Кіріспе

Балтық неміс отбасы

Лиевин (ljevɛ̃; ; Lieven) – Францияның солтүстігіндегі Па-де-Кале департаментіндегі коммуна. Бұл коммунаның тұрғындары Лиевинуа деп аталады.

Шолу

Лиевин қаласы – Па-де-Кале аймағының ежелгі кен өндіріс аймағы. Ленс қаласына жақын орналасқан бұл қала шағын, бірақ бірнеше балабақша, мектеп, колледж, университет, жүзу бассейні, қалалық кітапхана, мәдени-әлеуметтік орталық (МӘО), аурухана, жабық стадион, бірнеше бақтар мен саябақтар, екі кинотеатр, екі зират, католик шіркеуі, сауда орталығы, Ұлттық полиция бөлімі, өрт сөндіру бөлімі, толыққанды аймақтық көлік жүйесі (Tadao), аймақтық газеттер бар, олардың ішінде ең бастылары – L'Avenir de l'Artois [Артоидің болашағы], La Voix du Nord (Солтүстік дауысы) және Nord Éclair (Солтүстік нұры) сияқтылар.

Әкімшілік

Лиевин – екі кантонның орталығы. Ол Ленс – Лиевин агломерациялық қауымдастығына (36 коммунадан тұрады, жалпы саны 250 000 тұрғын) кіреді.

Өнеркәсіптік революция

Көмір 1849 жылы Ленс, Па-де-Кале аймағында және 1857 жылы Лиевин маңында табылды. Бұл зор өнімділік, гүлдену және халық санының өсу кезеңін бастады. 1914 жылы Лиевин халқы 25 698 адамды құрады. 1858 жылдан бастап Ленс кен компаниясы қалада өзінің 3-шахтасын, 3 bis қосымша шахтасын ашты, Aix кен компаниясы Aix шахтасын, ол он жылдан кейін Лиевиннің 2-шахтасына айналды, ал Лиевин кен компаниясы өзінің 1-шахтасын, 1 bis қосымша шахтасын ашты. Кейін қосымша шахталар ашылды. 1899 жылдан бастап соңғысы өзінің 5-шахтасын, 5 bis қосымша шахтасын ашты. 20-ғасырда Ленс кен компаниясы 9 bis, 11 bis және 16 bis желдету шахталарын ашты. Соңғы шахталар 1979 жылы толтырылды, құрылыстар, 1 bis және 3 bis шахталарының бас қаңқаларын қоспағанда, бұзылды.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Бірінші дүниежүзілік соғыс Лиевиннің өркендеуіне қатыгездікпен нүкте қойды. Қала қирады, шіркеулер мен қамалдар бұзылды. Адамдық шығын 400 азамат және 600 әскери болды, сондай-ақ, солтүстікке қарай жақын жерде өткен Лус шайқасында қаһарлы шайқастар болды. 1920 жылы Лиевин қаласына «Круа-де-Герр» ордені табысталды. Соғыстан кейін бәрін қайта жаңарту қажет болды. Бірнеше жыл өткен соң Лиевин тағы да өмірге толы қалаға айналып, кен өндіру қайта басталды. 1936 жылы жақын жердегі (5,6 км) Канаданың Ұлттық Вими ескерткіші Вими қырқасы шайқасына (Арас шайқасының бір бөлігі) және Бірінші дүниежүзілік соғыста қаза тапқан канадалық әскерлерге арналды; ол екі Бірінші дүниежүзілік соғыстағы канадалық бейіттердің орналасқан жері екені де белгілі.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Екінші дүниежүзілік соғыс қаланың дамуын қайта тоқтатты. 1940 жылы Лиевин эвакуацияланды, ал қала немістер тарапынан басылып алынды. Қарсылық қозғалысы ұйымдастырылды, әсіресе қазіргі уақытта Нор-Па-де-Кале аймағының басты күнделікті газеті болып табылатын Voix du Nord газетінің көмегімен. Осы соғыста 220 азамат және 225 әскери қызметкер қаза тапты. Лиевин 1944 жылдың 2 қыркүйегінде британдық Сегізінші армия тарапынан азат етілді. Соғыстан кейін кен өндіру қуатты күйінде қайта басталды; көмір өндіру француз экономикасын жаңару үшін маңызды рөл атқарды. Көптеген кеншілердің өмірін қиған силикоз ауруы пайда болды.

