Кіріспе
1977 жылы Джей Ансонның кітабы «Эмитивилл қорқынышы» – американдық автор Джей Ансонның 1977 жылдың қыркүйегінде жарық көрген кітабы. Бұл кітап 1979 жылдан бастап шыққан фильмдер сериясының негізі болды. Кітап Луц отбасының паранормальды құбылыстарды бастан өткергендері туралы айтқандарына негізделген, бірақ оның шындығы туралы пікір таласы мен сот істеріне әкеп соқты.
The Amityville Horror is a book by American author Jay Anson, published in September 1977. It is also the basis of a series of films released from 1979 onward. The book is based on the claims of paranormal experiences by the Lutz family, but has led to controversy and lawsuits over its truthfulness.
Тарихи негіз
1974 жылы 13 қарашада Рональд ДеФео-младший өзінің отбасы мүшелерінің алтысын 112 Оушен-авенюде, Нью-Йорк штатының Лонг-Айленд аймағының оңтүстік жағалауындағы Амитивилл қалашығындағы үлкен голландия стиліндегі үйінде атып өлтірді. 1975 жылы қарашада ол екінші дәрежелі кісі өлтіруде айыпталып, 25 жылдан өмір бойына түрмеде отыруға алты мәрте сотталды. ДеФео 2021 жылдың наурыз айында түрмеде қайтыс болды. 1975 жылдың желтоқсан айында Джордж және Кэти Латц үш баласымен және Гарри атты итімен бірге сол үйге көшіп келді. 28 күннен кейін Латцтар үйден қашып кетіп, онда тұрғанда паранормальды құбылыстардың қорқытқанын мәлімдеді.
Сюжет
Кітапта Оушен даңғылындағы 112 үйдің ДеФео отбасының қаны төгілгеннен кейін 13 ай бойы бос тұрғаны жазылған. 1975 жылдың желтоқсан айында Джордж пен Кэтлин Латц бұл үйді 80 000 долларға сатып алды, бұл өте тиімді баға саналды. Бес бөлмелі үй голландтық отаршылдық стилінде салынған және ерекше екі еңкейген шатыры болған. Үйде сонымен қатар бассейн мен қайық тұратын үйі де бар еді, себебі ол каналдың жанында орналасқан. Джордж пен Кэти 1975 жылдың шілдесінде үйленді, әрқайсысының жеке үйі болған, бірақ олар жаңа мүлікті сатып алып, жаңа өмір бастауды қалады. Кэтидің бұрынғы некесінен үш баласы болды: 9 жасар Дэниел, 7 жасар Кристофер және 5 жасар Мелисса (Мисси). Олар сонымен қатар Гарри есімді маламут және лабрадордың буданынан туған итіне де ие болды. Үйді алғашқы рет қарағанда, жылжымайтын мүлік агенті оларға ДеФео отбасының қаны төгілгені туралы айтты және бұл олардың шешіміне әсер ете ме деп сұрады. Олар бұл мәселені талқылағаннан кейін, бұл мәселе емес деп шешті. Латц отбасы 1975 жылдың 18 желтоқсанында үйге көшті. ДеФео отбасының жиһаздарының көп бөлігі әлі де үйде қалды, себебі ол келісімнің бір бөлігі ретінде 400 долларға қосылған еді. Джордж Латцтың досы үйдің тарихын біліп, оны кияметке шақыруын талап етті. Сол кезде Джордж дінге сенбейтін методист болғандықтан, оның не істейтінін білмеді. Кэти де дінге сенбейтін католик болды және бұл процесті түсіндірді. Джордж үйге бата беруге келіскен Рей есімді католик священнигін білген (Ансонның кітабында, нақты өмірдегі священник Ралф Дж. Пекораро құпиялылық сақтау үшін Манкузо деп аталды). Әке Манкузо заңгер, католик сотының судьясы және жергілікті "Священное Сердце" шіркеуінде тұратын психотерапевт болды. Ол 1975 жылдың 18 желтоқсанында түстен кейін Джордж пен Кэти заттарын жинап жатқанда бата беруге келді және рәсімдерді орындау үшін ғимаратқа кірді. Ол алғашқы қасиетті суды шашып, дұға ете бастағанда, бір еркек дауысы "кетіңдер" деп бұйрық бергенін естіді. Үйден шығып бара жатқанда, Әке Манкузо бұл оқиға туралы Джордж пен Кэтиге ештеңе айтпады. 