«Шантарам» – Грэгори Дэвид Робертстің 2003 жылғы романы. Австралиялық банкті тонаушының Индияға қашуы, Бомбей өмірі, құпиялар мен шын оқиғалар. Кітап туралы біліңіз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Грегори Дэвид Робертс жазған 2003 жылғы роман.
2003 novel by Gregory David Roberts
Шантарам – Грегори Дэвид Робертстің 2003 жылғы романы. Онда сотталған австралиялық банк тонаушысы және героинге тәуелді адам Пентридж түрмесінен қашып, Үндістанға қашып кетеді. Роман 1980-жылдардың басы мен соңында Бомбей қаласындағы өмірді көркем бейнелегені үшін көпшілік тарапынан жоғары бағаланған. Роман автордың өміріндегі нақты оқиғаларға негізделгені айтылады, алайда Робертстің кейбір мәлімдемелерін оқиғаға қатысқан басқа адамдар жоққа шығарады.
Shantaram is a 2003 novel by Gregory David Roberts, in which a convicted Australian bank robber and heroin addict escapes from Pentridge Prison and flees to India. The novel is commended by many for its vivid portrayal of life in Bombay in the early to late 1980s. The novel is reportedly influenced by real events in the life of the author, though some claims made by Roberts are contested by others involved in the story.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
1978 жылы Робертс Австралияда құрылыс қоғамдарының филиалдарын, несиелік кооперативтерді және дүкендерді қарулы тонау сериясы үшін кінәлі деп танылып, 19 жылға бас бостандығынан айырылды. 1980 жылдың шілдесінде ол Виктория штатындағы Пентридж түрмесінен күндіз қашып, келесі он жыл бойы Австралияның ең ізделіміндегі адамдарының біріне айналды. Романның басты кейіпкері Линдсей (кітапта Робертстің жалған аты) Бомбейге Линдсей Форд есімді жалған паспортпен келеді. Мумбай Жаңа Зеландиядан Германияға сапар шегетін жолдағы тоқтау орны болуы керек еді, бірақ ол қалада қалуға шешім қабылдайды. Линдсей жақын уақытта Прабхакар есімді жергілікті тұрғынмен танысады және оны жетекші ретінде жалдайды. Прабхакар оның досы болып, оны Лин (Линбаба) деп атайды. Екеуі Прабхакардың туған ауылы Сандерге барады, онда Прабхакардың анасы Линге өзінің атындай жаңа маратхи тіліндегі есім беруге шешім қабылдайды. Ол оның жарасымды және бейбіт мінезді екенін сезіп, оны Шантарам – «Құдай тынышы» деп атады. Мумбайға қайта оралып келе жатқанда Лин мен Прабхакар тоналып қалады. Бар мүлкін жоғалтқаннан кейін Лин билік органдарынан қорғаныш іздеп, шалаптарда тұруға мәжбүр болады. Ол шалапқа келген күні болған үлкен өрттен кейін, қоғамға пайдасы тиесін деп ойлап, тегін медициналық клиника ашады. Ол осы тар кеңістікте жергілікті мәдениет пен әдет-ғұрыптарды үйренеді, танысқан адамдарын жақсы көреді және тіпті жергілікті тіл – маратхи тілін жетік меңгереді. Ол сондай-ақ холера мен өрт дауылдарының таралуына куә болады, олармен күреседі, арақ-шарап саудасына қатысады және осы тығыз және әртүрлі қауымдастықта этникалық және отбасылық даулардың қалай шешілетінін көреді. Роман Мумбайдағы өмірдің бай әртүрлілігін көрсететін түрлі шығу тегіндегі шетелдіктер мен жергілікті үндістер туралы айтады. Лин швейцариялық-американдық Карлаға ғашық болады, жергілікті суретшілер мен актерлермен достық қарым-қатынас жасайды, нәтижесінде бірнеше Болливуд фильмдерінде эпизодтық рөлдерде ойнайды және Мумбайдың криминалды әлемі оны есірткі мен қару саудасы сияқты түрлі қылмыстық операцияларға тартады. Соңында Лин Мумбайдың Артур Роуд түрмесіне түседі. Ол жерде жүздеген басқа тұтқындармен бірге күзетшілердің қатыгездікпен жасаған физикалық және психологиялық зорлық-зомбылығына төтеп береді, ал өте нашар жағдайда өмір сүреді. Алайда, Ауған мафиясының доны «Абдел Хадер Хан» қорғауының арқасында Лин ақырында босатылады және қара нарықта валюта айырбастау және паспорттарды жалғандастырумен айналыса бастайды. Мафия тапсырысымен Африкаға дейін саяхаттап келген Лин кейін Ауғанстанға барып, муджахедтердің азаттық күрескерлеріне қару-жарақ жеткізеді. Оның ұстазы Хан өлтірілгенде, Лин өзінің жек көретін нәрсеге айналғандығын түсінеді және Үндістанға оралғаннан кейін депрессияға ұшырайды. Ол дұрыс деп санайтын нәрсе үшін күресуге және адал өмір сүруге шешім қабылдайды. Роман оның Шри-Ланкаға баруды жоспарлағанымен аяқталады, бұл осы кітаптың жалғасы үшін негіз болады.
