Кіріспе
Әннің құрылымы, ән жазу процесінің бір бөлігі. Әннің құрылымы – ән жазу процесінің бір бөлігі болып табылады. Ол әдетте бөлімдерге бөлінеді, онда әндерде қайталама формалар қолданылады. Көбінесе қолданылатын формаларға: куплеттік форма, 32 такттік форма, куплет-хор формасы, үш бөлімді форма, строфикалық форма және 12 такттік блюз жатады. Популярлы музыка әндері әдетте әр куплет немесе тармақ үшін бірдей музыканы қолданады (классикалық музыкадағы "желілік композиция" әндерінен өзгеше). Поп және дәстүрлі формалар, тіпті әуендерде құрылымдық айырмашылықтары бар әндерде де қолданылуы мүмкін. Қазіргі заманғы танымал музыкада ең көп қолданылатын формат: кіріспе (интро), куплет, хорға дейінгі бөлім, хор, куплет, хорға дейінгі бөлім, хор, бридж және хор. Рок музыкасында, әсіресе хэви-металда, әдетте әннің ортаңғы хорынан кейін бір немесе бірнеше гитара сололары болады. Поп музыкасында гитара солосы немесе синтезатор немесе саксофон сияқты басқа аспаптармен орындалатын соло болуы мүмкін. Популярлы музыканың негізі – "куплет" және "хор" құрылымы. Кейбір авторлар қарапайым "куплет, ілгек, куплет, ілгек, бридж, ілгек" әдісін қолданады. Поп және рок әндерінің құрамында әдетте куплет пен хор болады. Екеуінің арасындағы басты айырмашылық – куплеттің музыкасы қайта орындалғанда, көбінесе жаңа мәтін қосылады, ал хордың музыкасы қайталанған сайын бірдей мәтін сақталады. Екеуі де маңызды элементтер, әдетте алдымен куплет орындалады (мысалы, The Beatles тобының "She Loves You" әні, рок музыкасының ерте үлгісі). Әр куплет әдетте бірдей мелодияны қолданады (шағын өзгерістермен), ал мәтін әр куплетте өзгереді. Хор (немесе "қайырма") әдетте қайталама мелодиялық және лирикалық фразадан тұрады. Поп әндері кіріспе мен котаны ("таг") қамтуы мүмкін, бірақ бұл элементтер көптеген әндердің ерекшелігі үшін маңызды емес. Поп әндері көбінесе екінші хордан кейін пайда болатын бридж бөлімі арқылы хорға дейінгі бөліммен куплетті байланыстырады. Куплет пен хор әдетте ән бойына қайталанады, ал интро, бридж және кота (кейде "аутро" деп те аталады) көбінесе бір рет қолданылады. Кейбір поп әндерінде соло бөлім болуы мүмкін, әсіресе рок немесе блюз әсері бар поп әндерінде. Соло бөлімінде бір немесе бірнеше аспаптар әншінің мелодиясын немесе блюз немесе джаз әншілерінің импровизациялық мелодиясын орындайды.
Song structure is the arrangement of a song, and is a part of the songwriting process. It is typically sectional, which uses repeating forms in songs. Common forms include bar form, 32 bar form, verse–chorus form, ternary form, strophic form, and the 12 bar blues. Popular music songs traditionally use the same music for each verse or stanza of lyrics (as opposed to songs that are "through composed"—an approach used in classical music art songs). Pop and traditional forms can be used even with songs that have structural differences in melodies. The most common format in modern popular music is introduction (intro), verse, pre chorus, chorus, verse, pre chorus, chorus, bridge, and chorus. In rock music styles, notably heavy metal music, there is usually one or more guitar solos in the song, often found after the middle chorus part. In pop music, there may be a guitar solo, or a solo performed with another instrument such as a synthesizer or a saxophone. The foundation of popular music is the "verse" and "chorus" structure. Some writers use a simple "verse, hook, verse, hook, bridge, hook" method. Pop and rock songs nearly always have both a verse and a chorus. The primary difference between the two is that when the music of the verse returns, it is almost always given a new set of lyrics, whereas the chorus usually retains the same set of lyrics every time its music appears." Both are essential elements, with the verse usually played first (exceptions include "She Loves You" by The Beatles, an early example in the rock music genre). Each verse usually employs the same melody (possibly with some slight modifications), while the lyrics usually change for each verse. The chorus (or "refrain") usually consists of a melodic and lyrical phrase that repeats. Pop songs may have an introduction and coda ("tag"), but these elements are not essential to the identity of most songs. Pop songs often connect the verse and chorus via a pre chorus, with a bridge section usually appearing after the second chorus. The verse and chorus are usually repeated throughout a song, while the intro, bridge, and coda (also called an "outro") are usually only used once. Some pop songs may have a solo section, particularly in rock or blues influenced pop. During the solo section, one or more instruments play a melodic line which may be the melody used by the singer, or, in blues or jazz improvised.
