Салоники археологиялық мұражайы: Македония тарихынан үзінділер

Кіріспе

Салониканың археологиялық мұражайы (Greek: Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης Arkheoloyikó Mousío Thessaloníkis) – Грекияның Орталық Македония аймағындағы Салоника қаласында орналасқан мұражай. Онда тарихқа дейінгі, архаикалық, классикалық, эллиндік және рим кезеңдерінен шыққан археологиялық жәдігерлер жиналған және түсіндірілген, көбінесе Салоника қаласынан, сондай-ақ Македония аймағынан алынған.

Ғимарат пен көрмелер

Мұражай архитектор Патроклос Карантинос жобалаған ғимаратта орналасқан және Грекияның қазіргі заманғы сәулет өнерінің үлгісі болып табылады. 1962 жылы салынған мұражай 1980 жылы жаңа қанатты қосып алды, онда 1997 жылға дейін Вергинадан табылған жәдігерлер көрмесі орналасты. 2001 және 2004 жылдары, 2004 жылғы Афина Олимпиадасына дайындық кезеңінде, мұражай кеңінен жөнделді және тұрақты көрмелері жаңадан ұйымдастырылды. Орталық залдарда Салоника және Македонияның кең аумағында жүргізілген археологиялық қазбалардан алынған жәдігерлер қойылған. Жаңа қанатта екі көрме ұсынылған: Синдос, Агия Параскеви, Неа Филадельфия, Макригиалос, Дервени, Лете, Серрес және Европос зираттарынан табылған бұйымдардан тұратын «Македонияның алтыны» және неолиттен ерте және кейінгі қола дәуіріне дейінгі Салоники аймағының тарихын көрсететін «Салоники аймағы тарихында». Қазіргі уақытта мұражайдың орталық бөлімінде Салоники мен Македониядан табылған архаикалық және кейінгі рим кезеңдерінің мүсіндері қойылған. Олар Салоникинің ежелгі дәуірден кейінгі антикалық дәуірге дейінгі тарихын көрсетеді. Бұл залдарда біздің заманымызға дейінгі VI ғасырға жататын иониялық ғибадатхананың сәулеттік элементтері, Македонияның барлық кезеңдерінен мүсіндер, Салоники қаласының орталығында Галерий сарайының кешеніндегі қазбалардан алынған жәдігерлер, Агия Параскевидегі македониялық қабірдің фасадының қалпына келтірілген нұсқасы (шынайы сәулеттік элементтермен), және Синдос зиратынан табылған Архаикалық және Классикалық кезеңдердің жәдігерлері (көбінесе алтын бұйымдар) қойылған. Осы залдардың барлығында маңызды жәдігерлер бөлініп көрсетілген және олар туралы қосымша ақпарат берілген, бұл келушілерге әр жәдігердің маңыздылығын, сондай-ақ оның шыққан жерін және кезеңін түсінуге көмектеседі. Тұрақты көрмелерінен басқа, Археологиялық мұражай маңызды уақытша және тақырыптық көрмелерге де қонақжай. Мысалы, Манолис Андроникос залында б.з.д. VI ғасырдан 148 жылға дейінгі «Македонияның монеталары» атты көрме ұйымдастырылған, онда сол кезеңде Македонияда айналыста болған монеталардың үлгілері көрсетілген. Мұражай вестибюлінде Пиериядағы Макригиалос елді мекеніндегі неолиттік қоныстың қазбаларынан табылған жәдігерлердің кейбір үлгілері және қазба жұмыстарының барысы туралы ақпарат ұсынылған. Жаңа қанатта «Македонияның алтыны» көрмесі Орталық Македониядағы көптеген қазбалардан табылған жәдігерлерді қамтиды. Алтынның тарихын негізгі тақырып етіп алып, ол б.з.д. VI ғасырдан 148 жылға дейінгі Македонияның мәдениетін көрсетеді, алтынды пайдалану (әшекейлер, киімді безендіру, заттар мен ыдыстарды алтынмен қалау, монеталар), алтын зергерлік бұйымдарды жасау технологиясы және алтын өндіру әдістері туралы мәліметтер ұсынады. Зираттардан табылған көптеген жәдігерлер де бар және олардың жерлеу салтындағы рөлі туралы сипаттамалар келтірілген. «Салоникидегі тарихқа дейінгі дәуір» көрмесінің мақсаты Салоники қаласы салынғанға дейінгі Термей шығанағының жағалауының суретін қалпына келтіру. Онда Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде британдық және француз әскерлері жүргізген алғашқы қазба жұмыстары және аймақтағы ең маңызды тарихқа дейінгі елді мекендер (Терми, Василика, Ставрополи, Орайокастро, Ассирос, Тумба және Кастана) үш хронологиялық топқа бөлініп ұсынылған (неолит, ерте және кейінгі қола дәуірі).