In 1978, Roberts was sentenced to a 19 year imprisonment in Australia after being convicted of a series of armed robberies of building society branches, credit unions, and shops. In July 1980, he escaped from Victoria's Pentridge Prison in broad daylight, thereby becoming one of Australia's most wanted men for the next ten years. The protagonist Lindsay (according to the book, Roberts' fake name) arrives in Bombay carrying a false passport in the name of Lindsay Ford. Mumbai was supposed to be only a stopover on a journey that was to take him from New Zealand to Germany, but he decides to stay in the city. Lindsay soon meets a local man named Prabhakar whom he hires as a guide. Prabhakar soon becomes his friend and names him Lin (Linbaba). Both men visit Prabhakar's native village, Sunder, where Prabhakar's mother decided to give Lin a new Maharashtrian name, like her own. Because she judged his nature to be blessed with peaceful happiness, she decided to call him Shantaram, meaning Man of God's Peace. On their way back to Mumbai, Lin and Prabhakar are robbed. With all his possessions gone, Lin is forced to live in the slums, which shelters him from the authorities. After a massive fire on the day of his arrival in the slum, he sets up a free health clinic as a way to contribute to the community. He learns about the local culture and customs in this cramped environment, gets to know and love the people he encounters, and even becomes fluent in Marathi, the local language. He also witnesses and battles outbreaks of cholera and firestorms, becomes involved in trading with the lepers, and experiences how ethnic and marital conflicts are resolved in this densely crowded and diverse community. The novel describes a number of foreigners of various origins, as well as local Indians, highlighting the rich diversity of life in Mumbai. Lin falls in love with Karla, a Swiss American woman, befriends local artists and actors, landing him roles as an extra in several Bollywood movies, and is recruited by the Mumbai underworld for various criminal operations, including drug and weapons trade. Lin eventually lands in Mumbai's Arthur Road Prison. There, along with hundreds of other inmates, he endures brutal physical and mental abuse from the guards, while existing under extremely squalid conditions. However, thanks to the protection of the Afghan mafia don "Abdel Khader Khan", Lin is eventually released, and begins to work in a black market currency exchange and passport forgery. Having travelled as far as Africa on trips commissioned by the mafia, Lin later goes to Afghanistan to smuggle weapons for mujahideen freedom fighters. When his mentor Khan is killed, Lin realizes he has become everything he grew to loathe and falls into depression after he returns to India. He decides that he must fight for what he believes is right, and build an honest life. The story ends with him planning to go to Sri Lanka, which lays the premise for the sequel to this book.
Фактілерге негізделген элементтер
Романның Робертстің белгілі өмірбаянына негізделген бөліктері, мысалы Робертстің қылмыстық тарихы және Австралиядағы түрмеден қашуы, бұқаралық ақпарат құралдарында жарияланған және фактілік деп есептеледі. Алайда, Робертстің көптеген маңызды мәлімдемелерін тексеру қиын (немесе мүмкін емес), және олар кітаптағы басты үнді кейіпкерлерінің бірінің отбасы тарапынан жоққа шығарылады. Кітаптағы шындық пен ойдан шығарылған аражігілік туралы көптеген пікірталас болып жатыр. Робертс кітаптағы кейіпкерлердің көпшілігі ойдан туған екенін, ал ол шын оқиғалар мен адамдардан алынған әртүрлі элементтерді, мысалы "үлкен күлімсіреген" Прабхакер сияқты оқиғалар мен кейіпкерлерге біріктіргенін мәлімдеді. Прабхакар Кисан Кхаре – нағыз адам, кітаптағы Кисан, Рухма, Кишор және Парвати Кхаре сияқты отбасы мүшелерінің есімдері мемлекеттік куәліктерде көрсетілген. Отбасы басты кейіпкер Шантарам да тұрған "Нэви Нагар" шағын ауданында тұрады. Кхаре отбасы Робертстің көптеген мәлімдемелерін жоққа шығарады, бірақ 1980-жылдары Грегори Робертспен жақын байланыста болғандарын мойындайды. Прабхакар 1988 жылы кітаптағы оқиғаға ұқсас жағдайда қайтыс болды. 2006 жылдың наурыз айында "Мумбай Миррор" басылымы Прабхакар кейіпкерінің үлкен күлімсіреуінің шабыты Робертсті туған ауылына апарып соққан, әлі тірі такси жүргізушісі Кишорға тиесілі болуы мүмкін екенін хабарлады. Мумбайда туристерді тасымалдайтын Прабхакардың інісі Кишор Кхаре өзінің оқиғасын айтып берді.