Өлең-күй формасы
Көшпелі-қайырма (verse-chorus) формасы екі негізгі бөлімнен – өлең мен қайырмадан тұрады, олар көбінесе мелодиялық, ырғақтық, гармониялық және динамикалық тұрғыдан өзгеше болады. Көшпелі-қайырма формасындағы әндерге кіріспе, байланыс және қорытынды бөлімдер де қосылуы мүмкін.
Кіріспе
Кіріспе – шығарманың басында орналасқан ерекше бөлім. Жалпы алғанда, кіріспеде тек музыка болады, сөздер жоқ. Әдетте, ол тыңдаушыда күткендік сезімін тудырады, сондықтан күйдің басталуында (downbeat) күйдің төмендеуі сезіліп, жағымды босап кетуге мүмкіндік береді. Кіріспе әннің атмосферасын қалыптастырады. Сондықтан, ырғақ тобы әдетте келесі әннің "сезімін" ойнайды. Мысалы, блюз стиліндегі ән үшін, топ блюз ырғағымен ойнайды. Кейбір әндерде кіріспе – бұл тоникалық аккордтың бір немесе бірнеше тақтысы (әннің "негізгі" тоны). Кіріспе әншіге әннің тонын беру де мүмкін. Осы себепті, тіпті кіріспеде тоникалық аккордтан басқа аккордтар болса да, ол әдетте тоникалық немесе доминант аккордтағы каденциямен аяқталады. Кіріспе өлеңде, хорда немесе бриджде қолданылатын аккордтарға негізделуі мүмкін, немесе I–vi–ii–V сияқты стандартты "қайта оралу" прогрессиясы ойнатылуы мүмкін (әсіресе джаз әсері бар поп-музыкада). Кейде кіріспе басқа тонды ұсынумен немесе меңзеумен басталуы мүмкін. Мысалы, До мажордағы ән Сы мажордағы кіріспемен басталуы мүмкін, бұл тыңдаушыны әннің ақырында Сы мажорда болатынына сендіреді. Тыңдаушыға осы Сы мажор бөлімі шын мәнінде басқа тоналдық аймақтың доминант аккорды екенін көрсету үшін, доминант жетілігі қосылады, бұл жағдайда гармонияны Сы7 аккордына ауыстырады. Кейбір жағдайларда кіріспеде тек барабандар немесе перкуссиялық бөлімдер болады, олар әннің ырғағы мен "қайырын" анықтайды. Сонымен қатар, кіріспе жетекші әншінің (немесе қосалқы әншілер тобының) соло бөлімінен немесе аспапшы орындайтын рифтен тұруы мүмкін. Кіріспе жазудың ең қарапайым және қауіпсіз жолы – әннің бір бөлігін пайдалану. Бұл әннің мелодиялық тақырыптарын, әннің бір бөлімінен аккордтарды, сондай-ақ әннің ырғағы мен стилін қамтиды. Дегенмен, барлық әндерде мұндай кіріспе болмайды. Кейбір әндердің кіріспесі келесі әннің материалдарын пайдаланбайды. Мұндай кіріспе тыңдаушының қызығушылығын оятуға және болатын жағдайға дайындығын қамтамасыз етуге бағытталған. Бұл кіріспе қатты, акценттелген аккордтар тізбегінен тұруы мүмкін, цимбалдармен үзілістер жасалып, әншіге тондық анықтама беру үшін бастың соңына жақын бастың кірісуімен толықтырылады. Кіріспе әннің мазмұнын да белгілейді.
