Кредиттік тәуекелді бағалау және елдер рейтингісі

Кіріспе

Болашақ борышкердің кредиттік тәуекелін бағалау. Кредиттік рейтинг – бұл болашақ борышкердің (жеке тұлғаның, кәсіпордың, компанияның немесе үкіметтің) кредиттік тәуекелінің бағалануы, олардың қарызын қайтару қабілетін болжау және борышкердің төлемді орындамау ықтималдығының күтілетін болжамы. Кредиттік рейтинг – кредиттік рейтингтік агенттіктің болашақ борышкер туралы сапалық және сандық ақпаратты бағалауы болып табылады, соның ішінде болашақ борышкер ұсынған және агенттіктің сарапшылары алған жарияланбаған ақпарат та осыған кіреді. Кредиттік есеп беру (немесе кредиттік ұпай) – кредиттік рейтингтің бір бөлігі. Бұл жеке тұлғаның кредиттік жарамдылығын сандық түрде бағалау, оны кредиттік бюро немесе тұтынушылық кредиттік есеп беру агенттігі жүзеге асырады.

Мемлекеттік кредиттік рейтингтер

+ Елдік тәуекел рейтингісі (2017 жылғы 4-тоқсан) + Ең аз тәуекелді елдер, 100 балдық шкала бойынша. Дереккөзі: Euromoney елдік тәуекел рейтингісі Рейтинг Өзгерісі Ел Жалпы ұпал 1 Сингапур 88.6 2 Норвегия 87.66 3 Швейцария 87.64 4 Дания 85.67 5 ▲2 Швеция 85.59 6 ▼1 Люксембург 83.85 7 ▼1 Нидерланды 83.76 8 ▲4 Финляндия 83.1 9 Канада 82.98 10 ▲1 Австралия 82.18
Мемлекеттік кредиттік рейтинг – мемлекеттік органның, мысалы, ұлттық үкіметтің кредиттік рейтингісі. Мемлекеттік кредиттік рейтинг елдің инвестициялық ортасының тәуекел деңгейін көрсетеді және инвесторлар белгілі бір юрисдикцияларға инвестиция салуды жоспарлағанда оны пайдаланады, сондай-ақ саяси тәуекелді де ескереді. "Елдік тәуекелдер рейтингісі" кестесі 2018 жылғы жағдай бойынша инвестициялар үшін ең аз тәуекелге ұшыраған он елді көрсетеді. Рейтингтер саяси тәуекел, экономикалық тәуекел сияқты құрамдас бөліктерге жіктеледі. Euromoney-дің екі жылдық елдік тәуекел индексі 185 егемен елдің саяси және экономикалық тұрақтылығын қадағалайды, Сингапур 2017 жылдан бері ең аз тәуекелді ел болып табылады. Бұл әлемдегі санаулы елдердің бірі, сондай-ақ Азиядағы жалғыз мемлекет болып табылады, барлық негізгі кредиттік агенттіктерден AAA мемлекеттік кредиттік рейтингіне қол жеткізген. Нәтижелер ең алдымен экономикаға, атап айтқанда, мемлекеттік міндеттемелерді орындамау тәуекеліне немесе экспорттаушылардың төлемдерді орындамау тәуекеліне (сауда-кредит тәуекелі деп те аталады) бағытталған. A.M. Best "елдік тәуекелді" – сақтандырушының қаржылық міндеттемелерін орындау қабілетіне елдік факторлардың кері әсерін тигізуі мүмкін тәуекел деп анықтайды.

Қысқа және ұзақ мерзімді рейтингтер

Рейтинг – бағаланған тараптың белгілі бір уақыт шегінде банкротқа түсу мүмкіндігін көрсетеді. Әдетте, бір жылға дейінгі уақыт қысқа мерзімді, ал одан асып кеткені ұзақ мерзімді деп есептеледі. Бұрын институционалдық инвесторлар ұзақ мерзімді рейтингтерді қалаушы еді. Бүгінде қысқа мерзімді рейтингтер жиі қолданылады.

