Кіріспе

Афиналық мүсінші, б.з.д. V ғасыр

Мирон Элевферайлық (б.з.д. 480–440 жж.) (Μύρων, Myrōn) – б.з.д. V ғасырының ортасындағы афиналық мүсінші. Ол Беотия мен Аттика шекарасындағы Элевфера қаласында дүниеге келген. Ежелгі Римдегі ғалым Плиний Ескінің (б.з.д. 23 – 79 жж.) латын энциклопедиясы «Табиғат тарихы» бойынша, Агеладас Аргос оның ұстазы болған. Оның түпнұсқа мүсіндерінің ешқайсысы бүгінге дейін жеткен жоқ, бірақ олардың римдік мрамордан жасалған, кейінгі көшірмелері деп саналатын көптеген нұсқалары сақталған.

Беделі

Мирон негізінен қоладан жұмыс істеді және оның даңқы, ең алдымен, спортшылардың бейнелеуіне (оның ішінде оның танымал Дискоболосы) байланысты болды. Ежелгі комментаторлардың айтуынша, ол позаның батылдығын арттыру және толыққанды ырғақты енгізу арқылы революция жасады, бұл ретте бөліктерді тұтасқа бағындырды. Плинийдің Миронның туындылары Поликлеиттің туындыларынан сандық жағынан көп және "көбірек құнтты" екендігі туралы айтуы, олардың пропорциялары (numeri) бойынша үйлесімдірек және реализм тұрғысынан сенімдірек саналғандығын көрсетеді: "diligentia" ұғымы "нақты ерекшеліктерге мұқият назар аударуды" білдіреді, бұл қасиет, ежелгі сыншылардың пікірінше, өнердің ең жақсы туындыларының мәні болды.

Шығармалары

Плинийдің "Табиғи тарих" кітабында айтылғандай, Миронның ең танымал туындыларына "мысық, ит (канем, Кербер?), Персей, флейтаға тәнті болған сатир (Марсиас) және Минерва (Афина), Помпей Ұлы арнаған ғибадатханаға жеткізілген Геркулес (Максимус циркінде), Дискобол (диск лақтырушы) және Ефеске арналған Аполлон кірді, "мұны триумвир Антоний ефестіктерден тартып алған, бірақ құдайға айналған Август түсінде ескертілгеннен кейін оны қайта орналастырды". Ертегі Рим империясының жазушылары Миронды грек мүсіншілерінің ең ұлыларының бірі деп санады, бұл оның өмір замандастары арасындағы беделінің жоғары болғанын көрсетеді. Мысық, көбінесе, жануардың позы туралы ештеңе айтпайтын эпиграммаларды ілуге арналған тіреу ретінде танымал болды. Спарталық Кионис, б.з.д. VII ғасырдағы Олимпиада жеңімпазы, Миронның идеалдандырылған қола мүсінінде бейнеленді.

Атаулар

Өз заманының ең жылдам жүгіршісі Ладас туралы эпиграммада оның Миронның мүсінінде бейнеленгені айтылады; Миронның Ладасының көшірмесі белгілі емес. Лукианның сипаттамасы Миронның «Дискобол» немесе «Диск тастаушысы» екенін нақты көрсетеді, оның бірнеше көшірмелері сақталған, олардың ең жақсысы Римдегі Палаццо Массими алле Термеде орналасқан. Страбон да Мирон туралы, әсіресе Самостағы үлкен топ туралы айтқан. 1926 жылы К.К. Дженкинс сақталған бірнеше бас Миронның Самос Афинасының көшірмелері екенін анықтады. Латеран мұражайындағы мәрмәр мүсін, қазір билейтін сатир ретінде қалпына келтірілген, Афина лақтырып жіберген аулосты алуға тырысқан Марсиасқа жасалған Миронның туындысының көшірмесі болуы мүмкін. Толық топ Афина монеталарында, вазада және Марсиясты Афинаның наразылығынан қорқыныш пен қызығушылық арасында тербеліп тұрғандай бейнелейтін рельефте көшірілген. Ежелгі сыншылар Миронның мүсіндеріне өмір мен қозғалыс сыйлауда өте табысқа жеткенімен, ой-сезімінің эмоцияларын жеткізуде сәтті болмағанын айтады. Бұл белгілі бір дәрежеде, бірақ толық емес, қолдағы дәлелдермен сәйкес келеді. Оның адамдарының денелері бастарынан әлдеқайда жақсы жасалған. Марсиас беті дерлік маска сияқты, бірақ оның позынан оның құмарлықтарының күшті әсерін сезінуге болады. Диск тастаушының беті тыныш, бірақ оның барлық бұлшықтары күш салуға жиналған. Адольф Фуртвенглер Мирон мектебіне немесе оның ықпалына жатқызылатын көптеген басқа да сақталған туындыларды атады. Алайда, бұл атрибуциялар уақыт сынағынан өткен жоқ. Оксиринх папирусы Олимпиада жеңімпаздарының даталарын көрсетеді, Мирон 456 ж.б.д. Олимпиадада жеңіске жеткен спортшы Тимант және 448 ж.б.д. мен 444 ж.б.д. Лициннің мүсіндерін жасады. Бұл оның өмір сүрген кезеңін анықтауға көмектеседі. Ол Федий мен Поликлейттің замандасы, бірақ олардан сәл ертерек болды.