Өлең
Популярлы музыкада өлеңдер поэзиядағы строфаларға ұқсас, себебі олар көбінесе AABB немесе ABAB ұйқас схемаларымен ұйқасты сөздерден тұрады. Егер әннің екі немесе одан көп бөлімінде бірдей музыка болса, бірақ сөздері әртүрлі болса, әр бөлім жеке өлең деп есептеледі. Музыкалық тұрғыдан алғанда, "өлеңді тониканы ұзартатын бірлік ретінде қарастыру керек". Әннің тоникалық немесе "негізгі тональность" акорды әртүрлі тәсілдермен ұзартылуы мүмкін. Поп және рок әндері көбінесе тоникаға жақын iii немесе vi сияқты акорларды қолданады, осылайша тониканы ұзартады. C мажор тональдығында iii акорды E миноры, ал vi акорды A миноры болады. Бұл акорлар тоникаға жақын саналады, себебі олар бірдей аккордтық дыбыстарды бөліседі. Мысалы, E минор акордында E және G ноталары бар, олардың екеуі де C мажор триадасының құрамында. Сол сияқты, A минор акордында C және E ноталары бар, олардың екеуі де C мажор триадасының құрамында. Сөздер жағынан алғанда, "өлеңде әннің мазмұны: оқиға, жағдайлар, суреттер және автор жеткізгісі келетін сезімдер болады. Әр өлеңнің сөздері басқаларынан өзгеше болады". "Өлеңнің негізгі мақсаты – хорды немесе қайырманы музыкалық және лирикалық тұрғыдан қолдау". Көбінесе, өлең мен хордың бірдей гармониялық құрылымын қолданғанда, хорға кіріспе (pre-chorus) жаңа гармониялық үлгі немесе гармония енгізеді, ол өлеңнің хорға өтуіне дайындалады. Мысалы, егер ән C мажор тональдығында болса және автор доминант акордына (G мажор) негізделген хорға жетуді мақсат тұтса (оны қысқа мерзімге "негізгі тональность" ретінде қарастыра отырып), тыңдаушыны хордың акордына (G мажор) дайын тұруға мәжбүрлейтін хорға кіріспедегі (pre-chorus) аккордтық тізбек қолданылуы мүмкін. Мұны іске асырудың кең таралған тәсілі – G мажор акордынан бұрын оның ii–V7 акордаларын қою. Берілген тональдықта G мажордың ii акорды A минор болады. G мажордың V7 акорды D7 болады. Осылайша, мысал әнде, бұл A минордың бір тақтысы және D7-нің бір тақтысынан тұратын хорға кіріспе арқылы жасалуы мүмкін. Бұл тыңдаушыға ii–V-тен I-ге дейінгі шешімді күтуге мүмкіндік береді, бұл жағдайда G мажордың уақытша тоникасы. A минор акорды тыңдаушы үшін жаңа емес, себебі ол G мажор және C мажор екеуінде де кездесетін ортақ аккорд. A минор – G мажордағы ii акорды, ал C мажордағы vi акорды. Тыңдаушыға өзгеріс орын алып жатқанын ескертетін аккорд – D7 акорды. C мажорда D7 акорды жоқ. Популярлы және дәстүрлі музыкамен таныс тыңдаушы бұл аккордты екіншілік доминант ретінде естиді. Гармониялық теоретиктер мен аранжировщиктер оны V7/V немесе "бестен бес" деп атайды, себебі D7 акорды G мажордың доминантты (немесе бесінші) акорды болып табылады.
Хор немесе рефрен
Хор мен рефрен терминдері көбінесе бір-бірін алмастырып қолданылады, екеуі де әннің қайталама бөлігін көрсетеді. Егер айырма жасалса, хор – әннің мәтіні мен музыкасының негізгі ойын немесе "басты идеясын" қамтитын бөлік, және хордың бір қайталануынан екіншісіне өте сирек өзгеріс енгізіледі. Мысалы, рефрендер The Beatles-тың "She Loves You" ("yeah, yeah, yeah"), AC/DC-нің "You Shook Me All Night Long", Simon & Garfunkel-дің "The Sound of Silence" және "Deck the Halls" ("fa la la la la") әндерінде кездеседі. Мазмұны тұрғысынан алғанда, хор әннің басты ойын немесе тақырыбын жеткізеді. Көбінесе тыңдаушылар үшін әннің ең есте қалатын бөлігі – хор, ол әдетте басты ұранды қамтиды.