While parts of the novel, based on Roberts' known biography, such as Roberts' criminal history and escape from prison in Australia, are a matter of public record, and read as reportedly factual, numerous significant claims by Roberts remain harder (or impossible) to verify and are disputed by the family of one of the main Indian characters in the book. There is a great deal of debate as to where the boundaries lie between fact and fiction in the book. Roberts has stated the characters in the story are largely invented, and that he merged different elements taken from true events and people into such events and characters like Prabaker 'of the big smile'. Prabhakar Kisan Khare was a real life individual, as are the members of Khare family from the book (Kisan, Rukhma, Kishor and Parvati Khare) whose names appear on government issued identity cards. The family resides in the Navy Nagar slum where the lead character Shantaram also lived. The Khare family disputes many of Roberts' claims, although they acknowledge close association with Gregory Roberts in the 1980s. Prabhakar died in an accident in 1988 in circumstances matching the event in the book. In March 2006, the Mumbai Mirror reported they may have discovered the inspiration for the big smile of the character Prabhakar as belonging to a still living cab driver called Kishore, who took Roberts to his home village. Kishore Khare, brother of Prabhakar, who drives tourists around Mumbai, has told his story.
Жариялану тарихы
Алғашында "Шантарам" "Scribe Publications" баспасында қатты мұқабамен, кейіннен жұмсақ мұқабамен жарық көрді. 2003 жылы "Scribe" мен кітап авторы Грегори Дэвид Робертс арасында туындаған және 2004 жылы келісіммен шешілген даудан кейін, "Scribe" қалған қатты мұқабалы кітаптарын сатқаннан соң "Шантарамның" барлық жергілікті басылымдарына құқық авторға қайтарылды. Кейін "Pan Macmillan" компаниясы "Picador" таңбасымен басылымды өз мойнына алды.
Originally, Shantaram was published by Scribe Publications as a hardcover and later as a paperback. Following the mediated resolution in 2004 of a dispute that arose in 2003 between Scribe and the book's author, Gregory David Roberts, rights to all forms of the local publication of Shantaram reverted to the author after Scribe sold its remaining stock of hardbacks. Pan Macmillan then took over publication under the Picador label.
Қабылдау
The New York Times газетінің Меган О'Грэйди "Шантарм" романы сияқты ерекше көзге түсетіндердің саны аз" деп жазды, оны "игіжанды алып" деп сипаттады. The Washington Post газетінің Кэрол Бернс Грегори Дэвид Роберттің "көзге түретін автобиографиялық" романын ауқымды және интеллектуалды деп бағалады. Эмма Ли Поттер оны The Independent газетінің ең жақсы 12 үнді романының бірі деп тізімдеп, "құмарлықпен оқылатын тұңғыш роман" деп атады.
Megan O'Grady of The New York Times wrote "Few stand out quite like "Shantaram"", calling it a "gentle giant". Carole Burns of The Washington Post described Gregory David Robert's "blatantly autobiographical" novel as sprawling and intelligent. Emma Lee Potter of The Independent listed it as one of the 12 best Indian novels, calling it a "page turning debut".
Жалғасы
Грегори Робертс "Шантарамды" жоспарланған төрт кітабтың біріншісі деп атады. "Тау көлеңкесі" атты жалғасы 2015 жылдың 13 қазанында Little Brown баспасынан шықты. Осы көптен күткен жалғасында Лин жаңа мафия билігіндегі жаңа Бомбей қаласында тірі қалуға тырысады.
