Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ортағасырлық бербер тайпаларының конфедерациясы Зената (; زناتة) – бербер тайпаларының тобы, Санхаджа және Масмуда тайпаларымен қатар тарихи тұрғыдан берберлердің ең ірі конфедерацияларының бірі. Олардың өмір салты көшпелі немесе жартылай көшпелі болған.
Medieval Berber tribal confederation
The Zenata (; زناتة) are a group of Berber tribes, historically one of the largest Berber confederations along with the Sanhaja and Masmuda. Their lifestyle was either nomadic or semi nomadic.
Қоғам
XIV ғасырдың тарихшысы Ибн Халдун Зената тайпаларының үш ірі топқа бөлінгенін хабарлайды: Жаруа, Маграва және Бану Ифран. Бұрын Магриб аймағының көп бөлігін мекендеген олар, Кутама мен Хуара тайпаларымен болған қақтығыстарда оңтүстік және батысқа қарай ығыстырылды. Зенаталар ислам дінін ерте қабылдады, VII ғасырда олар мұсылмандыққа кірді. Басқа бербер тайпалары VIII ғасырға дейін Омейяд халифатының билігіне қарсы тұрғанмен, Зенаталар тез арада исламға көшті. Олар сондай-ақ мұсылмандардың Иберияны жаулап алу кезінде маңызды күштердің бірі болды. Француз тіл білгірі Эдмонд Дестаинг 1915 жылы "Зенати" терминін Солтүстік бербер тілдерінің шала топтарының бірі ретінде ұсынды, оған Марокконың солтүстік-шығысындағы Риф бербері және Алжирдің солтүстік-шығысындағы Шавия бербері тілдері кіреді.
The 14th century historiographer Ibn Khaldun reports that the Zenata were divided into three large tribes: Jarawa, Maghrawa, and Banu Ifran. Formerly occupying a large portion of the Maghreb, they were displaced to the south and west in conflicts with the more powerful Kutama and Houara. The Zenata adopted Islam early, in the 7th century. While other Berber tribes continued to resist the Umayyad Caliphate conquest well into the 8th century, they were quickly Islamized. They also formed a substantial contingent in the subsequent Muslim conquest of Iberia. French linguist Edmond Destaing in 1915 proposed "Zenati" as a loose subgrouping within the Northern Berber languages, including Riffian Berber in northeastern Morocco and Shawiya Berber in northeastern Algeria.
Саяси тарих
Арабтардың жаулауларына дейін Зената тайпасы қазіргі Тунис пен қазіргі Ливиядағы Триполитания аралығында көшпелі өмір сүрді, содан кейін батысқа қарай жылжып, Тиарет пен Тлемсен қалаларының жанындағы Батыс Алжирде қоныстанды. Ал кейбіреулері Мароккоға дейін батысқа жылжыды. Омавилер көтерілісшілерді жеңіп, билігін қалпына келтіргенімен, Мағрибтің батыс бөлігі, қазіргі Марокко сияқты, араб халифатының билігінен тыс қалды. Осыған байланысты Сиджилмаса қаласының негізін қалау оларға жатқызылады. Бірақ, 10 ғасырдың басында шығыстағы Фатимидтер Мароккоға араласып, ықпалын кеңейтуді көздеді және Микназа тайпасын аймақта өкілдері мен одақтастары ретінде пайдаланды. 917 жылы Микназа басшысы Масала ибн Хабус, Фатимид одақтастарының тапсырмасымен Феске шабуыл жасап, Яхья IV-ті Фатимидтердің үстемдігін мойындауға мәжбүр етті, ал 919 жылы оны тақтан түсірді. Микназа Идрисидтерді Марокконың солтүстігіндегі Хаджар ан-Наср бекінісіне дейін қуды, бірақ көп ұзамай Микназа тайпасы арасында азаматтық соғыс басталды. 931 жылы Муса Кордованың Омавидтеріне адалдығын өзгертті, көбірек тәуелсіздік алуға тырысты. Фатимидтер Хумаид ибн Ясалды (немесе Хамидті) жіберді. 