Қорыта айтылғаннан кейін
Хордан кейін келетін қосымша бөлім – постхор (немесе постхор). Бұл термин хордан кейін келетін кез келген бөлімді белгілеу үшін қолданылуы мүмкін, бірақ көбінесе хор сияқты дыбысталатын, бірақ жақын талдауда ерекшеленетін бөлімді білдіреді. Музыка теоретигі Асаф Перес постхор тұжырымдамасын ерекше танымал етіп, жан-жақты талдады. (Перес терминологиясымен айтқанда, жеке постхор) немесе хордың кеңейтілген нұсқасы (Перес терминологиясымен айтқанда, қосылған постхор). Кейбір мамандар «постхор» терминін тек хордың жалғасы ретінде пайда болатын жағдайлар үшін ғана қолданады (қосылған постхор), ал екі бөліктен тұратын хордың екінші бөлігін (жеке постхор) «постхор» деп санамайды. Мысалы, хор «балалар қалаға оралды» фразасынан тұрады, ол шақыру-жауап стилінде қайталанады, ал постхорда екі жетекші гитараның ерекше рифтері ойнатылады. "Smells Like Teen Spirit" (Nirvana, 1991): хор «Жарқыраған шамдар өшкенде, қауіп азаяды» дей бастап, «Кілегей, менің құштарлығым» дейін созылады, ал постхорда «эй, йей» вокалымен күшті риф бар. Қосылған постхор әдетте хордан ілмек/рефренды қайталайды, көп қосымша мазмұны болмайды, көбінесе «а» немесе «о» сияқты дыбыстар қолданылады. "Shape of You" (Ed Sheeran, 2017): хор «Мен сенің пішініңе ғашықпын, күн сайын жаңа нәрсе ашамын / Мен сенің денеңді жақсы көремін» деп келеді, ал постхор дыбыстарды және ілмекті қайталайды: «Ох—мен—ох—мен—ох—мен—ох—мен / Мен сенің денеңді жақсы көремін», содан кейін хордың соңғы бөлігін қайталайды, «сенің денеңді» «сенің пішініңді» деп өзгертеді: «Күн сайын жаңа нәрсе ашамын / Мен сенің пішініңе ғашықпын». "Girls Like You" (Maroon 5, 2018): Мысалы, Джон Денвердің "Country Roads" әнінде бридж бар, ал Стиви Уандердің "You Are the Sunshine of My Life" әнінде бридж жоқ. Сондай-ақ "Old MacDonald", "Amazing Grace", "The Thrill Is Gone" және Гордон Лайтфуттың "The Wreck of the Edmund Fitzgerald" әндерінде де бар. AABA форматы Кристал Гейлдің "Don't It Make My Brown Eyes Blue", Билли Джоэлдің "Just the Way You Are" және The Beatles тобының "Yesterday" әндерінде кездеседі. ABA (өлең/хор немесе хор/өлең) форматы Пит Сигердің "Turn! Turn! Turn!" (алғашқыда хор) және The Rolling Stones тобының "Honky Tonk Woman" (алғашқыда өлең) әндерінде қолданылады. ABABCB форматы Джон Кугар Мелленкамптың "Hurts So Good", Тина Тернердің "What's Love Got to Do with It?" және ZZ Top тобының "Sharp Dressed Man" әндерінде кездеседі. Вариацияларына Смоки Робинсонның "My Guy", The Beatles тобының "Ticket to Ride", The Pretenders тобының "Back on the Chain Gang" (ABABCAB), Poison тобының "Every Rose Has Its Thorn" (ABABCBAB) және Билли Джоэлдің "It's Still Rock and Roll to Me" (ABABCABCAB) әндері жатады.
"Girls Like You" (Maroon 5, 2018): For example, John Denver's "Country Roads" is a song with a bridge while Stevie Wonder's "You Are the Sunshine of My Life" is a song without one. Also "Old MacDonald", "Amazing Grace", "The Thrill Is Gone", and Gordon Lightfoot's "The Wreck of the Edmund Fitzgerald". AABA may be found in Crystal Gayle's "Don't It Make My Brown Eyes Blue", Billy Joel's "Just the Way You Are", and The Beatles' "Yesterday". ABA (verse/chorus or chorus/verse) format may be found in Pete Seeger's "Turn! Turn! Turn!" (chorus first) and The Rolling Stones's "Honky Tonk Woman" (verse first). ABABCB format may be found in John Cougar Mellencamp's "Hurts So Good", Tina Turner's "What's Love Got to Do with It? ", and ZZ Top's "Sharp Dressed Man". Variations include Smokey Robinson's "My Guy", The Beatles's "Ticket to Ride", The Pretenders' "Back on the Chain Gang" (ABABCAB), Poison's "Every Rose Has Its Thorn" (ABABCBAB), and Billy Joel's "It's Still Rock and Roll to Me" (ABABCABCAB).