Корпоративтік кредиттік рейтингтер

Кредиттік рейтингтер корпорацияның қаржы құралдарын, яғни облигация сияқты борыштық құнды қағаздарды, сондай-ақ корпорациялардың өзіне де қатысты болуы мүмкін. Рейтингтерді кредиттік рейтингтік агенттіктер тағайындайды, олардың ішіндегі ең ірілері – Standard & Poor's, Moody's және Fitch Ratings. Олар А, В, С сияқты әріптерді пайдаланады. Жоғары санаттар төлемді өтемеу ықтималдығының төмендеуін білдіреді. Агенттіктер әрбір санатқа төлемді өтемеу ықтималдығының нақты санын бермейді, олар: "борышкердің міндеттеме бойынша қаржылық міндеттемелерін орындау қабілеті өте жоғары" немесе "басқа спекулятивтік мәселелерге қарағанда төлемді өтемеуге аз бейім" (Standard & Poor's-тың AAA рейтингі бар облигация мен BB рейтингі бар облигацияның анықтамасы). Дегенмен, кейбір зерттеулер облигациялардың орташа тәуекелі мен табысын рейтинг бойынша бағалаған. Moody's жүргізген бір зерттеуде "5 жылдық кезеңде" олар ең жоғары рейтинг берген (Aaa) облигациялардың "жинақталған төлемді өтемеу деңгейі" 0,18%, келесі ең жоғары (Aa2) 0,28%, келесі (Baa2) 2,11%, келесі (Ba2) үшін 8,82% және ең төмен зерттелген (B2) үшін 31,24% құрады. (Оң жақтағы "Рейтинг санаттары бойынша шамаланған спредтер мен төлемді өтемеу мөлшерлемелері" кестесін қараңыз.) Ұзақ мерзімді кезеңде "орда, көбінесе, бірақ дәл емес, сақталады" делінген. Journal of Finance журналында жарияланған тағы бір зерттеуде корпоративтік облигациялардың қосымша пайыздық мөлшерлемесі немесе "спред" облигациялардың рейтингіне сәйкес "тәуекелсіз" АҚШ қазыналық облигацияларынан жоғары төленеді. (Оң жақтағы кестеде "Базалық пункттер аралығындағы үлестіруді" қараңыз.) 1973–1989 жылдардағы рейтингті облигацияларды қарастырған авторлар AAA рейтингі бар облигация АҚШ қазыналық облигациясына қарағанда 43 "базистік пункт" (немесе 43/100 пайыздық пункт) артық төлейтінін анықтады (егер қазыналық облигация 3,00% көрсетсе, онда ол 3,43% табыс береді). CCC рейтингі бар "қоқыс" (немесе спекулятивтік) облигацияға, керісінше, сол кезеңде қазыналық облигацияға қарағанда 7% (724 базалық пункт) артық төленді. Әртүрлі рейтингтік агенттіктер рейтингті одан әрі нақтылау үшін плюс немесе минус белгілері немесе сандары қосылған әріптердің әліпбилік комбинациясының түрлерін пайдалана алады (түсті диаграмманы қараңыз). Standard & Poor's рейтингтік шкаласы үлкен әріптер мен плюс және минус белгілерін пайдаланады. Moody's рейтингтік жүйесі үлкен әріптермен қатар сандар мен кіші әріптерді де пайдаланады. Moody's, S&P және Fitch Ratings кредиттік рейтингтер бизнесінің шамамен 95%-ын бақылайды, бірақ олар жалғыз рейтингтік агенттіктер емес. DBRS-тің ұзақ мерзімді рейтинг шкаласы Standard & Poor's және Fitch рейтингілеріне ұқсас, бірақ + және - белгілерін "жоғары" және "төмен" сөздерімен алмастырады. Ол өте жақсыдан нашарға дейін келесідей: AAA, AA (жоғары), AA, AA (төмен), A (жоғары), A, A (төмен), BBB (жоғары), BBB, BBB (төмен), BB (жоғары), BB, BB (төмен), B (жоғары), B, B (төмен), CCC (жоғары), CCC, CCC (төмен), CC (жоғары), CC, CC (төмен), C (жоғары), C, C (төмен) және D. Қысқа мерзімді рейтингтер көбінесе ұзақ мерзімді рейтингтерге сәйкес келеді, бірақ әрбір эквиваленттің жоғары немесе төмен жағында ерекшеліктерге орын бар. S&P, Moody's, Fitch және DBRS – Еуропалық Орталық Банк (ЕОБ) банктердің орталық банктерден қарыз алуы үшін кепілдік талаптарын анықтау үшін мойындаған төрт рейтингтік агенттік. ЕОБ төрт агенттіктің арасындағы ең жоғары рейтингті – S&P, Moody's, Fitch және DBRS – кепілдік талаптарын анықтау үшін пайдаланады. Еуропадағы рейтингтер, әсіресе Испания, Ирландия және Италия сияқты елдерге берілген жоғары рейтингтер, тығыз бақылауда, өйткені олар банктердің мемлекеттік борыштарына сүйене алатын қарыз сомасына әсер етеді. A. M. Best рейтингтерді өте жақсыдан нашарға дейін келесідей бағалайды: A++, A+, A, A−, B++, B+, B, B−, C++, C+, C, C−, D, E, F және S. CTRISKS рейтингтік жүйесі келесідей: CT3A, CT2A, CT1A, CT3B, CT2B, CT1B, CT3C, CT2C және CT1C. Осы CTRISKS санаттарының барлығы бір жылдық төлемді өтемеу ықтималдығына сәйкес келеді. Кредиттік рейтингтік агенттіктер туралы ЕО регламентіне (CRAR) сәйкес, Еуропалық банктер органы рейтингтерді "кредиттік сапа деңгейлеріне" (CQS) сәйкестендіретін және CQS-ті қысқа және ұзақ мерзімді стандартты төлемді өтемеу мөлшерлемелеріне сәйкестендіретін кестелер жиынтығын әзірледі. Олар төмендегі кестеде келтірілген:

