Кіріспе
Үш немесе одан көп жауынгер қатысатын жекпе-жек Battle royal (немесе battle royale) дәстүрлі түрде көптеген жауынгерлер қатысатын жекпе-жекті білдіреді, әдетте бокс немесе күрес ережелері бойынша өткізіледі, онда ең көп жеңіске жеткен адам жеңімпаз деп есептеледі. Соңғы уақыттарда бұл термин кең мағынада қолданылып, ұйымдасқан топтарға бөлінбеген көптеген адамдардың қатысуымен болатын кез келген төбелес үшін қолданылады. Жауынгерлік спорт және кәсіби күрес салаларында бұл терминге нақты анықтама бар. Спорттан тыс, 21-ғасырда "battle royale" термині жаңа мағынаға ие болды, бұл Коушун Такамидің 1999 жылғы жапондық антиутопиялық романы "Battle Royale" және 2000 жылғы сол аттас фильмге байланысты, ойдан шығарылған жанрды және/немесе ойын түрін білдіреді, сонымен қатар "өлім ойындары" және "кісі өлтіру ойындары" деп те аталады, онда белгілі бір топ адамдар үлкен аренада бір-бірін ауыстырып-құбыстырып өлтіруге міндетті, тек бір ғана жеңімпаз қалғанша.
Battle royal (, also battle royale) traditionally refers to a fight involving many combatants, usually conducted under either boxing or wrestling rules, where the winner is the one who registers the most wins. In recent times, the term has been used in a more general sense to refer to any fight involving large numbers of people who are not organized into factions. Within combat sports and professional wrestling, the term has a more specific meaning. Outside sports, the term battle royale has taken on a new meaning in the 21st century, from Koushun Takami's 1999 Japanese dystopian novel Battle Royale and its 2000 film adaptation of the same name, referring to a fictional narrative genre and/or mode of entertainment also known as death games and killing games, where a select group of people is instructed to hunt and kill one another in a large arena until there is only one survivor.
Тарихи қолданысы
XVIII ғасырдағы Англияда Джек Броутонның ережелері бойынша өткізілген жалаң қолға шайқас сегіз күресшіні қамтыды. "Броутонның шайқас патшалары" деп аталған бұл оқиғалар сол дәуірдің саяси карикатураларында пародияланды. Бұл әдет ақырында Ұлыбританияда жойылды, бірақ Америка колонияларында жалғасты. Елді мекенде тұратын ақ нәсілді адамдар "әлдебір ережесіз" және қатал күреске қатысты. Бұл практика американдық құлдарға да тарады, олар көңіл көтеру үшін жаппай төбелес ұйымдастырды. Фредерик Дуглас мұндай ойын-сауық пен алкогольдің тұтынылуын "құл иелерінің көтеріліс рухын басу үшін қолданған ең тиімді құралдарының бірі" деп жазды. Америка Азамат соғысынан кейін battle royal одан да танымал болды, бірақ бұл оқиғалар ұятты әрі беделсіз саналды. Бокс жарыстарын ұйымдастырушылар қара боксшылар арасында, көбінесе ережесіз, қатыгез төбелес ұйымдастырды. Бұл көріністердің көрермендері көбінесе ақ нәсілді адамдар болды, бұл соғысқа дейінгі құлдар қауымдастығындағы ойын-сауықтан өзгеше болды. Battle royal – болашақ боксшының көзге түсуіне мүмкіндік берді, ал сәтті battle royal чемпиондары беделді бокс жарыстарына қатысуға лайық болды. Джек Джонсон, Джо Ганс және Бо Джек – battle royal арқылы танымал болған үш сәтті боксшы. Battle Royale жанрдың негізгі ережелерін белгіледі, оның ішінде ойыншылардың соңғы аман қалғанға дейін бір-бірін өлтіруге мәжбүр болуы және қару-жарақ іздеу қажеттігі. "Battle royale" түсінігі алғаш рет Жапонияда танымал болды, онда Battle Royale 2000-ші жылдары манга, аниме және визуалды роман туындыларының толқынына әсер етті, ал 2010-шы жылдары бұл түсінік әлемдік танымалдыққа ие болды. Көптеген танымал battle royale видео ойындары, фильмдер және визуалды романдар бар. Battle Royale франшизасымен қатар, battle royale фильмдерінің мысалдары: Mean Guns (1997), The Hunger Games франшизасы (2008), The Purge (2013), Assassination Nation (2018), Ready or Not (2019) және The Hunt (2020). Btooom! және Sword Art Online (2010 жылы жарық көрген) жеңіл роман сериясының Фантомды оқ (Gun Gale Online) аркасындағы "Оқтардың оғы" турнирі сияқты әлемдегі battle royale видео ойындары бейнеленген.