1245 жылдан бастап олар аймақты басқарған Әлмохадтарды құлатуға кірісті. Алдыңғыларынан өзгеше, Маринидтер Малики мектебінің сенімін ресми дін ретінде қолдады және Фесті астана етті. Зайянид әулеті (Абд әл-Вадидтер деп те аталады) Солтүстік-Батыс Алжирдегі Тлемсен патшалығын басқарды, оның орталығы Тлемсен қаласы болды. Патшалықтың аумағы Тлемсеннен Шелиф өзенінің иілісіне және Алжирге дейін созылды. Өркендеген шағында патшалық батыста Молуя өзеніне, оңтүстікте Сиджилмасаға, ал шығыста Суммам өзеніне жетті. Зайянид әулетінің билігі 1235 жылдан 1556 жылға дейін созылды, Орандағы испандықтар мен Мароккодағы Садиандықтардың қысымымен олардың билігі Осман империясымен аяқталды. Олар Гранада армиясының негізгі күшін құрады, маңызды шайқастарда да, христиандық аумақтарға жасалған шабуылдарда да қатысты. Олар Маринид әулетінің қуылған мүшелерімен бірге Гранада патшалығына қоныстанды. Олардың Маринид қолбасшысы «ғазилер басшысы» (шейх әл-ғұзат) деп аталды, бірақ 1374 жылы Мұхаммед V саяси араласуына байланысты бұл лауазымды жойды, содан кейін оларға Насрид немесе Андалусия генералы басшылық етті. Олар Кастилия сияқты христиан патшалықтарының армияларында жалдамалы әскерлер ретінде немесе Гранаданың Насрид әмірлері өздерінің Кастилиялық одақтастарына көмек көрсету үшін жіберген көмекші күштер ретінде де қызмет етті.
Before the Arab conquests, the Zenata ranged between present day Tunisia and Tripolitania in present day Libya, before moving steadily west where they settled in western Algeria near Tiaret and Tlemcen, while some of them moved still further west to Morocco. While the Umayyads managed to defeat the rebels eventually and reassert some of their authority, the westernmost parts of the Maghreb, including what is now Morocco, remained outside of Arab caliphal rule. to which the foundation of the city of Sijilmasa is attributed. Starting in the early 10th century, however, the Fatimids in the east began to intervene in present day Morocco, hoping to expand their influence, and used the Miknasa as proxies and allies in the region. In 917 the Miknasa and its leader Masala ibn Habus, acting on behalf of their Fatimid allies, attacked Fes and forced Yahya IV to recognize Fatimid suzerainty, before deposing him in 919 The Miknasa pursued the Idrisids to the fortress of Hajar an Nasr in northern Morocco, but soon afterwards civil war broke out among the Miknasa when Musa switched allegiance to the Umayyads of Cordoba in 931 in an attempt to gain more independence. The Fatimids sent Humayd ibn Yasal (or Hamid Starting in 1245 they began overthrowing the Almohads who had controlled the region. In contrast to their predecessors, the Marinids sponsored Maliki Sunnism as the official religion and made Fez their capital. Zayyanid dynasty (also known as the Abd al Wadids) ruled over the Kingdom of Tlemcen in northwestern Algeria, centered on Tlemcen. The territory stretched from Tlemcen to the Chelif bend and Algiers. At its zenith, the kingdom reached the Moulouya river to the west, Sijilmasa to the south, and the Soummam river to the east. The Zayyanid dynasty's rule lasted from 1235 until 1556, when their rule, under pressure from the Spanish in Oran and the Saadians in Morocco, was finally ended by the Ottomans. They formed the backbone of the Granadan army, serving both in crucial battles as well as in regular raids inside Christian territory. They were recruited and led by exiled members of the Marinid family and settled within the kingdom of Granada. Their Marinid commander was known as the shaykh al ghuzāt ('chief of the ghazis'), but in 1374 Muhammad V suppressed this office due to their political interference, after which they were commanded by a Nasrid or Andalusi general. They also served as mercenaries in the armies of Christian kingdoms such as Castile or as auxiliaries sent by the Nasrid emirs of Granada to aid their Castilian allies.