Кіріспе

Римдегі мүсін – сөйлейтін римдік мүсін. Паскино немесе Паскин (paˈski.no; латынша: Pasquinus, Pasquillus) – римдіктердің ежелгі заманнан бері қолданып келе жатқан атау, бұл б.з.б. III ғасырға жататын, бірақ XV ғасырда Римнің Парионе ауданында қазылған эллиндік стильдегі зардап шеккен мүсінді сипаттайды. Мүсін сол аттас алаңда, Палаццо Браскидің (Рим мұражайы) солтүстік-батыс бұрышында, қазылған жерге жақын орналасқан. Мүсін негізіне анонимді сын-ескертпелер жабылу дәстүрінің арқасында Римнің сөйлейтін мүсіндерінің біріншісі ретінде танымал. Сатирикалық әдеби форма – паскинада (немесе "паскил") осы дәстүрден атын алған. Мүсіннің нақты тақырыбы – Патроклдың денеін қолдап тұрған Менелай. Осы тақырып немесе Сперлонга мүсіндеріндегідей, басқа тұлғаларға қолданылатын композиция классикалық мүсінде бірнеше рет кездеседі және қазір "Паскино тобы" деп аталады. Мүсіннің нақты тақырыбын XVIII ғасырда антиквар Эннио Кирино Висконти анықтады, ол оны өліп бара жатқан Патроклды қолдап тұрған Менелайдың денесі деп атады. Осы тақырыптағы екі Медичи нұсқасының ең танымал нұсқасы Италияның Флоренция қаласындағы Лоджия деи Ланциде сақталған. Паскино – б.з.б. III ғасырдың эллиндік мүсіні немесе римдік көшірмесі деп саналады.

Тарих

Айкелдің атақ-даңқы XVI ғасырдың басына қарай, кардинал Оливьеро Карафа мүсіннің мәрмәрден жасалған денесін тогаға орап, оны латын тіліндегі эпиграммалармен әшекейлеген кезде басталады. Кардиналдың бұл әрекеті, папаны немесе оның үкіметін сынға алу әдетінің қалыптасуына себеп болды. Осылайша Паскино Римнің алғашқы "сөйлейтін мүсіні" атанды. Ол халықтың наразылығын айқын білдіріп, әділетсіздікті әшкерелеп, шіркеу өкілдерінің билікті теріс пайдалануын сынады. Осы дәстүрден ағылшын тіліндегі "pasquinade" және "pasquil" сөздері шыққан, олар өлең немесе проза түрінде жазылған анонимді ұрандарды білдіреді.

Этимологиялық шығу тегі

"Паскино" атауының шығу тегі әлі де белгісіз. XVI ғасырдың ортасында "Паскино" атауының жақын жерде тұратын, өткір ойлы және зиялы болған тігіншіден тарағаны хабарланды; оның мұрасы мүсін арқылы "кедей тігіншінің құрметі мен мәңгілік естелігі" үшін жалғасқан деген болжам бар. Эпиграммалар жазылған картелли (постерлер, плакаттар, тақталар деп аударылады; бұл, шамасы, памфлеттерге ұқсас) тез таратылды және олардың көптеген көшірмелері жасалды, оларды тоқтату мүмкін емес еді. Бұл өлеңдерді 1509 жылдан бастап римдік баспагер Джакомо Маццокки жыл сайын "Кармина аппозита Паскино" деген атпен жинап, жариялап отырды, және олар бүкіл Еуропаға танымал болды. Римдіктер арасында әжуалау дәстүрі ежелден келе жатыр. Бірінші ғасырдағы өлеңмен жазылған әжуа үшін Domus Aurea туралы қараңыз.