Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жұпталған тік бұлшық еті
Paired straight muscle
Тік іш бұлшық еті (rectus abdominis muscle), сондай-ақ "іш бұлшық еті" немесе жай ғана "абс" деп те аталатын бұлшық, адамның іш қуысының (немесе "белінің") алғы жағында орналасқан екі бөлікті скелеттік бұлшық еті. Жұпталған бұлшықет linea alba деп аталатын тығыз дәнекер тінінің жолағымен орта сызықта бөлінеді, ал тік іш бұлшық етінің әрбір бүйірлік шекарасын анықтайтын дәнекер тіні linea semilunaris болып табылады. Бұлшықет жамбас симфизінен, жамбас қыртысы мен жамбас түбіршегінен төменге қарай, шифоидтық өсіндіге және 5-ші – 7-ші қабырғалардың қабырғалық шеміршектеріне дейін созылады. Тік іш бұлшық еті тік қабықшаның ішінде орналасқан, ол бүйірдегі іш бұлшық еттерінің апоневроздарынан тұрады. Әрбір тік іш бұлшық еті тірек қиылыстары деп аталатын дәнекер тінінің жолақтарымен кесіледі, бұл оны бөлек бұлшықет бөліктеріне бөледі. Денедегі майы аз адамдарда бұл бұлшықет бөліктерін сырттан екіден онға дейін көруге болады, бірақ ең көп кездесетіні алты бөлік.
The rectus abdominis muscle, (straight abdominal) also known as the "abdominal muscle" or simply the "abs", is a pair of segmented skeletal muscle on the ventral aspect of a person's abdomen (or "midriff"). The paired muscle is separated at the midline by a band of dense connective tissue called the linea alba, and the connective tissue defining each lateral margin of the rectus abdominus is the linea semilunaris. The muscle extends from the pubic symphysis, pubic crest and pubic tubercle inferiorly, to the xiphoid process and costal cartilages of the 5th–7th ribs superiorly. The rectus abdominis muscle is contained in the rectus sheath, which consists of the aponeuroses of the lateral abdominal muscles. Each rectus abdominus is traversed by bands of connective tissue called the tendinous intersections, which interrupt it into distinct muscle bellies. In people with low body fat, these muscle bellies can be viewed externally in sets from as few as two to as many as ten, although six is the most common.
Құрылымы
Тік қарын бұлшықеті – қарынның алдыңғы жағының бүкіл ұзындығымен созылатын өте ұзын, жалпақ бұлшықет, және linea alba арқылы қарама-қарсы жақтан бөлінеді. Тендиноздық қиылыстар (intersectiones tendineae) әрбір тік қарын бұлшықетін кіші бұлшықеттік қарыншаларға одан әрі бөліп жібереді. Тік қарын бұлшықетін кернеу бұлшықеттің әрбір тендиноздық қиылыс арасында кеңейуіне себеп болады. Көбінесе бесінші қабырғаның шеміршегіне бекітілген жоғарғы бөлігі, сондай-ақ қабырғаның алдыңғы бөлігіне енетін талшықтарға ие.
The rectus abdominis is a very long flat muscle, which extends along the whole length of the front of the abdomen, and is separated from its fellow of the opposite side by the linea alba. Tendinous intersections (intersectiones tendineae) further subdivide each rectus abdominis muscle into a series of smaller muscle bellies. Tensing of the rectus abdominis causes the muscle to expand between each tendinous intersection. The upper portion, attached principally to the cartilage of the fifth rib, usually has some fibers of insertion into the anterior extremity of the rib itself.
Өлшемі
Оның қалыңдығы әдетте 10 мм шамасында болады, бірақ кейбір спортшыларда тік ішек 20 мм-ге дейін қалың болуы мүмкін. Көлемі белсенді емес адамдарда шамамен 300 см3, ал спортшыларда 500 см3 шамасында құрайды.
It is typically around 10 mm thick., although, some athletes can have a rectus up to 20 mm thick. Typical volume is around 300 cm3 in non active individuals and 500 cm3 in athletes.
Қанмен қамтамасыз ету
Тік қарын бұлшықеті артериялық қанмен қамтамасыз етілетін көптеген көздерге ие. Бұлшықеттердің қан тамырлары анатомиясының жіктелуі: Біріншіден, төменгі эпигастрикалық артерия және вена (немесе веналар) тік қарын бұлшықетінің артқы бетімен жоғары қарай жүреді, доға тәрізді сызықтан тік қарын фасциясына еніп, бұлшықеттің төменгі бөлігін қамтамасыз етеді. Екіншіден, ішкі кеуде артериясының ұшқыш тармағы – жоғарғы эпигастрикалық артерия бұлшықеттің жоғарғы бөлігіне қан жеткізеді. Соңында, төменгі алты қабырғааралық артериялардан да көптеген ұсақ сегменттік тамырлар келеді.
The rectus abdominis has many sources of arterial blood supply. Classification of the vascular anatomy of muscles: First, the inferior epigastric artery and vein (or veins) run superiorly on the posterior surface of the rectus abdominis, enter the rectus fascia at the arcuate line, and serve the lower part of the muscle. Second, the superior epigastric artery, a terminal branch of the internal thoracic artery, supplies blood to the upper portion. Finally, numerous small segmental contributions come from the lower six intercostal arteries as well.
Жүйке жүйесі
Бұлшықеттер кеуде-ішек қарындық нервтермен иннервацияланады, олар T7-T11 қабырғааралық нервтердің жалғасы болып табылады және тік қынның алдыңғы қабатын тесіп өтеді. Сезімталдықпен қамтамасыз ету 7-12-ші қабырға нервтерінен жүзеге асырылады.