1975 жылдың 24 желтоқсанында Әке Манкузо Джордж Латцке қоңырау шалып, құпия дауысты естіген екінші қабаттағы бөлмеден, Кэти тігін бөлмесі ретінде пайдалануды жоспарлаған Марк пен Джон Мэтью ДеФеоның бұрынғы жатын бөлмесінен қашып жүруді кеңес берді, бірақ қоңырау байланыс үзілуінен қысқа болды. Үйге келгеннен кейін, Әке Манкузоның дене қызуы көтеріліп, қолында стигмаға ұқсас жаралар пайда болды. Бастапқыда Джордж пен Кэти үйде ешқандай ерекшелік байқамады. Кейіннен олар басынан өткен оқиғалар туралы былай деді: "Біз әрқайсымыз әртүрлі үйде тұрғандай сезіндік". 1976 жылдың қаңтар айының ортасында Джордж пен Кэти үйге тағы бір рет бата беруге тырысқаннан кейін, олар үйдегі соңғы түнін өткізді. Латцтар осы оқиғалар туралы толыққанды мәлімет беруден бас тартты, оларды "өте қорқынышты" деп сипаттады. Әке Манкузомен байланысқа шыққаннан кейін, Латцтар бірнеше заттарын алып, жақын маңдағы Нью-Йорк штатындағы Дир-парктегі Кэтидің анасының үйіне көшіп, үймен байланысты мәселелерді шешкенше сонда тұруға шешім қабылдады. Олар құбылыстардың оларды соңынан ергенін айтты, ал Ансонның кітабының соңғы көрінісінде "жасыл-қара шырыш" сатыдан оларға қарай көтеріліп келе жатқаны сипатталды. 1976 жылдың 14 қаңтарында Джордж пен Кэти Латц үш баласы мен иті Гарримен бірге 112 Оушен даңғылынан шығып, барлық мүлкін тастап кетті. Келесі күні Латцтарға тиесілі заттарды алып кетуге бір көшпенді келді. Ол үйде болған кезде ешқандай паранормальды құбылыстарды байқамады. Кітап "Прентис Холл" баспасының редакторы Там Моссман Джордж пен Кэти Латцты Джей Ансонмен таныстырғаннан кейін жазылды. Латцтар Ансонмен тікелей жұмыс істемеді, бірақ оған 45 сағатқа жуық таспада жазылған естеліктерін ұсынды, олар кітаптың негізі ретінде пайдаланылды. Кітаптың сатылған саны оның көптеген басылымдарынан 10 миллион данаға жуық деп есептеледі. Ансон "Амитивилл қорқынышы" атты кітабының атауын 1929 жылы жарық көрген H. P. Лавкрафттың "Данвич қорқынышы" шығармасына негіздеген.
Басқа кітаптар
Амитивилл қорқынышы туралы әңгіме Джон Г. Джонстың "Амитивилл қорқынышы II бөлімі" (1982), "Амитивилл: Соңғы тарау" (1985), "Амитивилл: Зұлымдық қашып кетеді" (1988) және "Амитивилл: Қорқыныш қайта оралады" (1989) атты кітаптар сериясында жалғасты. 1991 жылы Робин Карлдың "Амитивилл: Кошмар жалғасуда" кітабы жарық көрді. Ханс Холцер осы оқиғаға қатысты үш кітап жазды: "Амитивиллдегі кісі өлтіру", "Амитивиллдің қарғысы" және "Амитивиллдің құпиясы". "Амитивиллдегі кісі өлтіру" 1982 жылғы "Амитивилл II: Иелену" фильмінің негізі болды, ал 1990 жылғы "Амитивилл қарғысы" фильмі осы аттас кітапқа негізделген. Рональд ДеФеоның соттағы қорғаушы адвокаты Уильям Вебер 1979 жылы ДеФеоға оның өзінің басынан өткендерін айтатын кітапқа келісім жасауға көмектесу үшін Холзерді ұсынды. 1983 жылғы "Амитивилл 3D" фильмі де Гордон МакГиллдің романына айналды. 2008 жылы Уилл Савивтің деректік еңбегі "Амитивиллдегі психикалық аурулар" жарық көрді.
