестете аласыз» деп жазды. 1914 жылғы қаңтарда ол фельдмаршал Робертстің міндетті әскери қызметке қатысу науқанына қолдау көрсету үшін округтік аумақтық қауымдастықтың төрағасы лауазымынан кетті. Өмірінің соңғы жылдарында ол «Our Fighting Services» (1916) және «Winnowed Memories» (1917) атты еңбектерін жазды, оларды бір тарихшы «оның алған мақтау хаттарымен, сөздерінің үзінділерімен және оның даналығы мен ептілігін көрсететін әңгімелермен толтырылған» деп сипаттады. Оның Виктория кресі Лондонның Челси қаласындағы Ұлттық армия мұражайында сақталады. Оның өсиетінің құны 11,196 фунт 4 шиллинг 10 пенниге бағаланды. (1919 жылғы 11196.24167 фунт стерлингі бүгінгі күні шамамен <есептелген сомаға> тең).

After retiring from active service in December 1904, Wood lived at Upminster in Essex His autobiography appeared in 1906. Wood became colonel of the Royal Horse Guards in November 1907, making him one of the most senior officers at Horse Guards during a period of fundamental restructuring and reorganization, and a Gold Stick. He became chairman of the Territorial Force Association for the City of London at the start of 1908. As a qualified barrister since 1874, he had become Honorary Colonel of the 14th Middlesex (Inns of Court) Rifle Volunteer Corps in November 1899 and supported its incorporation as an officer training unit in the new Territorial Force in 1908. On 11 March 1911 he was appointed Constable of the Tower of London. He was a governor of Gresham's School from 1899 to 1919. On 17 June 1913 a year before the outbreak of war, King George V reviewed the Household Cavalry in Windsor Great Park. "With a bevy of princes and famous soldiers" accompanying the King, he inspected "a blue body [the Blues in the centre] with red wings flecked with gold [Life Guards on either flank] and lit up by the twinkling of the sun on many breastplates [Sir Evelyn Wood, leading the Blues, had] paid unusual attention to his personal appearance." Beginning as a courageous young officer and later a successful commander in colonial wars, Evelyn Wood understood the importance of progress and modern technology and lived long enough to see cavalry become almost obsolete. Unlike the brigade commander he was proud to see his regiment operating new weapons: "You can picture my pleasant thoughts when I contrast the spirit of the BLUES turning up to the duties of Machine Gunners, and the false swagger of the men in a Light Dragoon Regiment" he wrote. In January 1914 he resigned as Chairman of the County Territorial Association in order to express his support for Field Marshal Roberts' campaign for conscription. In his final years he wrote Our Fighting Services (1916) and Winnowed Memories (1917) which one historian described as "stuffed with adulatory letters he had received, extracts of speeches he had given and anecdotes in which his wisdom or cleverness figured". His Victoria Cross is displayed at the National Army Museum in Chelsea, London. His will was valued for probate at £11,196 4s 10d. (11196.24167 in 1919 is equivalent to about <calculated amount> in recent years).