Кіріспе

Британ армиясының кавалериялық полкі

5-ші Корольдік Ирландиялық Үлкендер британ армиясының кавалериялық полкі болды. Ол үш ғасыр бойы, соның ішінде Бірінші дүниежүзілік соғыста қызмет етті. 1922 жылы ол 16-шы Королеваның Үлкендерімен бірігіп, 16/5-ші Үлкендер полкіне айналды.

Ертедегі соғыстар

Полк 1689 жылы бригадалық Джеймс Уинн полкінің бастамасымен «Джеймс Уинннің драгундар полкі» ретінде құрылды. Ол 1690 жылы шілдеде Бойн шайқасында және сол айдың соңында король Уильям III басшылығымен Аугрим шайқасында қатысты. 1704 жылы «Ирландияның Корольдік драгундары» деп атауы өзгертілді. 1706 жылы мамыр айындағы Рамильи шайқасында полк француздың «Regiment du Roi» толық әскерін тұтқынға алуға көмектесті, содан кейін 1708 жылы шілдеде Оденард шайқасында және 1709 жылы қыркүйекте Малплаке шайқасында шайқасты. 1751 жылы «5-ші драгун полкі» деп қайта аталды, ал 1756 жылы «5-ші (немесе Корольдік Ирландия) драгун полкі» болды. Бірақ, оның әскерлері сенімсіздікке ұшырады: оларды айыптағандардың сөзіне сенсек, қатарына көтерілісшілер кірген. Тергеуден кейін, бір ғана адам, Джеймс М'Нассар, полкке кіргені анықталды: оған «теңіз арқылы жер аударылу» жазасы берілді. Continental Magazine журналында келтірілген мәлімет бойынша:

<blockquote>Осы жағдай ерекше тәсілмен еске алынды. «5-ші Корольдік Ирландия жеңіл драгундары» армия тізімінен өшірілуі керек, ал 4-ші және 6-шы драгундар арасындағы бос орын ұяттың естелігі ретінде мәңгілікке қалдырылуы тиіс. Бұл олқылық жарты ғасырдан астам уақыт бойы армия тізімінде сақталды, оны осы басылымның жарты онжылдыққа дейінгі кез келген санынан көруге болады. 1884 жылдың күзінде Нил экспедициясына контингент қосылды. Содан кейін 1885 жылы Махди соғысы кезінде Суакин маңында Осман Дигна әскерлеріне қарсы шайқасты. 1888 жылдың қарашасында полк тағы да Үндістанға аттанды, онда он жыл қызмет етті, содан кейін 1898 жылдың ақпанында Оңтүстік Африкаға жіберілді. Олар 1898 жылдың қазанына дейін Лейдисмит қаласында орналасқан, содан кейін Питермарицбургке көшіп, 1899 жылдың қазанында Екінші Бур соғысы басталарға дейін онда қалды.</blockquote>

Екінші Бура соғысы

Соғыс басталған кезде Оңтүстік Африкада орналасқан екі атты әскер полкінің бірі ретінде, полк ертедегі шайқастарға қатысты. Олар 1899 жылдың 21 қазанында Эландслагте шайқасында, 24 қазанда Риетфонтейн шайқасында және 1899 жылдың қарашасынан 1900 жылдың ақпанына дейінгі Лейдисмит қоршауында Лейдисмит гарнизонының құрамында болды. Сол қаладан азат етілгеннен кейін, олар қайтадан атпен жабдықталды және генерал сэр Редверс Буллер әскерінің құрамына кірді, оның Наталь әскері Белфастағы бас әскермен қосылғанға дейін барлық операцияларына қатысты. Олар Буллердің Лиденбург аймағына ілесіп, содан кейін генерал Джон Броклхерст басшылығымен Дулструм аңғары арқылы генерал Иан Гамильтонға қосылуға асықты. Кейін олар генерал Смит Дорриеннің жедел қимыл тобының құрамына кірді. 1901 жылдың қаңтарында, әлі де генерал Смит Дорриеннің басшылығымен, олар генерал сэр Джон Френчтің Суазиленд шекарасына жасаған ірі әскери қимылының сол жағын қорғады. Содан кейін олар генерал сэр Биндон Бладтың басшылығымен қызмет етті және 1901 жылдың шілдесіне дейін Каролина ауданында әрекет етті, содан кейін теміржолмен Кейп колониясына жол тартты. Мұнда олар полковник Хантер Уэстонның жылдам қимыл тобының құрамына кірді. Полк, 3-ші атты бригаданың бөлігі ретінде, 1914 жылдың наурыз айында Куррағ оқиғасына да қатысты.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Содан кейін полк Англияға оралды, онда Бірінші дүниежүзілік соғыс басталарға дейін қалды. Соғыс басталғанда ол Британдық экспедициялық корпусының құрамына кірді және 1914 жылдың тамызында 2-ші кавалериялық дивизияның 3-ші кавалериялық бригадасының бөлігі ретінде Дублиннен Францияға аттанды, Батыс майданында қызмет ету үшін. 1914 жылдың тамызында Монс шайқасында қатысты. 5-ші (Royal Irish) Lancers полкі Ұлы соғыста қаза тапқан соңғы британдық әскерге тиесілі екендігімен де қайғылы танылды. Бұл Лидс қаласынан келген жекелеген сарбаз Джордж Эдвин Эллисон еді, ол полк Монсқа шабуыл жасағанда мергеннің оғынан қаза тапты, осыдан кейін көп ұзамай соғыс тоқтады. Полк 5-ші Royal Irish Lancers деп қайта аталды және 1921 жылы таратылды, бірақ 1922 жылы эскадрилья қайта құрылып, бірден 16-шы Королева лансерлерімен біріктіріліп, 16/5-ші Lancers аталды.