Дұрыс емес деректер
Пекораро әкесінің рөліне (кітапта "Манкузо" әкесінің рөлі) едәуір назар аударылған. Пекораро әкесі 1970 жылдардың соңындағы сот процесінде берген куәлігінде Лютцтермен байланысы тек телефон арқылы болғанын мәлімдеді. Басқа деректерде Пекораро әкесі үйге келгені, бірақ онда ешқандай ерекше оқиға болмағаны айтылады. 1979 жылы ол "In Search of" телесериалына берген сұхбатында Амитивилл үйін баталау кезінде болған оқиғасын баяндады. Сұхбатта ол үйге кіргенін және көрінбейтін күштің соққысын сезініп, дауыссыз дауыстың "шық" деген бұйрығын естігенін нақты айтты. Джим мен Барбара Кромарти есіктерге, құлыптарға және терезелерге келген зиян туралы мәлімдемелерді жоққа шығарды. Олар 1977 жылдың наурыз айында үйді 55 000 долларға сатып алды (1977 жылғы 55 000 доллар қазіргі уақытта шамамен <есептелген сома> тең). Барбара Кромарти бұл заттардың түпнұсқа болып көрінгенін және жөнделмегенін айтты. Сонымен қатар, жұбайлар "Қызыл бөлме" жертөледегі кішкентай шкаф екенін және Лютцтерге белгілі болғанын мәлімдеді, себебі ол жасырылмаған. Жергілікті Шиннекок үндістері кітаптың 11-тарауындағы үйдің руының бір кезде психикалық аурулармен ауырған және өлмеге жақын адамдарды тастап кеткен жерге салынғаны туралы мәлімдемені жоққа шығарды. Зерттеушілер Рик Моран мен Питер Джордан 1976 жылдың 1 қаңтарында қардағы екі жапырақтан жасалған тырнақ іздері туралы мәлімдемені жоққа шығарды. Олардың зерттеулері сол кезде қар жауғанын көрсетпеді. Ол кезде Амитивиллде "Солқындар сыраханасы" деген бар болған жоқ. Стивен Каплан және басқа сыншылар кітаптың әртүрлі басылымдарында өзгерістер енгізілгенін атап өтті. Түпнұсқа қатаң мұқабалы басылымда Пекораро әкесінің машинасы "ескі қоңыр Ford" деп сипатталған, ол оны жүргізу кезінде капоттың алдыңғы әйнекке ұшып кеткенін басынан өткізеді. Кейінгі басылымдарда автомобиль Chevrolet Vega ретінде сипатталған, бірақ кейін Ford болып қайта сипатталды. 1977 жылдың мамыр айында Джордж және Кэти Латц Уильям Веберге (Рональд ДеФеоның қорғаушы адвокаты), Пол Хоффманға (құбылыстар туралы есеп жазатын жазушы), Бернард Бертонға және Фредерик Марсқа (үйді тексерген деген екі экстрасенс) қарсы сотқа шағым түсірді. Лютцтер сауда мақсатында есімдерді қолдану, жеке өмірге қол сұғу және психикалық зиян келтіру туралы айыптаулар таратты. Жаңалықтар корпорацияларына қарсы талаптар алынып тасталды, ал сот процесінің қалған бөлігі Бруклин округтік сотының судьясы Джек Б. Вайнштейннің қарауында болды. 1979 жылдың қыркүйегінде судья Вайнштейн Лютцтердің талаптарын қабылдамады. 1979 жылдың 17 қыркүйегінде шыққан "People" журналында Уильям Вебер былай деп жазды: "Мен бұл кітаптың жалған екенін білемін. Біз осы қорқынышты оқиғаны көптеген шарап бөтелкелерімен ойлап таптық". Бұл Вебердің Джордж және Кэти Латцпен болған кездесуіне қатысты, онда олар Ансонның кітабының жоспарын талқылады. Судья Вайнштейн сонымен қатар Уильям Вебер мен Бернард Бертонның осы мәселеге қатысты әрекеттеріне алаңдаушылық білдіріп: "Адвокаттар әдеби агенттерге айналғанда өте маңызды этикалық мәселе туындайды" деді. Джордж Латц кітаптағы оқиғалардың "көбіне шындыққа сәйкес" екенін мәлімдеді. 1979 жылдың маусым айында Джордж және Кэти Латц үйдегі тәжірибелеріне қатысты полиграф тестілеуінен өтті. Полиграфты Крис Гугас пен Майкл Райс жүргізді, олар Америкадағы ең үздік бес полиграф сарпысының бірі болып саналды. Райстің пікірінше, нәтижелер жалғандықты көрсетпеді. 2000 жылдың қазан айында The History Channel "Amityville: The Haunting" және "Amityville: Horror or Hoax?" атты екі бөлімді құжаттық фильмін көрсетті, оны қорқынышты фильмдердің сценарийшісі және продюсері Дэниел Фарранд жасаған. "Амитивилл қорқынышы" романының дұрыстығына қатысты пікірталастар жалғасуда. 1976 жылдан бері үйдің әр түрлі иелері онда тұрғанда ешқандай проблемалар болмағанын жария етті. Джеймс Кромарти 1977 жылы үйді сатып алып, әйелі Барбарамен он жыл бойы сонда тұрды; ол былай деді: "Ештеңе ерекше болған жоқ, тек кітап пен фильм туралы естіп, үйге келіп-кетіп жүрген адамдар ғана болды".