Gregory Roberts has said that Shantaram is the first book in a planned quartet. A sequel entitled The Mountain Shadow was released on 13 October 2015 by Little Brown. In this long awaited sequel, Lin strives to survive in the new Bombay run by the new mafia.
Ұсынылған киноға бейімдеу
2003 жылы «Шантарам» романы жарық көрген кезде бірнеше тарап, оның ішінде актер Рассел Кроу фильмге бейімделуге қызығушылық танытты. Кроу уақытша жобаға тартылғанымен, Warner Bros. негізінен актер Джонни Депптің студияның атқарушы директоры Брэд Грейге кітапқа деген құмарлығын білдіруіне байланысты 2 миллион долларлық ұсыныс жасады. Құқықтарды жеңіп алғаннан кейін, Депп фильмде басты рөлде ойнауға тағайындалды, ол кітап авторы Грегори Дэвид Робертстің сценарийі бойынша түсірілуі тиіс еді. Робертс актерлік таңдауды мақұлдады, ал автор жоспарланған сценарий туралы: «Мен жазып жатқан сценарий күрделі болады және қабатталу мен текстураның бірдей сезімін береді. Тақырыптық тұрғыдан алғанда, ол кітаптың ядросындағы барлық нәрсені көрсетеді – жер аударылу тәжірибесі және махаббаттың адамның жүрегін өзгертуге қабілеті. Бірақ кітап – кітап, ал фильм – фильм, олар әртүрлі өнер түрлері, сондықтан фильмнің өзіндік өмірі болады», – деді. 2005 жылдың қазан айында Warner Bros. Робертстің бастапқы нұсқасын қайта жазу үшін сценарист Эрик Ротты шақырды. Келесі қарашада студия режиссер Питер Уирді «Шантарамды» қоюға және сценарийді Ротпен бірге әзірлеуге тартты. Студия бастапқыда өндірісті 2006 жылдың соңына жоспарлаған. 2006 жылдың маусым айында Уир жобадан бас тартты, студия өкілі режиссер мен студия және продюсерлер арасындағы түсініктердің өзгешелігін атап өтті. 2007 жылдың қаңтарында режиссер Мира Наир Уирдің орнына басшылыққа келді. Студия 2008 жылы шығатын фильмді 2007 жылдың күзінде бастауды күтті. Рот жобаның құнын төмендету үшін сценарийді қайта жаза бастады, ал актер Амитабх Баччан Депппен бірге түсуге қосылды. 2007 жылдың қарашасында Warner Bros. фильмнің ақпан айындағы өндірісін тоқтатты, себебі 2007-2008 жылдардағы Америка Жазушылар Гильдиясының ереуілі сценарийдің дайындығына кедергі келтірді, Үндістанда муссондық маусым жақындап қалды және Депптің Үндістан мен АҚШ-тағы Нью-Мексико арасында түсірілім кестесі қиындықтар тудырды. Студия өндіріс 2008 жылдың қыркүйегінде басталады деп күтті, бірақ 2009 жылдың қарашасында өндіріс басталмағандықтан, The Independent газеті жобаның тоқтатылғанын хабарлады. 2013 жылдың мамыр айында Mumbai Mirror журналы Warner Bros. компаниясының 2015 жылға дейін фильмге құқықтарды сақтап қалу туралы келіссөздер жүргізгенін, бұл «Шантарам» фильмінің әлі де жоспарланып жатқанын көрсетеді. Келесі қазанда Джоэл Эджертонның басты рөлде ойнайтыны, Эрик Роттың бейімделуді жазғаны және Джонни Депптің продюсер ретінде қатысатыны жарияланды. Warner Bros. «Эмми» номинациясын алған «Көлдің үстінде» сериалының қоса режиссері Гарт Дэвистің фильмде режиссерлік дебютін жасауы мүмкін екені туралы алдын ала келіссөздер жүргізіп жатты. 2021 жылдың сәуір айында жарияланған The Sydney Morning Herald газетінің мақаласында кітаптың экрандастырылу жоспарларының дамуы жайлы айтылды. Онда Warner Bros. компаниясы 2015 жылға қарай фильмге құқықтарды жоғалтқаны және Джонни Депп продюсер ретінде, ал Джоэл Эджертон басты рөлде ойнайтын жоспарланған фильмнің тоқтатылғаны хабарланды.
