Кіріспе

Rethel (ʁətˈɛl) — Францияның солтүстігіндегі Арденн департаментіндегі коммуна. Бұл субпрефектура және департаменттегі үшінші ірі қала және экономикалық орталық. Ол Шампанның солтүстік шекарасына жақын, Эна өзенінің жағасында және Реймстен 37 км қашықтықта орналасқан. Бұл қаланың тұрғындары ретелуа (Rételois) деп аталады.

Тарих

Аңыз бойынша, қалаға Юлий Цезарь негіз салған, ол өзінің жорықтары кезінде қала орнында лагерь құрған. Сент-Арнульфтың ата-анасы Рейтль қаласындағы Вилла Рейстеттегі барлық мүлкін Реймс епископы Ремигийге сыйға берген, сонда олардың бала сұрауы қабыл болады деп үміттенеді. Қала Сент-Реми аббаттығына қарасты болған және оның адвокаттары басқарған. Олардың бірі, Манасс I, Ретльдің алғашқы графы болды. 1481 жылы Ретль орталығы болған графтық Франция пэрлігіне көтерілді; 1581 жылы герцогтыққа, ал 1663 жылы Мазарин герцогтығына айналды. Франко-испан соғысы кезінде 30 қазан 1652 жылы Конде князі Луи де Бурбон бастаған испан әскерлері төрт жылдық қоршаудан кейін қаланы басып алды, бірақ 1653 жылдың шілдесінде француздар оны қайта басып алды. 1814 жылы Наполеон соғыстарынан әкелінген испан әскери тұтқындары қалаға тиф эпидемиясын әкелді. Жан Батист Реберот Лабессе ауру солдаттарға күтім жасады. 1832 және 1849 жылдары холера эпидемиялары болды, ал 1839 жылы қалада қызба эпидемиясы тарады, нәтижесінде күн сайын орташа есеппен отыз адам қайтыс болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ретль 1940 жылдың мамыр-маусымында Франция шайқасының қызу шайқас ошағы болды. Жан де Латтр де Тассиньи басқаратын француз әскерлері қала түскенге дейін бір ай бойы неміс шабуылдарын тойтарды.