Көмірсіз Лиевин және ХХІ ғасырдың басы

Лиевин шахталарға негізінен байланысты болғандықтан, көмір өндірісі тоқтатылғанда ауыр соққыға ұшырады. Қала басқа өнеркәсіп салаларына көшті. Бұл қала бұрынғыдай экономикалық өркендемеге ие болмаса да, сауда және өнеркәсіптік аймақтар көптеген адамдарға жұмыс орындарын ұсынады және 33 430 тұрғынымен салыстырмалы түрде жақсы жағдайда қалып отыр (жоғарыда қараңыз). Лиевинде Лувр мұражайының ірі қоймасы орналасқан. Онда шамамен 250 000 экспонат сақталады. 2022 жылдың 2 ақпанында Францияның қазіргі президенті Эммануэль Макрон Лиевинге барып, Сент-Аме ескерткішіне гүл қойды. Ол Жас қалалық кеңес мүшелерімен, қала әкімі Лоран Дюпорж бен оның сайлаушыларымен бірге 1974 жылдың 27 желтоқсанында болған, соғыстан кейінгі Еуропадағы ең ірі шахта апатында қаза тапқан 42 кеншінің құрметіне гүл шоғын салды. Бұрын премьер-министрлер Жак Ширак, Мануэль Вальс және президент Франсуа Миттеран да осы орынға келген болатын. Содан кейін ол жергілікті саясаткерлермен кездесіп, әсіресе шахталар тұрғын үйлерін жаңарту және аймақты қайта жаңғырту мәселелерін талқылады. Күндіздің соңында ол Лувр-Ланс мұражайына барды, онда студенттер ежелгі египет өнерінің танымал туындысы – «Отырған жазушы» мүсінін көрсетті.

Лефеврлер отбасы және Титаниктің батуы

2017 жылы Канаданың Нью-Брансуик провинциясындағы Фанди шығанағындағы Хопвелл-Рокстердегі жағажайда француз тілінде жазылған хат табылды. Ол «Титаник» кемесінің 12 жасар жолаушысы Матильда Лефеврдің жазғаны деп саналады, ол анасы, бауырлары және қарындастарымен бірге саяхаттап жүрген. Хабарламада былай делінген: «Мен бұл бөтелкені Атлант мұхитының ортасына тастаймын. Біз бірнеше күн ішінде Нью-Йоркке жетіп жетеміз. Егер оны біреу тапса, Лиевиндегі Лефевр отбасына айтыңыз». 2022 жылдың наурызында хатты мұқият зерттеген психомоторлық маман Коралин Хаузенблас 51 беттік баяндамасында бұл құжаттың «нақты дәлелденбесе, жалған» екенін мәлімдеді. Хат жалған болғанымен, ол бұл отбасының тарихына жарық түсіреді. 2002 жылы Лиевин қаласы кеме батып қайтыс болған бес отбасы мүшесінің құрметіне ескерткіш орнатты. 1911 жылы Матильданың әкесі, 40 жастағы Франк Лефевр, көмір шахтасында жұмыс істеген, Франциядан кетуді қалаған және оған сапарды ұсынған досының көмегімен АҚШ-та қоныстанған. Франк 1911 жылдың наурыз айында 1901 жылы туған ұлы Ансельмен бірге АҚШ-қа келді және Айова штатына қоныс аударды, онда ол Лодвик шахтасында жұмыс істеді. Бір жыл бойы ол ақша жинап, Лиевинге жіберіп, отбасына қосылуына жағдай жасады. 1912 жылдың сәуір айында оның әйелі Мари Лефевр, туған Даумон (1872–1912), сондай-ақ төрт баласы – Матильда (1899–1912), 12 жастағы, Жанна (1903–1912), 8 жастағы, Анри (1906–1912), 5 жастағы және Ида (1908–1912), 3 жастағы, оған қосылу үшін Лиевиннен кетті. Олар 1912 жылдың 10 сәуірінде «Титаник» кемесімен үшінші класспен Саутгемптоннан жолға шықты. Отбасының бес мүшесі кеме батып қайтыс болды, олардың денелері табылған жоқ. АҚШ-та Франк оларды іздеп жүргенде, американдық әкімшілік оның елге заңсыз кіргенін анықтады және ол елден қуылды. Содан кейін ол Лиевинге оралып, қайтадан көмір шахтасында жұмыс істеді және 1948 жылы Хейликурда қайтыс болды.