When the novel Shantaram was published in 2003, several parties, including actor Russell Crowe, expressed interest in a film adaptation. Although Crowe was temporarily attached to a bid, Warner Bros. went forward with a $2 million bid primarily due to actor Johnny Depp's expression of love for the book to studio executive Brad Grey. With the rights won, Depp was attached to star in the film, which was to be based on a script written by the book's author Gregory David Roberts. Roberts commended the casting choice, and the author said of his intended script, "The screenplay I am writing will be as complex and will have the same sense of layering and texturing. Thematically, it will reflect everything that is in the heart of the book and that is the exile experience, and the power of love to transform and change the heart of a person. But the book is a book and the film is a film—they are different art forms so the film will have an independent life." In October 2005, Warner Bros. hired screenwriter Eric Roth to rewrite the initial draft created by Roberts. The following November, director Peter Weir was hired by the studio to helm Shantaram and develop the script with Roth. The studio originally planned to schedule production for late 2006. By June 2006, Weir departed from the project with a studio spokesperson citing different interpretations between the director and the studio and producers. In January 2007, director Mira Nair replaced Weir at the helm. The studio anticipated production would begin by autumn 2007 for a 2008 release. Roth began rewriting the script to lower project costs, and actor Amitabh Bachchan joined to star opposite Depp. By November 2007, the anticipated February production start was cancelled by Warner Bros, who cited the 2007–2008 Writers Guild of America strike's interference with the script's readiness, the impending monsoon season in India, and Depp's schedule difficulties in filming between India and New Mexico in the United States. The studio anticipated that production would finally begin in September 2008, but by November 2009, with production not starting, The Independent reported the project had been cancelled. In May 2013, the Mumbai Mirror reported that Warner Bros. had negotiated to retain the film rights until 2015, fuelling speculation that a film adaptation of Shantaram was still in the works. In the following October, it was announced that Joel Edgerton would be starring in the leading role, with Eric Roth penning the adaptation and Johnny Depp now involved as a producer. Warner Bros. was in early talks with Garth Davis, co director of the Emmy nominated Top of the Lake, to make his feature film directing debut on the movie. An article from The Sydney Morning Herald published in April 2021 covered the development of all plans for screen adaptations of the book, saying that Warner Bros. had lost the film rights by 2015 and that a planned movie with Johnny Depp as one of its producers and Joel Edgerton as protagonist had been cancelled.
Теледидарлық бейімдеу
2018 жылдың 7 маусымында Apple Inc. компаниясы Apple TV+ үшін романның телевизиялық адаптациясын жасап жатқаны жарияланды. Сценарийін Эрик Уоррен Сингер жазады, ал атқарушы продюсерлер ретінде Дэвид Мэнсон, Николь Клеменс, Стив Голин және Андреа Баррон қатысады, басты рөлде Чарли Ханнам болады. Аталған сериалды жасауға Anonymous Content және Paramount Television компаниялары қатысады. 2019 жылдың тамызында түсірілімдердің 2019 жылдың қазан айында басталатыны хабарланды. Сериал Австралияның Виктория штатында түсіріледі, кейбір сахналар Мельбурнның Доклендс студиясында және Пентридж түрмесінде түсіріледі. Сондай-ақ, Австралия үкіметі сериалға 7,4 миллион австралиялық доллар көмек көрсетеді деп мәлімделді. Сериал 12 бөлімнен тұрады, оның төртеуін режиссер Джастин Курцел түсіреді. Стивен Лайтфут шоураннер ретінде жобаға қосылды. Сериал 2022 жылдың 14 қазанында Apple TV+ платформасында көрсетілімге шықты, басты рөлде Чарли Ханнам ойнады.
On 7 June 2018, it was announced that Apple Inc. was developing a television adaptation of the novel for Apple TV+ to be written by Eric Warren Singer who will also executive produce alongside David Manson, Nicole Clemens, Steve Golin, and Andrea Barron with Charlie Hunnam in the lead role. Production companies set to be involved with the potential series include Anonymous Content and Paramount Television. In August 2019, it was announced that production was moving forward with filming set to begin in October 2019. The series will be filmed in Victoria, Australia, with scenes filmed at Docklands Studios Melbourne and HM Prison Pentridge. It was also announced that the series will get 7.4 million Australian dollars in funding from the Australian Government. The series consists of 12 episodes with four episodes directed by Justin Kurzel. Steven Lightfoot has joined the show as showrunner. It premiered on Apple TV+ on 14 October 2022, starring Charlie Hunnam.