Credit ratings can address a corporation's financial instruments i. e. debt security such as a bond, but also the corporations itself. Ratings are assigned by credit rating agencies, the largest of which are Standard & Poor's, Moody's and Fitch Ratings. They use letter designations such as A, B, C. Higher grades are intended to represent a lower probability of default. Agencies do not attach a hard number of probability of default to each grade, preferring descriptive definitions such as: "the obligor's capacity to meet its financial commitment on the obligation is extremely strong," or "less vulnerable to non payment than other speculative issues " (Standard and Poors' definition of an AAA rated and a BB rated bond respectively). However, some studies have estimated the average risk and reward of bonds by rating. One study by Moody's claimed that over a "5 year time horizon" bonds it gave its highest rating (Aaa) to had a "cumulative default rate" of 0.18%, the next highest (Aa2) 0.28%, the next (Baa2) 2.11%, 8.82% for the next (Ba2), and 31.24% for the lowest it studied (B2). (See "Default rate" in "Estimated spreads and default rates by rating grade" table to right.) Over a longer period, it stated "the order is by and large, but not exactly, preserved". Another study in Journal of Finance calculated the additional interest rate or "spread" corporate bonds pay over that of "riskless" US Treasury bonds, according to the bonds' rating. (See "Basis point spread" in table to right.) Looking at rated bonds for 1973–89, the authors found a AAA rated bond paid 43 "basis points" (or 43/100 of a percentage point) over a US Treasury bond (so that it would yield 3.43% if the Treasury yielded 3.00%). A CCC rated "junk" (or speculative) bond, on the other hand, paid over 7% (724 basis points) more than a Treasury bond on average over that period. Different rating agencies may use variations of an alphabetical combination of lowercase and uppercase letters, with either plus or minus signs or numbers added to further fine tune the rating (see colored chart). The Standard & Poor's rating scale uses uppercase letters and pluses and minuses. The Moody's rating system uses numbers and lowercase letters as well as uppercase. While Moody's, S&P and Fitch Ratings control approximately 95% of the credit ratings business, they are not the only rating agencies. DBRS's long term ratings scale is somewhat similar to Standard & Poor's and Fitch Ratings with the words high and low replacing the + and −. It goes as follows, from excellent to poor: AAA, AA (high), AA, AA (low), A (high), A, A (low), BBB (high), BBB, BBB (low), BB (high), BB, BB (low), B (high), B, B (low), CCC (high), CCC, CCC (low), CC (high), CC, CC (low), C (high), C, C (low) and D. The short term ratings often map to long term ratings though there is room for exceptions at the high or low side of each equivalent. S&P, Moody's, Fitch and DBRS are the only four ratings agencies that are recognized by the European Central Bank (ECB) for determining collateral requirements for banks to borrow from the central bank. The ECB uses a first, best rule among the four agencies that have the designated ECAI status, which means that it takes the highest rating among the four agencies – S&P, Moody's, Fitch and DBRS – to determine haircuts and collateral requirements for borrowing. Ratings in Europe have been under close scrutiny, particularly the highest ratings given to countries like Spain, Ireland and Italy, because they affect how much banks can borrow against sovereign debt they hold. A. M. Best rates from excellent to poor in the following manner: A++, A+, A, A−, B++, B+, B, B−, C++, C+, C, C−, D, E, F, and S. The CTRISKS rating system is as follows: CT3A, CT2A, CT1A, CT3B, CT2B, CT1B, CT3C, CT2C and CT1C. All these CTRISKS grades are mapped to one year probability of default. Under the EU Credit Rating Agency Regulation (CRAR), the European Banking Authority has developed a series of mapping tables that map ratings to the "Credit Quality Steps" (CQS) as set out in regulatory capital rules and map the CQS to short run and long run benchmark default rates. These are provided in the table below:

Рейтинг сипаттамасы ЕО Кредиттік сапа деңгейі Ұзақ мерзімді стандартты төлемді өтемеу мөлшерлемесі (орташа мән) Қысқа мерзімді стандартты төлемді өтемеу мөлшерлемесі (триггерлік деңгей) Ұзақ мерзімді Қысқа мерзімді Ұзақ мерзімді Қысқа мерзімді
Aaa P 1 AAA A 1+ AAA F1+ Prime 10,1% 1,2%
Aa1 AA+ AA+ Жоғары санат
Aa2 AA AAA
a3 AA− AA−
A1 A+ A 1 A+ F1 Жоғары орташа санат
A2 A AA3 P 2
A− A 2 A− F2
Baa1 BBB+ BBB+ Төменгі орташа санат
Baa2 P 3 BBB BBB F3
Baa3 BBB− A 3 BBB−
Ba1 BB+ BBB+ Инвестициялық емес санат
Ba2 BBB BB− BB−
B1 B+ B+ Қауіпті
B2 BBB B− B−
Caa1 CCC+ CCC+ Субстанциялық тәуекел
Caa2 CCC CCC
Caa3 CCC− CCC−
Ca CC CC Өте қауіпті
C C Пайыздық мөлшерлемелерді төлеуге жақын
C RDDRDD Инфраструктуралық бұзушылықтар
D/ SDD/ D/ Төлемді өтемеу