Мұра
Кэтлин Тереза Латц (13 қазан 1946 - 17 тамыз 2004) эмфиземадан қайтыс болды, ал Джордж Ли Латц (1 қаңтар 1947 - 8 мамыр 2006) жүрек ауруынан қайтыс болды. Жұп 1980-жылдардың соңында ажырасып, бірақ жақсы қарым-қатынаста қалды. Луцтар отбасы 112 Оушен даңғылында тұрған кезде Стивен Каплан, өзін-өзі вампиролог және паранормальді құбылыстарды зерттеуші деп атаған, үйді тексеруге шақырылды. Каплан мен Латцтар арасында Капланның кез келген алаяқтықты әшкерелейтінін айтқаннан кейін жанжал туды. Каплан әйелі Роксан Сальч Капланмен бірге «Амитивилл қорқынышының құпиясы» атты сын кітап жазды. Кітап 1995 жылы жарық көрді. 1976 жылдың 6 наурызында түнде үйді Эд және Лорейн Уоррен, өздерін демонлогтар деп атаған ерлі-зайыптылар, «Channel 5» телеарнасының түсірілім тобы және «WNEW FM» радиостансасының тілшісі Майкл Линдер тексерді. Тергеу барысында Джин Кэмпбелл бірнеше инфрақызыл фотосуреттер түсірді. Суреттердің бірінде баспалдақ алдында тұрған, көздері жарқыраған «шайтан бала» бейнеленген. Фотосурет 1979 жылға дейін көпшілік назарына ұсынылмады, ол кезде Джордж және Кэти Латц және Род Штайгер алғашқы фильмнің жарық көруін насихаттау үшін «The Merv Griffin Show» бағдарламасына қатысты. 112 Оушен даңғылын парапсихолог Ханс Холзер де зерттеді. Уоррендер мен Холзерлер үйдің тарихына байланысты оны зұлым рухтар билеп алған деп болжайды. Уоррендердің үйге сапары 2016 жылғы «The Conjuring 2» фильмінде көрсетілген. Джордж Латц 2002 жылы «Амитивилл қорқынышы» фразасын сауда белгісі ретінде тіркеді және ол өзінің ресми веб-сайтында «The Amityville Horror™» деп аталады. Латц фильмнің продюсерлері 1979 жылғы нұсқада және 2005 жылғы қайта түсірілімде оқиғаларды көбейтіп көрсеткен немесе ойлап тапқан деп мәлімдеді. Ол сондай-ақ 2005 жылғы фильмнің продюсерлері оның отбасын қатыстырмағанын және олардың рұқсатынсыз оның атын қолданғанын айтты. 112 Оушен даңғылындағы үй әлі де бар, бірақ ол жаңартылып, туристерді қызықтырмау үшін мекенжайы өзгертілген. Төртбұрышты терезелер алынып тасталды және бүгінгі күні үй фильмдердегі бейнесінен едәуір өзгеше көрінеді. Алғашқы үш фильмнің түсірілім орны ретінде пайдаланылған Томс-Ривердегі үй де осы себеппен өзгертілді. 2005 жылғы фильм нұсқасында үйдің мекенжайы 412 Ocean Avenue деп өзгертілді. 2005 жылғы фильмнің қайта түсірілімінде Луцтар отбасының жертөлесі 1692 жылы салынған делінгенімен, 112 Ocean Avenue, сондай-ақ «High Hopes» деп те белгілі, 1924 жылы Джон мен Кэтрин Мойнахан үшін салынған. Амитивилл тарихи қоғамының веб-сайтында 1974 жылы Рональд ДеФео кіші жасаған қылмыс туралы немесе Луцтар отбасы 112 Оушен даңғылында тұрған кезең туралы ештеңе айтылмаған. 2000 жылы «History Channel» телеарнасы «Амитивилл қорқынышы» туралы деректі фильм түсіргенде, Тарихи қоғамның ешбір өкілі бұл мәселені камера алдында талқыламады. «CSI: NY» эпизоды алғаш рет 2007 жылдың 31 қазанында көрсетілді, ол «The Amityville Horror» негізінде жасалған Хэллоуин арнайы бағдарламасы болды. «Boo» деп аталатын эпизодта Амитивиллдегі үйде ДеФео қылмысына ұқсас жағдайда отбасы қаза тапқан оқиға баяндалады. 2010 жылдың мамыр айында үй 1,15 миллион долларға сатылымға қойылды. 2010 жылдың тамызында үй жергілікті тұрғынға 950 мың долларға сатылды. 2010 жылдың 21 тамызында үйдің бұрынғы иесі үйді жылжыту сатылымын өткізді, оған жүздеген адам келді. Олар үйге кіре алды, бірақ жоғарғы қабаттарға немесе жертөлеге кіруге рұқсат берілмеді.