Кіріспе

Гарсон Канин (24 қараша 1912 – 13 наурыз 1999) – американдық кино режиссері, театр режиссері, драматург және сценарист.

Ерте өмір

Гарсон Канин Нью-Йорктің Рочестер қаласында дүниеге келді; оның еврей отбасы кейін Детройтке, содан кейін Нью-Йорк қаласына көшіп келді. Ол Бруклиндегі Джеймс Мэдисон орта мектебінде оқыды, театр сахнасында мансапты бастау үшін оқуын доғарды. Соңынан ол кәсіби саксофоншыға айналып, «Гарсон Канин және оның Red Hot Peppers» тобының жетекшісі болды. Осы кезеңде ол актерлік мансабын қуу үшін Америка драмалық өнер академиясына қабылданды.

Сахна

Гарсон Канин шоу-бизнес мансабын джаз музыканты, бурлеск комедиясының артисі және актер ретінде бастады. Ол Нью-Йорктегі Америка драмалық өнер академиясын бітіріп, 1933 жылы «Кішкентай жігіт» қойылымында Бродвейде дебют жасады. 1935 жылы Канин Джордж Эбботтың пьесасында ойнады және жақын арада Эбботтың ассистенты болды. Канин 1936 жылы, 24 жасында «Hitch Your Wagon» қойылымымен режиссерлік дебютін жасады. 1945 жылы Канин Спенсер Трейсиді 15 жылдан кейін алғашқы пьесасында режиссерлік етті. Трейси жеке өмірінде қиын кезеңнен өтіп, ауруханада жатқаннан кейін Кэтрин Хепберн пьеса оның назарын қайта аударуға көмектеседі деп ойлады. Трейси сәуір айында журналиске: «Мен Бродвейге қайта оралып, әлі де актерлік өнерге қабілеттімін ба деп көруге келдім» деді. Пьеса Роберт Шервудтың «The Rugged Path» пьесасы болды, ол алғаш рет 28 қыркүйекте Род-Айленд штатының Провиденс қаласында көрсетілді, зал толып, жауап жылы болды. «The Rugged Path» қойылымы қиын болды, кейін Канин былай деп жазды: «Нью-Йорктегі премьераға дейін барлық маңызды қарым-қатынастар нашарлаған. Спенсер ширығулы және өжет болды, нұсқауларды қабылдағысы келмеді немесе қабылдай алмады». Трейси Бродвейде ашылмас бұрын шоуды тастап кетуді ойлады және шоуды жабу ниеті туралы хабарлағанға дейін алты апта ғана сахнада болды. Ол 19 қаңтарда, 1946 жылы 81 қойылымнан кейін жабылды. Трейси кейінірек достасына былай түсіндірді: «Мен сол сұмдық жолдарды әр түн сайын қайта-қайта айта алмаймын. Кем дегенде фильмде әр күн мен үшін жаңа күн, бірақ бұл нәрсе – әр күн, әр күн, қайта-қайта». 1946 жылы Каниннің өзі режиссерлік еткен «Кеше туылған» пьесасы 1,642 қойылымға дейін сахналады. Сценарийші Альберт Маннхаймер ұсынған алғашқы нұсқа жұмыс істемейтін болып шықты, сол себепті Гарри Коэн Кэнинді шақырып, оның пьесасын 1950 жылғы фильмге арналған сценарийге бейімдеуге бұйырды. Оның басқа сахналық жұмыстарына 717 қойылым өткізген «Анна Франктың күнделігі» (1955) және 1,348 қойылым өткізген «Күлкілі қыз» (1964) мюзиклінің режиссерлігі кіреді. Канин өзінің соңғы пьесасын, «Пекадильоны» 1985 жылы жазды және қойды, сол жылы ол Америка театр залының мүшесі болып сайланды.