The muscles are innervated by thoraco abdominal nerves, these are continuations of the T7 T11 intercostal nerves and pierce the anterior layer of the rectus sheath. Sensory supply is from the 7 12 thoracic nerves.
Түрлілігі
Стерналь бұлшық еті үлкен кеуде бұлшық етінің немесе тік ішек бұлшық етінің нұсқасы болуы мүмкін. Кейбір талшықтары кейде қабырға-шоқырғақ байламаларымен және шоқырғақ үдерісінің қабырға жағымен байланысады.
The sternalis muscle may be a variant form of the pectoralis major or the rectus abdominis. Some fibers are occasionally connected with the costoxiphoid ligaments, and the side of the xiphoid process.
Функция
Тік қарын бұлшық еті маңызды дене тұрыс бұлшық еті болып табылады. Ол бел омыртқасын иіп, қисаюға жауапты, мысалы, прес жаттығуларында байқалатындай. Егер жамбас бекітілген болса, қабырға жамбасқа қарай көтеріледі, ал егер қабырға бекітілген болса, жамбас қабырғаға қарай иеді (жамбастың артқа қарай еңісуі), мысалы, аяқтарды көтеру жаттығуында. Екеуі де кеңістікте бекітілмеген жағдайда бір уақытта жирылуы мүмкін. Тік қарын бұлшық еті тыныс алуға көмектеседі және күшпен шығарғанда тыныс алу процесінде маңызды рөл атқарады, бұл жаттығудан кейін және емфизема сияқты тыныс алу қиын жағдайларда көрінеді. Сонымен қатар, ол ішкі мүшелерді сақтауға және іш қысымын жасауға көмектеседі, мысалы, жаттығу кезінде, ауыр заттарды көтергенде, күшпен дефекация жасағанда немесе босану кезінде (бала туғанда).
The rectus abdominis is an important postural muscle. It is responsible for flexing the lumbar spine, as when doing a crunch. The rib cage is brought up to where the pelvis is when the pelvis is fixed, or the pelvis can be brought towards the rib cage (posterior pelvic tilt) when the rib cage is fixed, such as in a leg hip raise. The two can also be brought together simultaneously when neither is fixed in space. The rectus abdominis assists with breathing and plays an important role in respiration when forcefully exhaling, as seen after exercise as well as in conditions where exhalation is difficult such as emphysema. It also helps in keeping the internal organs intact and in creating intra abdominal pressure, such as when exercising or lifting heavy weights, during forceful defecation or parturition (childbirth).
Клиникалық маңызы
Ішкі бұлшық еттердің созылуы, сонымен қатар ішкі бұлшық еттердің тартылуы деп те аталады, іш қабырғасының бұлшық еттерінің бірінің зақымдануы болып табылады. Бұлшықет созылғанда бұлшықеттерде созылу пайда болады. Мұндай жағдайда бұлшықет талшықтары жыртылады. Көбінесе бұл бұлшықет ішіндегі шағын жыртылуларға себеп болады, бірақ кейде, ауыр жарақаттарда бұлшықет өзінің бекітілу жерінен толығымен үзілуі мүмкін. Тік қын гематомасы – тік ішек бұлшық етінің қынында қан жиналуы. Бұл іштің ауыруын, ісікпен немесе ісіксіз тудырады. Гематома эпигастральды артерияның жарылуынан немесе бұлшықеттің жыртылуынан пайда болуы мүмкін. Мұның себептеріне қанды ұйытуға қарсы препараттар, жөтел, жүктілік, іш қуысына жасалған операциялар және жарақаттар жатады. Халықтың қартаюы және қанды ұйытуға қарсы дәрілерді кеңінен қолдану салдарынан, бұл бұрын қауіпсіз деп есептелген жағдайдың көбірек таралғаны және ауырлығы артқаны дәлелденді. Ішті тексеру кезінде адамдарда Карнетт белгісі оң болуы мүмкін. Көптеген гематомалар емдеусіз жазылады, бірақ олардың толығымен жойылуына бірнеше ай уақыт қажет болуы мүмкін.
An abdominal muscle strain, also called a pulled abdominal muscle, is an injury to one of the muscles of the abdominal wall. A muscle strain occurs when the muscle is stretched too far. When this occurs the muscle fibers are torn. Most commonly, a strain causes microscopic tears within the muscle, but occasionally, in severe injuries, the muscle can rupture from its attachment. A rectus sheath hematoma is an accumulation of blood in the sheath of the rectus abdominis muscle. It causes abdominal pain with or without a mass. The hematoma may be caused by either rupture of the epigastric artery or by a muscular tear. Causes of this include anticoagulation, coughing, pregnancy, abdominal surgery and trauma. With an ageing population and the widespread use of anticoagulant medications, there is evidence that this historically benign condition is becoming more common and more serious. On abdominal examination, people may have a positive Carnett's sign. Most hematomas resolve without treatment, but they may take several months to resolve.
Басқа жануарлар
Тік құрсақ бұлшықтары көптеген омыртқалы жануарларда ұқсас. Жануарлар мен адамдардың құрсақ бұлшықтары арасындағы ең басты айырмашылық – жануарлардағы шеміршек тіндік аралықтарының санының өзгешелігі.
The rectus abdominis is similar in most vertebrates. The most obvious difference between animal and human abdominal musculature is that in animals, there are a different number of tendinous intersections.