The museum is housed in a building designed by architect Patroklos Karantinos and is an example of the modern architectural trends of Greece. Built in 1962, the museum had a new wing added to it in 1980, in which the findings from Vergina were displayed, up until 1997. In 2001 and 2004, in the run up to the 2004 Athens Olympics, the museum was extensively renovated and its permanent exhibits reorganized. The central rooms hold exhibits from the archaeological excavations conducted in Thessaloniki and the broader area of Macedonia. The new wing hosts two exhibitions: The Gold of Macedon, with artefacts from the cemeteries of Sindos, Agia Paraskevi, Nea Filadelfia, Makrygialos, Derveni, Lete, Serres, and Evropos; and The Thessaloniki Area in Prehistory, with material from prehistoric settlements, dating from the Neolithic to the Early and Late Bronze Age. At present, the collection of Archaic to Late Roman sculptures from Thessaloniki and Macedonia in general is displayed in the central section of the museum. They illustrate the history of Thessaloniki from prehistoric times to Late Antiquity. These rooms display architectural members from an Ionic temple of the 6th century BC, sculptures of all periods from Macedonia, exhibits from the excavations in the palace complex built by Galerius in the Thessaloniki city centre, a reconstruction of the façade of the Macedonian tomb in Agia Paraskevi, with genuine architectural members, and finds (mainly gold artefacts) of the Archaic and Classical periods from the Sindos cemetery. In all these rooms, certain important exhibits have been singled out and further information about them is given to help visitors appreciate the importance of each exhibit and of the area and the period from which it comes. Apart from its permanent displays, the Archaeological Museum also hosts major temporary and thematic exhibitions. In the Manolis Andronikos Room, for instance, there is an exhibition titled The Coins of Macedonia from the 6th Century to 148 BC, with examples of coins that were circulating in Macedonia in that period. A showcase in the lobby of the museum displays some finds from the excavation of the Neolithic settlement at Makrygialos in Pieria, accompanied by information about the progress of the excavation. In the new wing, the Gold of Macedon exhibition includes finds from numerous excavations in Central Macedonia. Taking the history of gold as its central theme, it presents the culture of Macedonia from the 6th century BC to 148 BC, discussing the use of gold (jewellery, sartorial decoration, gilding of objects and vessels, coins), the technology of the manufacture of gold jewellery, and the techniques of gold mining. There are also numerous finds from cemeteries and there are many descriptions about their role in burial customs. The Thessaloniki in Prehistory exhibition aims to recreate a picture of the Thermaic Gulf littoral before the city of Thessaloniki was built. It presents the first excavations, which were carried out during the First World War by British and French troops, and finds from the most important prehistoric settlements in the area (Thermi, Vassilika, Stavroupoli, Oraiokastro, Assiros, Toumba, and Kastana) divided into three chronological groups (Neolithic, Early and Late Bronze Age).

Ескендірдің түпнұсқа мүсіні табылған

2010 жылдың 26 ақпанында грек билігі екі адамды қамауға алды, олардың қарында әртүрлі көне жәдігерлер, соның ішінде Александрдың қоладан жасалған мүсіні болған. Бұл мүсін Лисипптің туындысы болуы мүмкін. Егер расталса, бұл Лисипптің табылып, зерттелген тұңғыш түпнұсқа мүсіні болар еді. Қазіргі таңда мүсін мұражай зертханасында сарапталып жатыр, оның нақтылығын растау не жоққа шығару күтілуде.