Фильм

Оның режиссер ретінде түсірген алғашқы фильмі "Есте сақтауға лайық адам" (1938) болды, оны "Нью-Йорк Таймс" 1938 жылдың 10 үздік фильмінің бірі деп атады. Ол кезде Канин 26 жаста еді. Оның басқа режиссерлік жұмыстары: "Бакалавр анасы" (1939), "Ұлы адам дауыс береді" (1939), "Менің сүйікті әйелім" (1940), "Олар не қалағанын білді" (1940) және "Том, Дик және Гарри" (1941). Каниннің Голливудтағы мансабы әскерге шақырумен үзіліске түсті. 1941-1945 жылдары АҚШ армиясында қызмет етті. Осы кезеңде Канин мен Кэрол Рид генерал Дуайт Д. Эйзенхауэрдің одақтастардың басып кіруінің ресми тіркемесін, "Нағыз даңқ" (1945) атты Академия сыйлығына ие болған деректі фильмін бірлесіп түсірді. Осы уақытта ол көптеген адамдардың ең жақсы пьесасы деп санайтын "Кеше туылған" пьесасын жаза бастады. Дегенмен, Каниннің ең танымал сценарийлері 1942 жылы үйленген әйелі, актриса Рут Гордонмен бірлесіп жазылды. Олар бірге көптеген сценарийлер жазды, оның алтауын Джордж Кукор түсірді. Олардың ішінде Спенсер Трейси мен Кэтрин Хепберннің "Адамның қабырғасы" (1949) және "Пэт пен Майк" (1952) комедиялық фильмдері, сондай-ақ Рональд Колманның басты рөлде ойнаған "Қос өмір" (1947) фильмі бар.

Теледидар

1950-1980 жылдары Канин өзінің бірнеше әңгімелері мен пьесаларын теледидарға бейімдеді, оның ең танымалдары – "Мистер Бродвей" (1964) және "Мовиола" (1980). Каниннің ең көп сатылған "Smash" (1980) романы, музыкалық комедияның Бродвейге дейінгі сынақтары туралы, 1964 жылғы "Funny Girl" мюзиклін қою тәжірибесінен шабыттанды және 2012 жылғы "Smash" телесериалына негіз болды.

Таныстар мен есте қаларлық сөздер

Ол Торнтон Уайлдердің әріптесі, оның ұстазы болған және Фрэнк Капраның туындыларын құрметпен қабылдады. Канин: "Егер Капра болса, мен Құдайдан гөрі Капра болғанды қалаған болар еді" деді. 1940 жылдың 31 тамызында Калифорнияда Лоуренс Оливье мен Вивьен Лидің үйлену тойына Канин мен Кэтрин Хепберн куә болды. 1941 жылы Хепберн оның ағасы Майкл Канинмен және Ринг Ларднердің кіші ұлымен бірге Гарсон армияға кеткенге дейін "Жыл әйелі" атты пьесаның алғашқы нұсқаларымен жұмыс істеді. Ол сондай-ақ: "Егер жұмысыңыз өзі туралы айтса, оған араласпаңыз" деген сөзді айтқан. Оның ең әйгілі цитаты, "Кеше туылған" атты сәтті пьесасынан, Нью-Йорк қалалық кітапханасының 41-ші көшедегі жаяу жолындағы тақтасына жазылған: "Мен баршаның ақылды болуын қалаймын. Олардың бар күшімен ақылды. Надан адамдармен бірге өмір сүру тым қауіпті".

Сақтау

Академия киноархиві Гарсон Каниннің "Сталь сақинасы" және "Салют а Ла Франс" (француз тіліндегі нұсқасы) фильмдерін сақтап қалды.

Жеке өмір

Канин 1942 жылдан 1985 жылы қайтыс болғанға дейін, жиі бірге жұмыс істеген, «Оскар» сыйлығын жеңіп алған актриса Рут Гордонмен үйленген болатын. 1990 жылы ол сахна актрисасі Мариан Сельдесқа үйленді. Канин 1999 жылы 86 жасында, себебі белгісіз аурудан қайтыс болды.